^{_{Τ Α   Π Ρ Α Γ Μ Α Τ Α   Κ Α Ι   Η   Α Π Ω Λ Ε Ι Α   Τ Ο Υ Σ*}
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°}

Πριν από ένα διάστημα βρέθηκα σε έναν ιδιαίτερο χώρο, ένα βιβλιοκαφέ αλλιώτικο από όσα έχω πάει ως τώρα. Αυτό είναι ένα βιβλιοκαφέ που δεν πουλάει τα βιβλία, αλλά τα δανείζει. Βγάζεις κάρτα, έχει κανονικά ευρετήριο διαθέσιμο διαδικτυακά, κανονισμούς δανειοδότησης κ.λπ. Μπορείς φυσικά να διαβάσεις το βιβλίο σου και όσο πίνεις τον καφέ σου ή το κρασί σου, αν και ο τρόπος που είναι τα βιβλία στον χώρο υπονοεί πως καλύτερα να μη διανοηθείς να πειράξεις κάτι μόνος σου. Πρέπει όλα να περάσουν απ’ τον έλεγχο του υπευθύνου.
Καταλαβαίνω την ανάγκη να συμβεί αυτό, ωστόσο δημιουργεί μία ψύχρα, μια αποξένωση με τα βιβλία, πώς να το κάνουμε. Άλλο είναι να μπορώ να πάω να τα ξεσκαλίσω λίγο, να τα βγάλω, να τα ξεφυλλίσω κι άλλο να προσπαθώ να διαβάσω τις ράχες τους με τα χέρια πίσω σταυρωμένα - βλέπετε, ούτε εγώ δεν με έχω εμπιστοσύνη και παίρνω τις απαραίτητες προφυλάξεις, για να μην αρχίσω τις απλωτές. Αν και εγώ ό,τι βγάζω από μια βιβλιοθήκη ―είτε δανειστική, είτε φιλικού σπιτιού, είτε βιβλιοπωλείου― το επιστρέφω στη σωστή του θέση. Τι να κάνω, ο ψυχαναγκασμός μου βλέπετε.
Περίμενα μια φίλη που μου είχε δώσει ραντεβού εκεί. Στο μεταξύ κοίταξα το μενού να παραγγείλω. Ό,τι καλό είχα σκεφτεί για το μέρος κατέρρευσε. Τι τιμές ήταν αυτές! Πώς θα έρθει ένας φοιτητής, ένας εργαζόμενος να διαβάσει εδώ μέσα; Για ποιον ήταν τελικά όλα αυτά τα μεγάλα ξύλινα τραπέζια που σε προ(σ)καλούσαν να περάσεις πάνω τους ώρες απόλαυσης; Αυτό δεν ήταν μέρος να πας κάθε μέρα ή έστω μια φορά τη βδομάδα. Άρχισα να κοιτάω τον κόσμο γύρω μου. Άραγε γίνεται να μπει κανείς σε ένα τέτοιο βιβλιοκαφέ και να δανειστεί μονάχα; Πώς θα νιώσει; Θα τον κοιτάξουν άραγε περίεργα οι άνθρωποι του μαγαζιού;
Σε ποιον απευθύνονταν τελικά όλα αυτά τα ωραία βιβλία;

Το βιβλιοκαφέ ήταν μακριά απ’ το σπίτι μου κι επομένως είχα ξεκινήσει πολύ νωρίτερα για να είμαι σίγουρη ότι δε θα στήσω τη φιλενάδα μου. Όπως συμβαίνει πάντα σ’ αυτές τις περιπτώσεις καταλήγω να φτάσω κανένα μισάωρο νωρίτερα. Έτσι είχα πολύ χρόνο μπροστά μου και η σκέψη μου γλίστρησε και πήγε στους αυτοσχέδιους εκείνους τόπους όπου τα βιβλία απευθύνονται πραγματικά σε όλους: στις υπαίθριες ανταλλακτικές, συνήθως, βιβλιοθήκες.
Έχω συναντήσει πολλές τέτοιες βιβλιοθήκες. Φαντάζομαι κι εσείς. Αν ξέρετε κάποια που δεν είναι σε τουριστικό θέρετρο, παρακαλώ ενημερώστε με. Είναι τόσο δύσκολο να βρεις ανταλλακτκή βιβλιοθήκη με βιβλία της προκοπής. Συνήθως είναι ό,τι περίσσεψε από βιβλία που διάβασαν Αμερικάνοι, Γερμανοί και Σουηδοί στις διακοπές τους στην Ελλάδα και δε θεώρησαν ότι άξιζε καν να το πάρουν πίσω στην πατρίδα τους.
Μόνο δύο φορές έχω πάρει βιβλίο από τέτοια υπαίθρια βιβλιοθήκη. Η αλήθεια είναι χωρίς να αφήσω κάτι πίσω γιατί συνήθως τα βιβλία που κουβαλάω μαζί μου τα θέλω.
Άντε καλά, ψέματα. Όλα τα βιβλία τα θέλω. Μου είναι πολύ δύσκολο ν’ αποχωριστώ κάποιο.
Δύο μονάχα φορές, λοιπόν, έχω πάρει έτσι βιβλίο. Η δεύτερη ήταν στο Πρίνστον στην πολιτεία του Νιου Τζέρσεϊ. Δεκέμβριος, κρύο πολύ κι εμείς με τον Γ. κάνουμε ένα απόγευμα βόλτα. Ίσως γυρνούσαμε και απ’ το σπίτι του Α. και της Π., δεν είμαι σίγουρη. Ξάφνου έξω από μια αυλή είχε μία ωραία ξύλινη βιβλιοθηκούλα, με τζάμι μπροστά, παλιομοδίτικη, ωραιότατη και ένα σημείωμα ότι μπορείς να πάρεις και να αφήσεις βιβλία. Διάλεξα το The Christmas Dolls, της Carol Beach York. Ένα παιδικό βιβλίο για τα Χριστούγεννα, που με βρήκε την κατάλληλη στιγμή, λίγο πριν τις γιορτές. Από τότε το διαβάζω ανελλιπώς κάθε χρόνο τέτοια εποχή.
Την άλλη, την πρώτη, φορά που πήρα ένα βιβλίο, το σκηνικό ήταν καλοκαιρινό. Ήμουν στη Σκιάθο, στο pool bar που δούλευε η φίλη μου η Μ. Είχα πάει να τη δω. Εκεί είχαν βιβλία σε ένα ράφι πέρα ως πέρα δίπλα στα τραπεζάκια. Βγάζοντας και χαζεύοντας μερικά, ανακάλυψα πίσω τους μια σφηκοφωλιά! Μάλλον οι ιδιοκτήτες σκέφτηκαν ότι κανείς δεν πρόκειται να αγγίξει ποτέ τα βιβλία, άρα ήταν μια καλή ασπίδα, ένα ανάχωμα ανάμεσα στις σφήκες και τους ανθρώπους. Φυσικά, μ’ αυτά δεν παίζεις. Άφησα με προσοχή τα βιβλία πίσω, εκτός από ένα που το πήρα, έτσι για ενθύμιο. Ήταν ένα αστυνομικό, το The Sky is Falling, του Sidney Sheldon. Δεν κατάφερα να το τελειώσω. Άπειρες σελίδες και όχι το στυλ μου. Ωστόσο, αυτό που μου έκανε εντύπωση όταν το άνοιξα ήταν ότι βρήκα μέσα κομματάκια απ’ τη σφηκοφωλιά. Πώς γίνεται αυτό;

«Πού ταξιδεύεις πάλι και είσαι αφηρημένη;» με ρώτησε η φίλη μου, που είχε σταθεί πλάι μου χωρίς να την προσέξω.
«Σκιάθο, Πρίνστον… εδώ».
«Α, κι εγώ έλεγα ότι θα ξεσκάλιζες βιβλία όσο περιμένεις».

Πού να ‘ξερε πως μερικά βιβλία… δεν είναι για ξεσκάλισμα.

*Το όνομα της στήλης είναι εμπνευσμένο από τη φράση του David Grossman «τα βιβλία είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο, όπου μπορούν να συνυπάρχουν τα πράγματα και η απώλειά τους».