Χάρτης 93 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026
https://www.hartismag.gr/hartis-93/kinhmatografos/poioi-itan
Αλέξανδρος [επώνυμο στο κουδούνι: Μέγας] = Ουαλός εξερευνητής (κατά κόσμον Ρίτσαρντ Μπάρτον) {Alsxander the Grsat, λόγω s στη θέση του e στους τίτλους έναρξης, του Ρόμπερτ Ρόσεν, 1956}
Το πρώτο του σενάριο μόνος έγραψε ο Ρόσεν για την ταινία «Δεν θα ξεχάσω», όπου πρωτοεμφανίζεται η Λάνα Τάρνερ. Η πιο δραματική ερμηνεία της θεωρείται η κατάθεση υπέρ της ανήλικης κόρης της στη δίκη, στην οποία αθωώθηκε για τη δολοφονία του γκάνγκστερ, που ήταν εραστής της μητέρας της, μεταξύ του τέταρτου και του πέμπτου από τους οκτώ γάμους που έκανε. Την περίοδο του μακαρθισμού ο Ρόσεν κατέδωσε τους συναδέλφους του. «Ο κόσμος είναι δικός μου» πρέπει να πίστευε, έχοντας νέος ασχοληθεί επαγγελματικά με το μπιλιάρδο, όπου αλλού χτυπάς και αλλού καταλήγουν οι μπάλες.
Για τον Μέγα Αλέξανδρο Πέλλα έγινε το χωριό El Molar κοντά στη Μαδρίτη, ενώ Περσέπολη και Αθήνα το El Vellón. Η μάχη του Γρανικού εκτυλίσσεται στον ποταμό Χαράμα. Η οροσειρά ή Σιέρα δε Γκουανταράμα πλαισιώνει τις μάχες στη Χαιρώνεια και τα Γαυγάμηλα. Για μία από τις σκηνές μάχης χρειάστηκαν 6.500 δόρατα, 4.000 ασπίδες, 430 άλογα και 42 άρματα. Συνολικά συμμετείχαν πέντε χιλιάδες κομπάρσοι και χίλια άλογα, δανεισμένα από τις ένοπλες δυνάμεις του Φράνκο. Αργότερα, χιλιάδες συνέρρευσαν στον θύλακα της Θέουτα ζητώντας τα δεδουλευμένα Μαροκινών προγόνων τους. Ηφαιστίωνας θα γινόταν ο Μπάρτον στην «Ιστορία περιπέτειας» του Τέρενς Ράτιγκαν, αν δεν είχε απολυθεί. Η περιπέτεια της ιστορίας όμως υπερβαίνει την ιστορία της περιπέτειας.
Ελ Σιντ = Αγγλοσκωτσεζοαμερικανός σημαιοφόρος (με το ψευδώνυμο Τσάρλτον Ίστον)
{El Cid, του Άντονι Μαν, 1961}
Έχοντας διατελέσει Ιούλιος Καίσαρας, Μωυσής και Μπεν Χουρ, τον οποίο δρόσισε ο Ιησούς, ο Ίστον έγινε Καστιλλιάνος άρχοντας, με σύζυγο τη Σοφία Λόρεν. Γκρίζα γενειάδα και ουλή στο πρόσωπό του πρότεινε για το ύστερο μέρος της ταινίας, αν και η σοφή Λόρεν αρνήθηκε να γεράσει. Η τύχη της πόλης Καλαχόρα, που ο βασιλιάς της Αραγωνίας διεκδίκησε από την Καστίλλη, κρίθηκε σε μία μέχρι θανάτου μονομαχία. Επικράτησε ο Ελ Σιντ, με τον οποίο ταυτιζόταν ο Φράνκο. Η πόλη ήταν γενέτειρα του Ρωμαίου ρήτορα Κοϊντιλιανού, υπέρμαχου παιδοκεντρικής παιδείας, τον οποίο θαύμαζαν ο Λούθηρος και ο Έρασμος. Είχε ανεγερθεί στις όχθες του ισπανικού Έβρου. Το όνομα του ποταμού, όπως και των Ιβήρων και της χερσονήσου, προέρχονται ίσως από παραφθορά από Έλληνες αποίκους της βασκικής ρίζας ibar, που σημαίνει όχθη. Η μονομαχία για την Καλαχόρα κράτησε πέντε ημέρες, με συνολικά τριάντα μία ώρες συμπλοκής. Από τα 21.000 μέτρα φιλμ που αναλώθηκαν, 330 μέτρα εμφανίζονται στην ταινία. Επρόκειτο για την τελευταία σκηνή που γυρίστηκε, τον Απρίλιο του 1961. Τίποτε από όλα αυτά δεν ήξερα, όταν ήμουν δέκα ετών, ενώ πάλι θα τα ξεχάσω.
Είναι ο πιο εύκολος τύπος ταινίας που μπορείς να κάνεις άσχημα, είχε πει ο Τσάρλτον Ίστον, απορρίπτοντας πρόταση να γίνει Αλέξανδρος. Ελάχιστα θυμόταν μετά το 2002, όταν ανακοίνωσε ότι είχε διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ. Στην κηδεία του το 2008 παρέστη η Νάνσυ Ρέιγκαν, πρώην συνάδελφός του και χήρα προέδρου που πέθανε από επιπλοκές άνοιας. Αποτεφρώθηκε.
Κλεοπάτρα = γεννημένη στο Ηνωμένο Βασίλειο Αμερικανίδα (γνωστή ως Ελίζαμπεθ Τέιλορ)
{Cleopatra, του Τζόζεφ Λ. Μάνκιεβιτς, 1963}
Οι γονείς της αρνήθηκαν πρόταση του στούντιο, που προσέλαβε το παιδί-θαύμα, με βιολετί μάτια και σκούρες διπλές βλεφαρίδες από γενετική μετάλλαξη, να αλλάξει σε Βιρτζίνια το όνομά της. Το 1999 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Φιλμ την κατέταξε έβδομη σε κατάλογο θρυλικών γυναικών, αμέσως μετά τη Γκρέτα Γκάρμπο και τη Μέριλιν Μονρόε και πριν από την Τζούντι Γκάρλαντ και τη Μαρλέν Ντίτριχ, με εικοστή πέμπτη την Άβα Γκάρντνερ. Δύο από τους οκτώ γάμους της βασίλισσας της Αιγύπτου από τη Μακεδονία ήταν με τον Μάρκο Αντώνιο στον ρόλο του Ρίτσαρντ Μπάρτον. Όλοι οι άντρες μετά από εκείνον, είπε, ήταν για να μου κρατούν το παλτό. Σε ηλικία δώδεκα ετών ήταν τζόκεϊ αλόγων στον «Αλήτη και την Αμαζόνα» (1944). Τα γυρίσματα καθυστέρησαν, καθώς ήταν κοντή και περίμεναν να ψηλώσει λίγα εκατοστά. Όπως Ρωμαίοι ιστορικοί θα έλεγαν για την Κλεοπάτρα, πολλοί κριτικοί θεωρούν ότι η Τέιλορ υποδύεται πάντοτε τον εαυτό της. Ξεχνούν ότι τον εαυτό της είχε σφυρηλατήσει σε στούντιο. Ποιος φοβάται, αν όχι τη Βιρτζίνια Γουλφ, την Τέιλορ; Στα φουστάνια του κρύβεται ο Οκταβιανός, όπως κάθε αυτοκράτορας.
Από εκείνη ξεκίνησε το εμπορευματικό έθιμο διασημότητες να λανσάρουν νέα αρώματα. Από τις μυρωδιές αυτές έβγαλε περισσότερα χρήματα από όσα πληρώθηκε για να υποκρίνεται μια ζωή. Λάτρευε τα κοσμήματα. Όταν δημοπρατήθηκαν μετά θάνατον, τα έσοδα προστέθηκαν σε μεγάλα ποσά που είχε συγκεντρώσει για έρευνα για το AIDS, που με προτροπή της αναγνωρίστηκε ως μάστιγα από τον Πρόεδρο Ρέιγκαν. Δεν ξεχνούσε πώς πέθανε ο φίλος της Ροκ Χάντσον. Η Κλεοπάτρα ξεκίνησε τη μόδα με το μολύβι στα βλέφαρα σε σχήμα που έχουν τα μάτια γάτας. Αρχαιοελληνικού τύπου φόρεμα φορούσε στη «Λυσσασμένη γάτα» και πράσινο φόρεμα σε γραμμή άλφα «Ξαφνικά πέρυσι το καλοκαίρι», ενώ με λευκό μεσοφόρι με γούνα «Ζήσαμε στην αμαρτία». Καθηλωμένη σε αμαξίδιο από το 1996, πέθανε το 2011.
Ελένη [στο κουδούνι της πολυκατοικίας στη Σπάρτη: Ωραία] = Κενυάτισσα γεννημένη στο Μεξικό
{The Odyssey, του Κρίστοφερ Νόλαν, 2026}
Η Λουπίτα Ναϊόνγκ’ο ήταν η Πάτσι, όταν «12 χρόνια σκλάβος» του Στιβ ΜακΚουίν, μετά από απαγωγή, έγινε ο εν λόγω βιολιστής. Το 2019 κυκλοφόρησε το παιδικό βιβλίο της Sulwe για ένα κορίτσι με το πιο σκούρο δέρμα στην οικογένεια και στο σχολείο της. Θα ήθελε να είναι πιο ανοιχτόχρωμο, πριν το αποδεχθεί και το αγαπήσει. Το 2021 ήταν μεταξύ βιβλίων, που απαγορεύτηκαν από τοπικές εκπαιδευτικές αρχές στην Πενσιλβάνια και τη Φλόριντα. Στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια κλασικών σπουδών καθηγείται η μεταφράστρια του έπους, που κατακεραυνώνει την ταινία ως Δούρειο Ίππο σύγχρονης δράσης εντός ασύμβατων αφηγηματικών αξιών.
Τα ερωτήματα επιμένουν για όσους δεν τα μεταφράζουν. Θα υπήρχε επιστροφή, αν επιζούσε ο Αχιλλέας, ενώ είχε σκοτωθεί ο Οδυσσέας στην Τροία; Θα ζούσε ακόμη ο ήρωας της Ιλιάδας με την Καλυψώ ή σε κάποιο άλλο νησί με καλύτερη περίθαλψη για ευαίσθητες φτέρνες; Ποιο ρόλο διεκδικεί ο Έλον Μασκ σε μελλοντική εκδοχή της Οδύσσειας, όπου πρωταγωνιστούν εργάτες του πνεύματος και εργοδότες του σώματος; Θα είναι μήπως ένας μικρός Τηλέμαχος, που από τον πατέρα αδυνατεί να προστατεύσει τη μητέρα του;
Τον εαυτό της ποτέ δεν υποδύεται η Άβα [Έιβα] Γκάρντνερ, ούτε καν με τον Φρανκ Σινάτρα. Kάποιοι τη θεωρούν πρώην ένοικο του Παραδείσου. Εδάμ και Άβα λέγεται έργο, που ακόμη δεν έχει γυριστεί. Το όνομά της δεν αναφέρεται στους τίτλους στις 14 πρώτες ταινίες, στις οποίες εμφανίστηκε από το 1941 έως το 1943. Πρώτη φορά αναφέρεται στη δραματική κωμωδία με γιατρούς «Τρεις άντρες στα λευκά». Παρακολουθεί μαθήματα ορθοφωνίας για να απαλλαγεί από την προφορά της Βόρειας Καρολίνας. Της «Ξυπόλυτης κόμισσας» προηγείται η Αφροδίτη στο «Ξύπνημά» της. Για τις ανάγκες της ταινίας, αποκαλυπτικό άγαλμα της θεάς με τη μορφή της Γκάρντνερ επεστράφη στον γλύπτη για να το κάνει πιο σεμνό.
Γεγονός είναι ότι εβδομάδες καθυστέρησαν τα γυρίσματα της «Τροίας», όταν στον αχίλλειο τένοντα τραυματίστηκε σε μία μάχη ο Αχιλλέας, δηλαδή ο Μπραντ Πιτ. Διαρκώς επίκαιρο παραμένει αρχαίο ρητό: «Όταν λείπει η αγωγή, περισσεύει η καταγωγή».