Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας

Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας
Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας

Ο συλλέκτης, εκδότης και γραφικός σχεδιαστής Φράνκο Μαρία Ρίτσι (o γοητευτικός εστέτ με το κόκκινο τριαντάφυλλο από βακελίτη στο πέτο, 1937-2020) γεννήθηκε σε πλούσια αριστοκρατική οικογένεια της Πάρμας. Αν και ήθελε να γίνει αρχαιολόγος, σπούδασε Γεωλογία και μάλιστα εργάστηκε για λίγο σε μια εταιρεία αναζητώντας (μάταια) πετρέλαιο στην Τουρκία. Γρήγορα κατάλαβε ότι ο δρόμος του ήταν αλλού. Η εκδοτική σταδιοδρομία του άρχισε ανατυπώνοντας (1964-65) την περίφημη «Βίβλο της Τυπογραφίας», το εντελώς δυσεύρετο τρίτομο Εγχειρίδιο Τυπογραφίας (1818) του συμπατριώτη του εκδότη και σχεδιαστή τυπογραφικών χαρακτήρων Giambattista Bodoni (1740-1813). Τυπώθηκαν 900 αριθμημένα αντίτυπα σε ειδικό χαρτί Φαμπριάνο και δεμένο με μαύρο δέρμα. Η υπερπολυτελής έκδοση εξαντλήθηκε πολύ γρήγορα, γεγονός που τον ενθάρρυνε να προχωρήσει. Έτσι, το 1972 τόλμησε να ξεκινήσει την αναστατική επανεκτύπωση της μεγάλης Εγκυκλοπαίδειας των Diderot και d’Alembert (1751-2) σε 18 χρυσοδερματόδετους τόμους μεγάλου σχήματος

To «Εγχειρίδιο Τυπογραφίας» του Μποντόνι
To «Εγχειρίδιο Τυπογραφίας» του Μποντόνι
Η Eγκυκλοπαίδεια Diderot και d’Alember στην έκδοση του Ρίτσι.
Η Eγκυκλοπαίδεια Diderot και d’Alember στην έκδοση του Ρίτσι.

Έχει παρατηρηθεί ότι ενώ στην Ιταλία κυριαρχούσε η «Αrte povera», ο Ρίτσι αντέταξε την τέχνη της υψηλής καλαισθησίας που απεθύνεται όμως στο ευρύ κοινό. Έτσι, το 1977 ξεκίνησε «Η Βιβλιοθήκη της Βαβέλ» [ βλ. Χάρτης #8 ] που διηύθυνε ο Μπόρχες και η οποία κυκλοφόρησε ιταλικά, γαλλικά, αγγλικά ισπανικά και σε άλλες γλώσσες, περιλαμβάνοντας σπάνιους τίτλους. Τυπωνόταν σε χαρτί Fabriano και τα εξώφυλλα σε χαρτί Ingres, γαλλικό.

Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας

Το 1982 ο Ρίτσι με τη σύζυγό του Λάουρα Kαζάλι κι ένα εκλεκτό επιτελείο συνεργατών ξεκινά το FMR, το περιοδικό που αποκάλεσε ο Φελίνι «Το μαύρο μαργαριτάρι» (33 x 23 εκ., με 128 σσ. σε χαρτί 130 γρ. Κυκλοφόρησε μέχρι το 2009, αρχικά ως μηνιαίο και αργότερα διμηνιαίο). «Ένα περιοδικό για το οποίο θα μιλάνε στο μέλλον», είχε δηλώσει ο ίδιος. «Κάθε τεύχος είναι σαν επίσκεψη σ’ ένα παράξενο μουσείο», έχουν πει. Σήμερα όλα τα τεύχη αποτελούν συλλεκτικά αντικείμενα.

Fmr Teyxh Fmr1 Fmr 3 Fmr 12 Fmr20 Fmr23 Fmr 27 Fmr 32 Fmr33 Fmr 36 Fmr37 Fmr 42 Fmr 43 Fmr45 Fmr 57 Fmr59 Fmr 130 Fmr159 Fmr Tefxi Fmrcomercial

 

 

Με κάθε τεύχος κυκλοφορούσε (δωρεάν) κι ένας εύχρηστος οδηγός μικρού σχήματος με τις σημαντικότερες εικαστικές εκδηλώσεις στις μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου.

Fmrguide1991 Fmrguide1993 Fmrguide1994 Fmrguide01995 Fmrguide01997 Fmrguide1999 1 Fmrguide1999

 

 

Εξέδωσε επίσης τη «Γαλάζια Βιβλιοθήκη» (La Biblioteca Blu: Lbb), μια ιδιαίτερα καλαίσθητη σειρά αλλόκοτων, συνήθως, λογοτεχνικών κειμένων :

Lbb 1 Lbb 2 Lbb 3 Lbb 4 Lbb 5 Lbb 6 Lbb 7 Lbb 8 Lbb 9 Lbb 10 Lbb 11 Lbb 12 Lbb 13

 

 

Παράλληλα, εξέδωσε διάφορες εξαιρετικές σειρές με λευκώματα Τέχνης (πάντα με μαύρα, μεταξωτά πανιά στα εξώφυλλα), με λαμπρές φωτογραφήσεις, βιβλία επικεντρωμένα στις λεπτομέρειες που κρύβουν τα ποικίλα καλλιτεχνήματα των ιταλικών πόλεων (βλ. π.χ.  εδώ), μονογραφίες ζωγράφων και αλλόκοτων καλλιτεχνών παρουσιασμένες από σημαντικότατους συγγραφείς: Έκο, Ρολάν Μπαρτ, Κορτάσαρ, Καλβίνο (βλ. π.χ. το κείμενο του Καλβίνο για τον Σεραφινιανό Κώδικα στον Χάρτη#20).

Fmr Box Art Art 2 Art I V Art  Vii I Vangeli Atti Degli Apostoli Beato De Liebana Codex 1 Codex Seraphinianus Vol Ii Larkin Boldini Erte Cavaliere Calvino Isadora Duncan Savinio Candido Lopez Gnoli Qajar I Turchi Mogol La Cina Ii Tesoro Il Disertore El Fayyum Le Bambine Di Carroll La Citta Dell Amore Utopies Amoureuses Storie Prodigiose Tamara De Lempicka Tarocchi Oltremare Zotl Morris Hirshfield Versace Teatro Merleti De Carta Ligabue A Tesori Oriente Milano Modena Venetia Felix Napoleone In Italia Pagine Parma

 

 

Το 1984, ο Ρίτσι άρχισε την έκδοση του Κοs, ενός άλλου περιοδικού ανάλογου σχήματος και ποιότητας με το FMR, που επικεντρωνόταν στην αισθητική απεικόνισης των επιστημών. Την ίδια χρονιά, με τη βοήθεια της Τζάκι Κένεντι, το FMR κυκλοφορεί στις ΗΠΑ και ο εκδοτικός οίκος του Ρίτσι αποκτά ισχυρούς επενδυτές και νέες, παγκόσμιες διαστάσεις.

Kos0 Kos3 Kos4 Kos9 Kos21 Kos30

 

 

Παράλληλα, ο Ρίτσι άσκησε τη γραφιστική, σχεδιάζοντας εξώφυλλα βιβλίων, εμπορικούς λογότυπους, διαφημιστικές καταχωρήσεις, αφίσες κλπ.

Λογότυπος και διαφημιστική εκστρατεία του Ρίτσι για εταιρεία ηλεκτρικών συσκευών (1965) Εξώφυλλα του Ρίτσι για τη σειρά «Αριστουργήματα της Φανταστικής Λογοτεχνίας» των εκδόσεων Μπομπιάνι Λογότυποι σχεδιασμένοι από τον Ρίτσι Λογότυποι του Ρίτσι (από αριστερά) για τράπεζα (1979), για το Εμπορικό Επιμελητήριο της Πάρμας (1979) και για τα Ιταλικά Ταχυδρομεία (1993). Μακέτες του Ρίτσι για αεροπορικά εισιτήρια και ανάλογες αφίσες της Αlitalia Φάκελος και κουτί για βιβλία των εκδόσεων Ρίτσι

 

 

Προκειμένου να πραγματοποιήσει το νέο του όραμα, τον μεγαλύτερο Λαβύρινθο του κόσμου, πούλησε το 2004 τις εκδόσεις και το περιοδικό στη Μαριλένα Φεράρι (Αrte΄) η οποία, το 2007 κυκλοφόρησε για δύο χρόνια τη «λευκή» εκδοχή του περιοδικού, το FMR bianca, με διαφορετικό σχήμα, παραλλαγμένο λογότυπο και προσανατολισμένο στη σύγχρονη τέχνη.

Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας
Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας
Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας

Μετά το θάνατο της Φεράρι (2012) ο Ρίτσι ξαναγόρασε τα δικαιώματα, σκοπεύοντας να ξαναβγάλει το περιοδικό αν και, στο μεταξύ, σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Pier Carlo Bontempi είχε αφοσιωθεί στην κατασκευή του πιο μεγάλου φυτικού λαβύρινθου στον κόσμο, στο πνεύμα του Μπόρχες διαρκώς. Ο λαβύρινθος βρίσκεται στο Φοντανελάτο, κοντά στην Πάρμα, και άνοιξε για το κοινό το 2015. [ ΞΕΝΑΓΗΣΗ ]

Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας
Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας
Το μαύρο μαργαριτάρι της Τυπογραφίας

Στις 10 Σεπτεμβρίου 2020, ο Φράνκο Μαρία Ρίτσι χάθηκε στο λαβύρινθο για πάντα.

 

αυτόν τον μήνα οι εκδότες προτείνουν: