ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΟΥΣ

Πολλάκις έχω αναφερθεί σε προηγούμενα κείμενα της στήλης στους ποικίλους τρόπους με τους οποίους τα βιβλία μου σώζουν, σε διάφορες περιστάσεις, τη ζωή. Παρακολουθώντας τις προάλλες τη Νοσταλγία του Ταρκόφσκι, ούτε θυμάμαι ακριβώς τι σύναψη έκανε το μυαλό μου, πάντως μου ήρθε συνειρμικά στον νου η περίοδος που έκανα την πρακτική μου άσκηση ως αρχαιολόγος, σχεδόν δεκαπέντε χρόνια πριν.
Μία απ’ τις δύο επιτόπιες αρχαιολογικές εργασίες όπου βρέθηκα ήταν στο Αρχοντικό Γιαννιτσών βοηθώντας στην καταγραφή και ταξινόμηση προϊστορικών κεραμικών θραυσμάτων τον Γ.Δ., που τότε ήξερα πως κάνει το διδακτορικό του κι αργότερα –μέσα από δημοσιεύσεις σε περιοδικά, ανάμεσά τους και ο Χάρτης– έμαθα πως γράφει και ποιήματα. Εκείνον τον Αύγουστο όμως ανάρρωνα από τη μεγαλύτερη διακινδύνευση της ζωής μου. Στις προηγούμενες ανασκαφές που βρισκόμουν λίγες μέρες πριν, είχα γλιστρήσει και πέσει σε μαρμάρινες σκάλες. Όπως είπαν κι οι γιατροί, ήμαν τυχερή που έζησα καταρχάς. Δευτερευόντως, δυσκολευόμουν πάρα πολύ στις κινήσεις, δεν μπορούσα να μένω όρθια, δεν μπορούσα καθόλου τους κραδασμούς και περπατούσα τρομερά αργά και πάντα φορώντας το κολάρο μου. Έτσι, όταν βρέθηκα στην πρακτική στο Αρχοντικό έκανα μια δουλειά, ας το πούμε, γραφείου για να μπορώ να κάθομαι, μην καταρρεύσει η σπονδυλική μου στήλη. Η δουλειά τελείωνε γύρω στις 3. Μετά, όλα τα κορίτσια της ανασκαφής πηγαίναμε στο σπιτάκι που μέναμε, για μαγειρική, μπάνιο και μετά χαζολόι (με την πολύ καλή έννοια) και παιχνίδια στην αυλή (χαρτιά, επιτραπέζια κ.ά.).
Εγώ από όλα αυτά απείχα. Σίγουρα με θεωρούσαν μονόχνωτη. Ήταν ωστόσο τέτοια η ανάγκη μου να ξαπλώσω στο κρεβάτι για να ανακουφιστώ, που ουδόλως με ένοιαζε τι σκέφτονται για εμένα. Είχα και εγώ άλλωστε τις παρέες μου εκεί. Τον Άρτσιμπαλντ Γιόζεφ Κρόνιν με το Κάστρο του και τον Όσκαρ Ουάιλντ διά μέσου του Άλαν Πέρσι και του βιβλίου του 99 μαθήματα σοφίας για μια ευτυχισμένη ζωή εδώ και τώρα. Το πρώτο ήταν δανεικό από τον Τ.Μ. που το πρότεινε. Δε θυμάμαι και πολλά από το βιβλίο, μόνο κάτι για κάποιον γιατρό και ότι… δε μου άρεσε. Το τελείωσα ωστόσο· δεν είχα ακόμη ξεπεράσει αυτόν τον ψυχαναγκασμό. Να σας πω όμως κάτι; Απ’ όλα κάτι μαθαίνεις. Εγώ π.χ. έμαθα να μην εμπιστεύομαι τις αναγνωστικές προτάσεις ανθρώπων που έχουν διαβάσει λίγα βιβλία (no offence!).

Το δεύτερο βιβλίο ήταν δώρο της οικογένειάς μου ή της μαμάς ή του αδερφού μου – ορίστε για να μη γράφουν αφιερώσεις, η μνήμη εξασθενεί. Πιστεύω ωστόσο ότι ήταν μια επιλογή του αδερφού μου, για να με βοηθήσει να ξεπεράσω ένα μάλλον ψυχολογικό αδιέξοδο που μου προκάλεσε η είσοδος στην ενηλικίωση. Εν πάση περιπτώσει, το βιβλίο αυτό το διάβασα ξανά και ξανά ήδη στις ανασκαφές και, για να είμαι ειλικρινής, το ξαναδιάβασα τώρα στο μισά τού άρθρου, μια που το θυμήθηκα. Μπορώ να πω λοιπόν ότι θυμάμαι σχεδόν όλα τα τσιτάτα του βιβλίου. Σκέφτομαι μάλιστα πως μερικά κι από τα ποιήματά μου, κάποια μέρος της πρώτης μου συλλογής, κρύβαν την επίδραση που άσκησε πάνω μου ο Όσκαρ Ουάιλντ, αρχικά μέσα από αυτό το βιβλίο και στη συνέχεια μέσα από τα θεατρικά και τις μπαλάντες του. Ψέματα, η γοητεία του πάνω μου άρχισε στη νηπιακή ηλικία (βλ. Ο σκληρόκαρδος γίγαντας, τα παραμύθια της Δευτέρας και ο Πάτρικ Λη Φέρμορ / Ιωάννα Λιούτσια - Χάρτης) και συνεχίστηκε στην εφηβική με Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι.

Διάβαζα τα βιβλία μου ξαπλωμένη και κουκουλωμένη και ήταν το καλύτερό μου! Κουκουλωμένη Αύγουστο μήνα θα μου πείτε; Το πάρτι που κάνουν τα κουνούπια στην περιοχή –ή έκαναν τότε τουλάχιστον– δεν το έχω ξαναζήσει πουθενά. Ούτε αντικουνουπικά πιάνανε, ούτε τίποτα. Πρώην βάλτος, παιδί μου, όσο και να την καταπιέσεις τη φύση αυτή επιμένει, είναι εκεί, και ευτυχώς από μια άποψη. Από μια άλλη άποψη πάλι, αυτή των συμφοιτητριών μου που πήγαν στο νοσοκομείο, γιατί είχαν πάθει μόλυνση απ’ τα τσιμπήματα των κουνουπιών και είχαν γίνει σαν τρυπητήρια, το να θυμούνται ακόμη τα κουνούπια ότι εκεί ήταν πρώην βάλτος δεν ήταν και ό,τι καλύτερο.
Μόνο εγώ τη γλίτωσα χάρη στα βιβλία, στους πόνους και τα Νorgesic που δεν μ’ έπιαναν και στην αγάπη της μοναχικότητας (ε, ας είμαστε ειλικρινείς στο τέλος-τέλος). Λες αυτά τα τρία να έκαναν την ιστορία αυτή να ξεπηδήσει μέσα από τη Νοσταλγία;

_________________
Το όνομα της στήλης είναι εμπνευσμένο από τη φράση του David Grossman «τα βιβλία είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο, όπου μπορούν να συνυπάρχουν τα πράγματα και η απώλειά τους».