To 1927 o καταγόμενος από την Mάντοβα Aldo Andreani (αρχιτέκτονας και γλύπτης) ολοκληρώνει —στο πλαίσιο της καλπάζουσας τότε μιλανέζικης οικιστικής ανάπτυξης— τον πρώτο όροφο ενός κτιρίου στην περιοχή “Sola Busca”. Πρόκειται για το συγκρότημα κατοικιών “Palazzo Sola Busca” στην οδό Gabrio Serbelloni 10, στην είσοδο του οποίου τοποθετείται εν είδει συμβολικού θυροτηλεφώνου το μπρούτζινο γλυπτό «Το αυτί του θυρωρού», φιλοτεχνημένο το προηγούμενο έτος από τον Aldo Andreani. Σήμερα, το συγκεκριμένο κτήριο είναι γνωστό στο ευρύ κοινό με την λαϊκή ονομασία του ως “Cà dell’oregia” («Το σπίτι του αυτιού»).

Εκκινώντας λοιπόν κανείς από την παραδοχή πως το συγκεκριμένο «αυτί» είναι στην πραγματικότητα ένα ατόφιο καλλιτεχνικό δημιούργημα «μεταμφιεσμένο» σε θυροτηλέφωνο και όχι το αντίστροφο, κατανοεί απόλυτα για ποιον λόγο ο περιπατητής του οικοδομικού αυτού τεραγώνου των οδών Serbelloni, Mozart, Cappuccini και Vivaio (που αποκαλείται και «Τετράγωνο της σιωπής») σαστίζει μπροστά σ’ αυτό το αναπάντεχο κομψοτέχνημα. Φιλοτεχνημένο με ύψιστη μαεστρία και εξαιρετική σπουδή στην λεπτομέρεια το καλλιτέχνημα πιστοποιεί όχι μόνο την γλυπτική δεινότητα, αλλά πρωτίστως την επινοητική ευφυία του δημιουργού του: σαρκώδες πτερύγιο, πολφώδης λοβός, περίτεχνα απαλές πτυχώσεις, βαθιές κόγχες, λείες καμπύλες, κρουστές τούφες στιβαρών βοστρύχων που το «γλείφουν» από ψηλά, όλα αποτελούν λεπτοδουλεμένα στοιχεία που του προσδίδουν φαντασμαγορική ποιότητα και μέγιστη καλλιτεχνική βαρύτητα.

Δεν πρόκειται πάντως για παράδοξο γλυπτό· το ανθρώπινο ακουστικό όργανο έχει μακρότατη παράδοση στην ιστορία της τέχνης. Θέμα απαιτητικό, γοητευτικό και σύνθετο, ιδανικό για σχέδιο —αφού αποτελεί ένα ολόκληρο «τοπίο σε μινιατούρα»— απαντάται συχνά στο σύμπαν της τέχνης —από τα ειδώλια του 3200 π.Χ. με τα υπέρκομψα χωνοειδή πτερύγια των ώτων τους μέχρι τα σχέδια των Treccani, Giotto και Da Vinci αλλά και τις σύγρονες αναπαραστάσεις του στον Magritte και τον Dalì. Το συγκεκριμένο γλυπτό, εξάλλου, είναι σκόπιμα απολύτως ταιριαστό με ολόκληρο το (στιβαρό, αρρενωπό, «σκοτεινό» και σε στυλ “Liberty”) ύφος του κτηρίου εντός του οποίου είναι τοποθετημένο· με δεδομένο πως το συγκεκριμένο αρχιτεκτόνημα (όπως και όλα) που κατασκεύασε ο Andreani είναι μη αντιγράψιμο, σαφώς και το γλυπτό δεν θα μπορούσε να «φωλιάσει» πουθενά αλλού…

Πάντως, δύσκολα θα μπορούσε κανείς να παρακάμψει τις αλληγορικές προεκτάσεις αυτού του γλυπτού, μια ενδεχόμενη δηλαδή συμβολική διασύνδεση με το γιγάντιο αυτί του φασιστικού καθεστώτος που αφουγκράζεται τα πάντα. Η εποχή τοποθέτησής του (1927) συμπίπτει με το πέμπτο έτος της φασιστικής περιόδου, αλλά και με τον χρόνο καθιέρωσης από πλευράς της κυβέρνησης —με πράξη νομοθετικού περιεχομένου— της δυνατότητας απόλυσης των δημοσίων υπαλλήλων που εξέφραζαν την διαφωνία τους προς τον Μουσολίνι. Χαρακτηριστική λεπτομέρεια: στην Ρώμη την 1η Φεβρουαρίου του ίδιου έτους συλλαμβάνονται και φυλακίζονται στην Ρώμη δύο κτίστες διότι τόλμησαν να εκστομίσουν την απογοήτευσή τους για την αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας κατά του “Duce”.

Σε κάθε περίπτωση, είναι ίσως πιο κοντά στην αλήθεια η άποψη του Roberto Dulio, καθηγητή στο Πολυτεχνείο του Μιλάνο, πως το συγκεκριμένο «αυτί» στην πραγματικότητα δεν λειτούργησε ποτέ ως θυροτηλέφωνο, αντίθετα υπήρξε το καλλιτέχνημα με το οποίο ο Aldo Andreani απέτισε σεβαστικό φόρο τιμής στον καθηγητή του της γλυπτικής στην “Accademia di Brera”, Adolfo Wildt. Ο τελευταίος μάλιστα είχε κατασκευάσει κάτι ανάλογο, ίσως όμως όχι τόσο γοητευτικό (άρα ο μαθητής, εν προκειμένω, ξεπέρασε τον δάσκαλο). Ταυτόχρονα, δεν παύει να αποτελεί μια αλληγορική υπόμνηση στο ότι ο πάμπτωχος πατέρας του Wildt υπήρξε για όλη του την ζωή θυρωρός στο Palazzo Marino (ο Wildt αναδείχθηκε σε κορυφαίο αρχιτέκτονα μέσα από μια ζωή απέραντης φτώχειας). Εξάλλου, και ο ίδιος ο Αndreani είχε ιδιαίτερη ευαισθησία στο ζήτημα του «ποιος ακούει ποιον», έχοντας μάλιστα φιλοτεχνήσει ποικίλες προτομές με χαραγμένες φράσεις όπως «Σώπα! Ο εχθρός σ’ ακούει!» (“Taci! Il nemico ti ascolta!”). Συνεπώς, με το υπέροχο αυτό μπρούτζινο «αυτί» του ο Andreani δώρισε στην δημόσια θέα ένα αλλόκοτο θραύσμα από την εκπληκτική του φαντασία και την αθεράπευτα ασυνήθιστη σκέψη του. Τον ευχαριστούμε γι' αυτό.