ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΗΣ
ΤΖΟΡΤΖ ΕΛΙΟΤ
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
ΚΑΡΑ ΜΠΡΕΪ
(περ. 1865)

Αγαπητή μου Κάρα,

Όπως βλέπεις, άφησα τις εβδομάδες να περάσουν — σκεπτόμενη εσένα, αλλά χωρίς να σου γράψω. Πιστεύω ότι είσαι από τους λίγους που μπορούν να καταλάβουν ότι, σε ορισμένες κρίσιμες στιγμές, η άμεση έκφραση συμπόνοιας είναι το τελευταίο πράγμα που μπορούν να κάνουν όσοι νιώθουν πραγματική συμπόνοια. Αν θα μπορούσα να βρίσκομαι δίπλα σου ως φυσική παρουσία, θα έμενα σιωπηλή, θεωρώντας τη σιωπή ως μια ένδειξη συναισθήματος, το οποίο ο λόγος, προσπαθώντας να φανεί σοφός, καταλήγει πάντα να χαλάει. Τα πιο αληθινά πράγματα που μπορεί κανείς να πει για έναν σημαντικό θάνατο είναι τα παλαιότερα και απλούστερα πράγματα που επαναλαμβάνονται από όλους μηχανικά, που όμως κανείς δεν κατανοεί πραγματικά μέχρι την στιγμή που θα φτάσει κοντά στον θάνατο. Και όσο είναι σε εξέλιξη αυτή η εσωτερική μάθηση, μοιάζει θλιβερά αυθαδες από όσους είναι από έξω να λένε οτιδήποτε. Δεν υπάρχει παρηγοριά από την στιγμή που έχουμε κάνει δική μας τη μοίρα ενός άλλου, όπως έκανες εσύ με της Νέλι. Πρέπει να υπομείνει κανείς την οδύνη — θα γίνεται πιο ανεκτή σταδιακά, καθώς άλλες σκέψεις και συναισθήματα θα δυναμώνουν.

Δεν ξέρω αν συμμερίζεσαι το ίδιο έντονα όσο εγώ την παλιά πεποίθηση που έκανε τους ανθρώπους να λένε πως οι θεοί αγαπούσαν όσους πέθαιναν νέοι. Για εμένα φαίνεται πιο αληθινή από ποτέ, τώρα που η ζωή έχει γίνει πιο σύνθετη και ολοένα δυσκολότερα προβλήματα ζητούν λύσεις. Η ζωή, παρόλο που είναι κάτι καλό για τους ανθρώπους στο σύνολό τους, είναι ένα αμφίβολο αγαθό για πολλούς και, για ορισμένους, δεν είναι καθόλου καλό. Κατά την γνώμη μου, είναι πηγή συνεχούς πνευματικής παραμόρφωσης η άρνηση αυτής της αλήθειας να αποτελεί μέρος της θρησκείας, το να συνεχίζουμε να προσποιούμαστε ότι τα πράγματα είναι καλύτερα απ’ ό,τι είναι.

Όμως, δεν πρόκειται να γράψω περί κρίσεων και απόψεων. Αυτό που θέλω να σου πει το γράμμα μου είναι ότι σε αγαπώ αληθινά, με ευγνωμοσύνη, αμετάβλητα. Και για να μου δείξεις ότι το πιστεύεις, δεν πρέπει να μου γράψεις παρά μόνο όταν θα έχεις πραγματικά την διάθεση να το κάνεις· μη σκεφτείς ότι, αν δεν απαντήσεις καθόλου σε αυτό το γράμμα, θα στενοχωρηθώ, γιατί, πραγματικά, δεν υπάρχει τίποτε που να χρειάζεται απάντηση.

Με αγάπη πάντα προς εσένα, αγαπημένη μου Κάρα,

η παλιά σου φίλη,

Μάριαν.

Η Τζορτζ Έλιοτ (George Eliot, ψευδώνυμο της Mary Ann Evans, 1819-1880) μία από τις σπουδαιότερες συγγραφείς της Βικτωριανής εποχής, όταν έστειλε αυτή την επιστολή στην φίλη της Κάρα Μπρέι ήταν ήδη γνωστή από τα πρώτα της βιβλία (Σίλας Μάρνερ, Ρόμολα, κ.ά). Το 1871-72 δημοσίευσε το Μίντλμαρτς, που θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα βιβλία που γράφτηκαν στην αγγλική γλώσσα. Το 1851 γνώρισε τον συγγραφέα Τζον Χένρι Λιούις με τον οποίο λίγο αργότερα αποφάσισαν να ζήσουν μαζί χωρίς να παντρευτούν, όντας εκείνος παντρεμένος με άλλη γυναίκα, από την οποία δεν χώρισε ποτέ. Έζησαν μαζί μέχρι τον θάνατο του Λιούις το 1878 και το 1880 παντρεύτηκε τον κατά πολύ νεότερό της Τζον Ουόλτερ Κρος. Η Έλιοτ πέθανε τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου.

Η Καρολιν (Κάρα) Μπρέι [Caroline (Cara) Bray, 1814-1905], ήταν συγγραφέας παιδικών βιβλίων και freethinker, αμφισβητώντας τις κοινωνικές δομές της εποχής, τα δόγματα και την θρησκεία. Στενή φίλη της Τζορτζ Έλιοτ, ήταν από τους ανθρώπους που την επηρέασαν ιδιαίτερα με τις ριζοσπαστικές απόψεις της.