Ο μεγάλος Νορβηγός δραματουργός Χένρικ Ίψεν έγραψε το τετράπρακτο έργο του Χέντα Γκάμπλερ στο Μόναχο το 1890. Το έργο ανέβηκε εκεί, παρουσία του συγγραφέα, τον Ιανουάριο του επόμενου έτους. Δημοσιεύτηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1890 στην Κοπεγχάγη και την Χριστιανία (Όσλο) από τον ίδιο εκδοτικό οίκο σε 10.000 αντίτυπα, αριθμός εξαιρετικά σημαντικός την εποχή εκείνη, όπως και στη δική μας. Η μετάφραση αυτή έγινε έπειτα από πρόταση του θεάτρου «Ακτίς Αελίου» (κατόπιν μέρος του θεάτρου «Εταιρότητα») και βασίζεται, όχι όμως αποκλειστικά, στο κείμενο που περιλαμβάνεται στα Άπαντα του Ίψεν, τα οποία δημοσιεύτηκαν από το 1898 ως το 1902 στην πρωτεύουσα της Δανίας.
Ήδη από την πρώτη σελίδα με απορρόφησε ο τρόπος με τον οποίο ο Ίψεν χτίζει τον άμεσο, πειστικό ρεαλισμό του έργου, η άνεση με την οποία αναπαράγει την πραγματικότητα με τις λεπτομέρειές της, τις καθημερινές μικροσυνήθειες και ανησυχίες της, τα παρορμητικά συναισθήματα, την ανεπεξέργαστη κακία και τις αυθόρμητες αντιδράσεις της. Στη γλώσσα αυτό γίνεται αντιληπτό από τις μικρές εμβόλιμες λέξεις που σαν διάσπαρτα ημερόχορτα χαλαρώνουν ή εντείνουν τον γραπτό λόγο, τον λειαίνουν και του δίνουν την αβίαστη χροιά του προφορικού. Πρόκειται για λέξεις όπως «λοιπόν», «πάντως», «βέβαια», «καν», «πια» ή «μα» που συχνά δεν έχουν άμεση αντιστοιχία στα Ελληνικά. Αυτό ήταν και η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα: Να διατηρήσω και να μεταφέρω στα Ελληνικά τη φυσική ροή της ιψενικής στιχομυθίας, χωρίς να θυσιάσω καμιά από τις μικρές αυτές λέξεις. Η σπουδαιότητα του ρεαλισμού της γλώσσας αυτής και της πραγματικότητας που αυτή δημιουργεί γίνεται φανερή και από το γεγονός ότι η πρώτη πράξη του έργου είναι σχεδόν διπλάσια από την τέταρτη. Πρώτα δημιουργείται ο κόσμος του δράματος, τα ευρύτερα όρια της πλοκής, τα οποία στη συνέχεια θα δεχθούν την εξέλιξη, την δραματικότητα και τις καταλήξεις των γεγονότων και των συγκρούσεών τους.
Και μέσα στη φυσικότητα της καθημερινής ζωής που ο Ίψεν αναπτύσσει αργά και ανεπαίσθητα, οι επιθυμίες, τα λόγια και οι πράξεις της Χέντας Γκάμπλερ, το ηθικό τους υπόβαθρο και οι σκοτεινές πηγές τους γίνονται ακόμη πιο απροσδόκητες, ακατανόητες, σκαιές και ασυγχώρητες. Και ενώ η Νόρα Χέλμερ του Κουκλόσπιτου βρήκε τη δύναμη να διαρρήξει τον πνιγηρό της κλοιό και να αναζητήσει την ανθρώπινη αξία της, και η Τέα Έλβστεντ να κάνει το ίδιο και επιπλέον να προλάβει να εμπνεύσει κάποιον να ξαναβρεί την αυτοεκτίμησή του, η Χέντα Γκάμπλερ παραμένει δειλή, υπονομεύει τη δική της ύπαρξη και των άλλων γύρω της, επιδιώκει να εξουσιάσει, όπως ή ίδια λέει, μια ανθρώπινη μοίρα, και επειδή δεν τα καταφέρνει εξουσιάζει αμετάκλητα τη δική της.

Τι είναι όμως αυτό που από την αρχή του έργου την ωθεί να λέει και να κάνει πράγματα γεμάτα κακία και φθόνο; Τι είχε στον νου του ο Ίψεν όταν διαμόρφωνε τον χαραχτήρα της; Όπως μας λέει ο ίδιος, πάντοτε και πριν ακόμη γράψει την πρώτη λέξη έπλαθε στο μυαλό του τη λεπτομερή εικόνα του κεντρικού προσώπου του έργου, εισχωρούσε «ως τα μύχια της ψυχής του», ήταν «βέβαιος για κάθε άποψη της ανθρώπινης φύσης του». Τα υπόλοιπα πρόσωπα και η πλοκή ακολουθούσαν κατόπιν με τρόπο «φυσικό». Στην περίπτωση της Χέντας Γκάμπλερ σημείωσε επίσης ότι ήθελε να φέρει σε αντιπαράθεση «δυο κοινωνικές τάξεις που δεν καταλάβαιναν η μια την άλλη». Και στο χάσμα που δημιουργεί αυτή η ακατανοησία, το οποίο βέβαια δεν είναι καθόλου άσχετο με το χάσμα που δημιουργεί το ανδροκρατούμενο κοινωνικό πλαίσιο του έργου, οι περισσότεροι χαρακτήρες του δείχνουν και την κακόβουλη πλευρά του εαυτού τους. Υπερέχει όμως η καλοσχεδιασμένα ασυλλόγιστη εθελοκακία της Χέντας Γκάμπλερ (που έχει επιπτώσεις πέρα από τον στενό της κύκλο, όταν καίγοντας το χειρόγραφο στερεί τον κόσμο από κάτι σημαντικό) και το αίνιγμα της εθελοκακίας αυτής, την οποία τόσο εσκεμμένα ο Ίψεν τοποθέτησε στην καρδιά του έργου, δίχως να δίνει στην Χέντα Γκάμπλερ τη δυνατότητα να την στοχαστεί, δίχως έναν μικρό έστω μονόλογο ενδοσκόπησης, όπου θα μπορούσε να αναλογιστεί την ομολογημένη από την ίδια δειλία της ή την ευθύνη της για το παιδί που κυοφορεί. Έτσι η Χέντα Γκάμπλερ με τις πράξεις της προβληματίζει ή τρομάζει διαφορετικά πάντα, μας βάζει να σκεφτόμαστε νέες ηθικές διαστάσεις και τις συνέπειές τους σε όλους μας κάθε φορά που επιστρέφουμε στον αδιαπέραστο και για τον λόγο αυτόν πιο βίαιο πυρήνα των πράξεών της.
Παρόλα αυτά ο πολύπλοκος, ασυμπόνετος, δειλός, υπεροπτικός και αμαζόνιος χαρακτήρας της, ο οποίος έχει μετατρέψει το εγώ της σ’ έναν μηχανισμό που ενδιαφέρεται μόνο για την επιρροή του πάνω σε άλλους και για το είδωλό του, μας προσφέρει κάτι παγιωμένο από τον εσωτερικό της κόσμο: Το θάρρος της να ομολογήσει τη δειλία της και τις απόψεις της για την ομορφιά και τον θάνατο. Η Χέντα Γκάμπλερ φοβάται την ανατροπή των συμβάσεων και τα επακόλουθα σκάνδαλα, και με τρόπο νευρωτικό αγαπά την ομορφιά και τον ωραίο θάνατο. Και ορίζει τον δικό της όταν η αυτοκαταστροφική της πορεία δεν της επιτρέπει πια να επιλέξει την ομορφιά για τον εαυτό της σε βάρος των άλλων, όταν η συμβατική ανεξαρτησία της απειλείται από την ασχήμια των πράξεών της.
Παραμένει όμως το αίνιγμα στον πυρήνα του χαρακτήρα της Χέντας Γκάμπλερ, το ερώτημα γιατί αυτοπαγιδεύεται μια έξυπνη και δυναμική γυναίκα, όπως βέβαια παραμένει και ο αριστοτεχνικά ρεαλιστικός τρόπος με τον οποίο ο Ίψεν φροντίζει την τόσο ασυνήθιστη και αντιφατική προσωπικότητά της, τις ανθρώπινες συνθήκες και σχέσεις που επιτρέπει ή δεν επιτρέπει να αναπτυχθούν, τον σιωπηλό ρόλο που παίζει, για όλους σχεδόν τους χαρακτήρες, η ηθική ανάμεσα στις ατάκες του έργου. Και αυτοί είναι μερικοί από τους λόγους που κάνουν το έργο αυτό του Ίψεν από το πιο πολυπαιγμένα αριστουργήματα της παγκόσμιας δραματουργίας. ― Β.Π.

Δράμα σε τέσσερις πράξεις

Μετάφραση από το πρωτότυπο Βασίλης Παπαγεωργίου

___________

_{ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ}

Γέργκεν Τέσμαν, ερευνητής στην ιστορία του πολιτισμού.
Κυρία Χέντα Γκάμπλερ, σύζυγός του.
Δεσποινίς Γιουλιάνε Τέσμαν, θεία του.
Κυρία Έλβστεντ.
Δικαστής Μπρακ.
Έιλερτ Λέβμποργκ.
Μπέρτε, υπηρέτρια των Τέσμαν.

Πρώτη πράξη

Ένα ευρύχωρο, όμορφο και καλόγουστα επιπλωμένο σαλόνι, με σκουρόχρωμη διακόσμηση. Στο βάθος το άνοιγμα μιας φαρδιάς πόρτας με τις κουρτίνες τραβηγμένες. Το άνοιγμα οδηγεί σε ένα μικρότερο δωμάτιο στο ίδιο στιλ με το σαλόνι. Στον τοίχο δεξιά μια δίφυλλη πόρτα που οδηγεί στο χολ. Στον απέναντι τοίχο αριστερά μια τζαμόπορτα με την κουρτίνα κι εδώ τραβηγμένη. Μέσα από τα τζάμια φαίνεται ένα μέρος μιας σκεπαστής βεράντας και φυλλοβόλα δέντρα με φθινοπωρινά χρώματα. Στο μπροστινό μέρος υπάρχει ένα οβάλ τραπέζι σκεπασμένο με τραπεζομάντιλο και με καρέκλες γύρω του. Μπροστά στον δεξιό τοίχο ένα πλατύ τζάκι καλυμμένο με σκούρα πλακάκια, μια πολυθρόνα με ψηλή ράχη, ένα υποπόδιο με μαξιλάρι και δυο σκαμνιά. Στη γωνία πίσω δεξιά ένας γωνιακός καναπές και ένα μικρό, στρογγυλό τραπέζι. Μπροστά αριστερά, σε μικρή απόσταση από τον τοίχο, ένας καναπές. Πέρα από τη τζαμόπορτα ένα πιάνο. Δεξιά και αριστερά του ανοίγματος στο βάθος εταζέρες με κεραμικά αντικείμενα. Κοντά στον πίσω τοίχο του μικρότερου δωματίου φαίνεται ένας καναπές, ένα τραπέζι και δυο καρέκλες. Πάνω απ’ αυτόν τον καναπέ κρέμεται το πορτρέτο ενός ωραίου ηλικιωμένου άντρα με στολή στρατηγού. Πάνω από το τραπέζι κρέμεται μια λάμπα με θαμπό, γαλακτόχρωμο αμπαζούρ. Εδώ και κει στο σαλόνι πολλές ανθοδέσμες σε βάζα και ποτήρια. Μερικές είναι ακουμπισμένες πάνω σε τραπέζια. Τα πατώματα και στα δυο δωμάτια είναι σκεπασμένα με χοντρά χαλιά. Πρωινό φως. Το φως του ήλιου μπαίνει από την τζαμόπορτα. Η δεσποινίς Γιουλιάνε Τέσμαν με καπέλο και ομπρέλα μπαίνει από το χολ. Την ακολουθεί η Μπέρτε κρατώντας μια ανθοδέσμη τυλιγμένη σε χαρτί. Η δεσποινίς Τέσμαν έχει το παρουσιαστικό φιλικής και χαρωπής κυρίας γύρω στα 65. Κομψά αλλά απλά ντυμένη με ένα ταγιέρ περιπάτου. Η Μπέρτε είναι μια κάπως ηλικιωμένη υπηρέτρια με συνηθισμένη και ελαφρώς χωριάτικη εμφάνιση.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Σταματάει με το που μπαίνει, αφουγκράζεται και μιλάει χαμηλόφωνα.) Δεν έχουν βγει από το κρεβάτι ακόμη!

ΜΠΕΡΤΕ

(Επίσης χαμηλόφωνα.) Αυτό δεν είπα και γω, δεσποινίς. Σκεφτείτε πόσο αργά έφτασε το πλοίο χθες το βράδυ. Και μετά, Χριστέ μου, όλα αυτά που η νεαρή κυρία έπρεπε να βγάλει από τις βαλίτσες της πριν ηρεμήσει λίγο.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ναι... ας τους να ξεκουραστούν για καλά. Δροσερό πρωινό αέρα, όμως, θα πρέπει να έχουν όταν σηκωθούν.

Πηγαίνει και ανοίγει τη τζαμόπορτα διάπλατα.

ΜΠΕΡΤΕ

(Δίπλα στο τραπέζι, αμήχανη, με την ανθοδέσμη στο χέρι.) Πού να τα βάλω! Δεν έχει χώρο πουθενά. Τα αφήνω τότε εδώ, δεσποινίς.

Ακουμπάει την ανθοδέσμη πάνω στο πιάνο.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Και να λοιπόν που τώρα έχεις νέους οικοδεσπότες, αγαπητή μου Μπέρτε. Ένας Θεός ξέρει πόσο ασήκωτα βαρύ μου ήρθε να σε αποχωριστώ.

ΜΠΕΡΤΕ

(Έτοιμη να κλάψει.) Και γω όμως, δεσποινίς! Τι να πω και γω τότε! Εγώ που τόσα ευλογημένα χρόνια υπηρετούσα εσάς και τη δεσποινίδα Ρίνα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ας μη χάνουμε την ηρεμία μας, Μπέρτε. Δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά άλλωστε. Ο Γέργκεν πρέπει να σε έχει εδώ μαζί του, όπως καταλαβαίνεις. Σε έχει ανάγκη. Και συ ξέρεις να τον φροντίζεις από τότε που ήταν μικρό παιδί.

ΜΠΕΡΤΕ

Ναι, δεσποινίς, αλλά σκέφτομαι πολύ και κείνη που είναι κατάκοιτη σπίτι. Είναι τόσο ανήμπορη η καημένη. Και μετά η νέα υπηρέτρια! Ποτέ των ποτών δεν θα μάθει να φροντίζει άρρωστο άνθρωπο.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ω, θα της μάθω να το κάνει σωστά. Και τα περισσότερα, να ξέρεις, τα κάνω μόνη μου. Δεν

χρειάζεται να ανησυχείς για την καημένη την αδελφή μου, αγαπητή μου Μπέρτε.

ΜΠΕΡΤΕ

Ναι, αλλά είναι και κάτι άλλο, δεσποινίς. Φοβάμαι πολύ ότι δεν θα γίνω αρεστή στη νέα κυρία.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Θεέ μου, ναι... στην αρχή ίσως όλο και κάτι θα προκύπτει...

ΜΠΕΡΤΕ

Θα τα θέλει οπωσδήποτε όλα στην εντέλεια.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Αυτό είναι σίγουρο. Κόρη του στρατηγού Γκάμπλερ. Έτσι είχε συνηθίσει όσο ζούσε ο στρατηγός. Θυμάσαι που έβγαινε για ιππασία με τον πατέρα της; Με τη μακριά μαύρη φούστα της; Και με φτερά στο καπέλο;

ΜΠΕΡΤΕ

Ναι, ναι... πώς δεν θυμάμαι! ...Αλλά σας διαβεβαιώνω ότι ουδέποτε έκανα τη σκέψη ότι θα ζευγάρωναν αυτή και ο κύριος επιστήμονας.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ούτε και γω... Είναι όμως αλήθεια... Και πριν το ξεχάσω, ...Μπέρτε. Στο εξής δεν πρέπει να αποκαλείς τον Γέργκεν κύριο επιστήμονα. Θα πρέπει να τον λες δόκτορα.

ΜΠΕΡΤΕ

Ναι, το ίδιο είπε και η νέα κυρία... χθες το βράδυ... μόλις μπήκαν μέσα. Είναι όμως δόκτωρ, δεσποινίς;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Μα και βέβαια είναι. Το φαντάζεσαι, Μπέρτε... τον έκαναν δόκτορα στο εξωτερικό. Και μάλιστα τώρα, στο ταξίδι αυτό. Δεν είχα ιδέα... πριν μου το πει ο ίδιος στην προβλήτα του ατμόπλοιου.

ΜΠΕΡΤΕ

Ναι, ναι. Μπορεί σίγουρα να γίνει οτιδήποτε θελήσει ο κύριος. Είναι τόσο ικανός. Ποτέ όμως δεν φαντάστηκα ότι θα έφτανε να γιατρεύει και κόσμο.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Μα όχι, δεν έγινε τέτοιος δόκτωρ... (Κουνάει το κεφάλι με νόημα.) Εκτός τούτου μπορείς αρκετά σύντομα να τον αποκαλείς κάτι πιο εντυπωσιακό.

ΜΠΕΡΤΕ

Μη μου πείτε! Τι μπορεί να είναι αυτό, δεσποινίς;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Χαμογελάει.) Χμ... Πού να ήξερες! ...(Με συγκίνηση.) Αχ, Θεέ μου... να μπορούσε ο μακαρίτης ο Γιόκουμ να σηκωθεί από τον τάφο του και να δει πώς προόδευσε το μικρό του αγόρι. (Κοιτάζει γύρω της.) Αλήθεια, Μπέρτε, ...γιατί το έκανες αυτό; Γιατί έβγαλες τα καλύμματα από όλα τα έπιπλα;

ΜΠΕΡΤΕ

Μου είπε η κυρία να το κάνω. Δεν της αρέσουν οι καρέκλες με καλύμματα είπε.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Θέλουν λοιπόν να περνούν όλη τη μέρα τους εδώ...;

ΜΠΕΡΤΕ

Ναι, αυτό κατάλαβα. Από τα λεγόμενα της κυρίας. Γιατί ο κύριος, ...ο δόκτωρ, ...δεν είπε τίποτε.

Ο Γέργκεν Τέσμαν μπαίνει σιγοτραγουδώντας στο πίσω δωμάτιο, κρατώντας μια άδεια, ανοιχτή βαλίτσα. Είναι μετρίου αναστήματος, με νεανικό παρουσιαστικό, 33 ετών, κάπως γεμάτος, με ειλικρινές, στρογγυλό και χαρούμενο πρόσωπο, ξανθά μαλλιά και γένι. Φορά γυαλιά και άνετα, ελαφρώς ατημέλητα καθημερινά ρούχα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Καλημέρα, καλημέρα, Γέργκεν!

ΤΕΣΜΑΝ

(Από το άνοιγμα της πόρτας.) Θεία Γιούλε! Αγαπητή θεία Γιούλε! (Πηγαίνει και της σφίγγει το χέρι.) Ήρθες ως εδώ... Και τόσο πρωί! Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Έπρεπε, όπως καταλαβαίνεις, να σας δω από κοντά λίγο.

ΤΕΣΜΑΝ

Παρόλο που δεν κοιμήθηκες καθόλου καλά τη νύχτα!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ω, δεν δίνω καμιά σημασία σ’ αυτό.

ΤΕΣΜΑΝ

Πιστεύω όμως να επέστρεψες καλά στο σπίτι από την προβλήτα. Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, χωρίς κανένα πρόβλημα, ...δόξα τω Θεώ. Ο δικαστής είχε την καλοσύνη να με συνοδεύσει ώς την πόρτα.

ΤΕΣΜΑΝ

Λυπηθήκαμε πολύ που δεν είχαμε χώρο στην άμαξα. Αλλά το είδες κι εσύ η ίδια... Η Χέντα είχε τόσες αποσκευές που έπρεπε να πάρουμε μαζί μας.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ήταν απίστευτο πόσες αποσκευές είχε.

ΜΠΕΡΤΕ

(Στον Τέσμαν.) Να πάω ίσως μέσα να ρωτήσω την κυρία αν χρειάζεται τη βοήθειά μου σε κάτι;

ΤΕΣΜΑΝ

Όχι ευχαριστώ, Μπέρτε... δεν χρειάζεται να κάνεις τον κόπο. Αν θέλει κάτι, θα χτυπήσει το κουδούνι είπε.

ΜΠΕΡΤΕ

(Πηγαίνει προς τα δεξιά.) Πολύ ωραία.

ΤΕΣΜΑΝ

Μια στιγμή, Μπέρτε, ...πάρε αυτή τη βαλίτσα μαζί σου.

ΜΠΕΡΤΕ

(Την παίρνει.) Θα την πάω στη σοφίτα. Βγαίνει από την πόρτα του χολ.

ΤΕΣΜΑΝ

Το φαντάζεσαι, θεία... όλη αυτή η βαλίτσα ήταν γεμάτη αντίγραφα. Θα σου φανεί εντελώς απίστευτο τι βρήκα και μάζεψα σε διάφορα αρχεία. Παλιά, παράξενα πράγματα που κανένας δεν γνώριζε...

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ναι, Γέργκεν. Δεν έχασες καθόλου χρόνο στο γαμήλιο ταξίδι σου.

ΤΕΣΜΑΝ

Μπορώ σίγουρα να πω πως όχι. Βγάλε όμως το καπέλο σου, θεία. Μια στιγμή! Επίτρεψέ μου να σου λύσω την κορδέλα. Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Καθώς ο Γέργκεν λύνει την κορδέλα.) Α, θεέ μου. Είναι ακριβώς σαν να είσαι μαζί μας στο σπίτι μας ακόμη.

ΤΕΣΜΑΝ

(Γυρίζει και περιστρέφει το καπέλο στο χέρι του.) Μα... τι ωραίο, τι έξοχο καπέλο που αγόρασες!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Το έκανα για χάρη της Χέντας.

ΤΕΣΜΑΝ

Για χάρη της Χέντας. Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, για να μη ντρέπεται για μένα αν βγούμε περίπατο μαζί.

ΤΕΣΜΑΝ

(Τη χτυπάει ελαφρά στο μάγουλο.) Τα σκέφτεσαι πάντα όλα, θεία Γιούλε! (Ακουμπάει το καπέλο σε μια καρέκλα δίπλα στο τραπέζι.) Έλα... όμως... έλα να καθίσουμε εδώ στον καναπέ και να μιλήσουμε λίγο ώσπου να έρθει η Χέντα.

Κάθονται. Η Δεσποινίς Τέσμαν τοποθετεί την ομπρέλα της στην άκρη του καναπέ.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Πιάνει τα χέρια του και τον κοιτάζει.) Τι ευλογία να σ’ έχω ολοζώντανο μπροστά μου πάλι, Γέργκεν. Ω... του μακαρίτη του Γιόκουμ υπέροχο παιδί!

ΤΕΣΜΑΝ

Μα και γω! Τι χαρά που σε ξαναβλέπω, θεία Γιούλε! Ήσουν και πατέρας και μητέρα για μένα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ξέρω καλά ότι πάντα αγαπάς τις γριές θείες σου.

ΤΕΣΜΑΝ

Ακόμη δεν βελτιώθηκε κάπως η υγεία της θείας Ρίνας; Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ω, όχι, Γέργκεν... Δεν μπορεί να ελπίζει σε βελτίωση η καημένη. Παραμένει κατάκοιτη όπως ήταν πάντα. Ο θεός μόνο να δώσει να την έχω κοντά μου λίγο ακόμη! Δεν ξέρω αλλιώς η άμοιρη τι θα απογίνω, Γέργκεν. Ιδιαίτερα τώρα μάλιστα που δεν σ’ έχω κοντά μου πια να σε φροντίζω.

ΤΕΣΜΑΝ

(Τη χτυπάει ελαφρά στην πλάτη.) Έλα, έλα...!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Αλλάζει ξαφνικά διάθεση.) Για φαντάσου όμως. Είσαι παντρεμένος τώρα, Γέργκεν! ...Και επιπλέον είσαι εσύ που κέρδισες τη Χέντα Γκάμπλερ! Την ωραία Χέντα Γκάμπλερ. Είναι απίστευτο! Αυτή που είχε ένα σωρό θαυμαστές γύρω της.

ΤΕΣΜΑΝ

(Σιγοτραγουδάει λίγο και χαμογελάει ευχαριστημένος.) Ναι, πιστεύω πράγματι ότι είναι πολλοί φίλοι μου στην πόλη μας που με ζηλεύουν. Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Και επιπλέον είχες την τύχη να κάνεις ένα τόσο μεγάλο γαμήλιο ταξίδι! Πάνω από πέντε, ...σχεδόν έξι μήνες...

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι... όμως για μένα ήταν επίσης και ταξίδι μελέτης κατά κάποιο τρόπο. Όλα τα αρχεία που έπρεπε να μελετήσω. Και ένα σωρό βιβλία που έπρεπε να διαβάσω!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Α, ναι, σε καταλαβαίνω. (Πιο εμπιστευτικά και κάπως χαμηλόφωνα.) Πες μου όμως, Γέργκεν, ...δεν έχεις κάτι ακόμη... κάτι επιπλέον να μου πεις;

ΤΕΣΜΑΝ

Από το ταξίδι;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι.

ΤΕΣΜΑΝ

Όχι, δεν έχω κάτι άλλο από ό,τι έγραψα στα γράμματά μου. Ότι έλαβα τον τίτλο του διδάκτορα εκεί πέρα... αλλά αυτό σου το είπα χθες.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αυτό το είπες, όντως. Άλλο σκέφτομαι όμως... αν δεν είναι κάτι... κάτι που περιμένεις.

ΤΕΣΜΑΝ

Αν περιμένω κάτι;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Για όνομα του Θεού, Γέργκεν... ξεχνάς ότι είμαι η γριά θεία σου!

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ναι, βέβαια περιμένω κάτι.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Λοιπόν;

ΤΕΣΜΑΝ

Περιμένω οπωσδήποτε να γίνω καθηγητής εντός των ημερών.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, καθηγητής, εντάξει...

ΤΕΣΜΑΝ

΄Η μάλλον... μπορώ να πω ότι είμαι σίγουρος ότι θα γίνω. Όμως, καλή μου θεία Γιούλε, ...αυτό πια το ξέρεις πολύ καλά!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Γελώντας ελαφρά.) Μα και βέβαια το ξέρω! Έχεις δίκιο. (Αλλάζει ύφος.) ...Μιλούσαμε όμως για το ταξίδι... Πρέπει να κόστισε πολλά λεφτά, Γέργκεν;

ΤΕΣΜΑΝ

Ω, ναι, Θεέ μου. Η μεγάλη υποτροφία όμως με βοήθησε πολύ.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Δεν μπορώ να καταλάβω ωστόσο πώς την έκανες να φτάσει για δυο.

ΤΕΣΜΑΝ

Τι λες; Ε, βέβαια, δεν είναι και τόσο εύκολο να το καταλάβεις.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Όταν μάλιστα ταξιδεύει και μια κυρία μαζί σου. Κάτι τέτοιο πρέπει να κοστίζει πανάκριβα, απ’ ό,τι λένε.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, εννοείται... ότι πέφτει λίγο πιο ακριβά έτσι. Η Χέντα όμως έπρεπε να το κάνει αυτό το ταξίδι, θεία! Πραγματικά έπρεπε. Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ναι, δεν θα μπορούσε. Το γαμήλιο ταξίδι είναι σχεδόν πια αυτονόητο σήμερα... Πες μου όμως... κατάφερες να ρίξεις μια καλή ματιά στο σπίτι;

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, και με το παραπάνω. Είμαι στο πόδι από τα ξημερώματα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Και πώς σου φαίνονται λοιπόν όλα;

ΤΕΣΜΑΝ

Θαυμάσια! Απολύτως θαυμάσια! Δεν μπορώ μόνο να καταλάβω τι θα κάνουμε με τα δυο άδεια δωμάτια που είναι ανάμεσα στο πίσω σαλόνι και την κρεβατοκάμαρα της Χέντας.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Γελάει ελαφρά.) Ω, αγαπητέ μου Γέργκεν, θα χρειαστούν και αυτά... με τον καιρό.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, έχεις απόλυτο δίκιο, θεία Γιούλε! Έτσι όπως μαζεύω όλο και περισσότερα βιβλία... Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Συμφωνώ πλήρως, αγαπητό μου παιδί. Τα βιβλία σου είχα στον νου μου.

ΤΕΣΜΑΝ

Πιο πολύ χαίρομαι τώρα για τη Χέντα. Πριν αρραβωνιαστούμε έλεγε διαρκώς ότι δεν θα ήθελε ποτέ να ζήσει κάπου αλλού εκτός από τη βίλα της χήρας του υπουργού Φαλκ.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, το φαντάζεσαι... και είχαμε τύχη που την πουλούσαν. Ακριβώς τότε που ταξιδεύατε.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, θεία Γιούλε, είχαμε πράγματι την τύχη με το μέρος μας. Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Κοστίζουν όμως, αγαπητέ μου Γέργκεν! Κοστίζουν πολύ όλα αυτά... για σένα.

ΤΕΣΜΑΝ

(Την κοιτάζει λίγο αποθαρρημένος.) Ναι, κοστίζουν ίσως, θεία.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ω, Θεέ και Κύριε!

ΤΕΣΜΑΝ

Πόσο νομίζεις; Στο περίπου; Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Είναι αδύνατο να ξέρω πριν έρθουν όλοι οι λογαριασμοί.

ΤΕΣΜΑΝ

Ευτυχώς πάντως που ο δικαστής Μπρακ μου εξασφάλισε πολύ ευνοϊκούς όρους.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, μην ανησυχείς ποτέ γι’ αυτό, αγόρι μου... Και επιπλέον, για τα έπιπλα και όλα τα χαλιά έβαλα εγγύηση εγώ.

ΤΕΣΜΑΝ

Εγγύηση; Εσύ; Αγαπητή θεία Γιούλε... τι είδους εγγύηση μπόρεσες να βάλεις;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Υποθήκευσα τις αποταμιεύσεις μας.

ΤΕΣΜΑΝ

(Πετάγεται πάνω.) Τι! Τις αποταμιεύσεις... τις δικές σου και της θείας Ρίνας!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, δεν είχα κάποια άλλη λύση, όπως ξέρεις.

ΤΕΣΜΑΝ

(Στέκεται μπροστά της.) Μα μήπως έχεις τρελαθεί εντελώς, θεία! Αυτές οι αποταμιεύσεις... είναι τα μόνα χρήματα που έχετε εσύ και η θεία Ρίνα για να ζήσετε.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Έλα τώρα... μην εξάπτεσαι για κάτι τέτοιο. Πρόκειται για ένα απολύτως τυπικό θέμα, όπως καταλαβαίνεις. Το είπε και ο δικαστής Μπρακ, ο οποίος είχε την καλοσύνη να τα τακτοποιήσει όλα για μένα.

ΤΕΣΜΑΝ

Σίγουρα είναι όλα εντάξει, αλλά παρόλα αυτά...

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Τώρα άλλωστε θα μπορείς να βασίζεσαι και στον δικό σου μισθό. Και αν πάλι, προς Θεού, χρειαστεί να πληρώσουμε κι εμείς κάτι...; Να συμπληρώσουμε λίγο στην αρχή...; Θα μας έδινε μεγάλη χαρά κάτι τέτοιο.

ΤΕΣΜΑΝ

Ω, θεία... ποτέ δεν κουράζεσαι να θυσιάζεσαι για μένα!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Σηκώνεται και βάζει τα χέρια της στους ώμους του.) Έχω μήπως άλλη χαρά στον κόσμο από το να εξομαλύνω τον δρόμο σου, αγαπητό μου παιδί; Εσένα που δεν είχες ούτε πατέρα ούτε μητέρα να σε στηρίξουν. Και ξέρεις καλά τώρα ότι έχουμε πετύχει τον στόχο μας! Ήταν λίγο σκούρα τα πράγματα κάποιες φορές. Αλλά, δόξα τω Θεώ, τα ξεπέρασες τα δύσκολα πια, Γέργκεν!

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, είναι πραγματικά παράξενο το πώς εξελίχθηκαν τα πράγματα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι... και όσοι ήταν εναντίον σου... και ήθελαν να σου κλείσουν τον δρόμο... βρίσκονται τώρα σε μειονεκτική θέση. Έχουν ηττηθεί, Γέργκεν! Και αυτός που ήταν ο πιο επικίνδυνος για σένα..., αυτός έχει πια κατατροπωθεί... Και τώρα θερίζει ό,τι έσπειρε... ένας κακόμοιρος, σαστισμένος άνθρωπος.

ΤΕΣΜΑΝ

Άκουσες κάτι για τον Έιλερτ; Όσο έλειπα ταξίδι, εννοώ.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Τίποτε άλλο από το ότι έχει εκδώσει ένα νέο βιβλίο νομίζω.

ΤΕΣΜΑΝ

Τι πράγμα! Ο Έιλερτ Λέβμποργκ; Τώρα πρόσφατα; Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, έτσι λένε! Ένας Θεός ξέρει αν αξίζει κάτι. Όταν όμως βγει το νέο σου βιβλίο... ε, τότε θα δούμε κάτι άλλο, Γέργκεν! Ποιο θέμα διαπραγματεύεται;

ΤΕΣΜΑΝ

Διαπραγματεύεται εργόχειρα της Βραβάντης κατά τον μεσαίωνα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Είναι απίστευτο... που μπορείς και γράφεις για τέτοια πράγματα επίσης!

ΤΕΣΜΑΝ

Μπορεί να πάρει χρόνο, όμως, μέχρι να τελειώσω το βιβλίο. Θα πρέπει πρώτα να ταξινομήσω όλο αυτό το τεράστιο υλικό που έχω συλλέξει, όπως καταλαβαίνεις.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Μα ναι, ταξινόμηση και συλλογή... είσαι καλός σ’ αυτά. Παιδί του μακαρίτη Γιόκουμ είσαι στο κάτω κάτω.

ΤΕΣΜΑΝ

Ανυπομονώ και γω πολύ να αρχίσω να γράφω. Ιδίως τώρα που μπορώ να εργάζομαι ευχάριστα στο δικό μου σπίτι.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Και πάνω απ’ όλα τώρα που έκανες δικιά σου αυτή που ποθούσε η καρδιά σου, αγαπητέ Γέργκεν.

ΤΕΣΜΑΝ

(Την αγκαλιάζει.) Μα βέβαια, θεία Γιούλε! Η Χέντα είναι το πιο υπέροχο που μου έχει τύχει! (Κοιτάζει προς το άνοιγμα της πόρτας.) Νομίζω ότι έρχεται. Τι λες;

Η Χέντα μπαίνει από το πίσω δωμάτιο αριστερά. Είναι 29 ετών. Πρόσωπο και φυσική παρουσία φανερώνουν ευγένεια και κομψότητα. Το δέρμα της έχει θαμπό, χλομό χρώμα. Τα μάτια της είναι γκρίζα σαν ατσάλι και εκφράζουν ψυχρή, διαυγή ηρεμία. Τα μαλλιά της έχουν ωραίο καστανό χρώμα, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα πλούσια. Φορά κομψό, κάπως ευρύχωρο πρωινό φόρεμα.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Πηγαίνει προς τη Χέντα.) Καλημέρα, αγαπητή Χέντα! Με όλη μου την καρδιά καλημέρα!

ΧΕΝΤΑ

(Της δίνει το χέρι.) Καλημέρα, αγαπητή δεσποινίς Τέσμαν! Μας επισκέπτεστε τόσο νωρίς; Πολύ ευγενικό!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Δείχνει λίγο αμήχανη.) Ναι... και πώς κοιμήθηκε η νεαρή κυρία στο καινούριο της σπίτι;

ΧΕΝΤΑ

Α, υποφερτά. Ευχαριστώ.

ΤΕΣΜΑΝ

(Γελάει.) Υποφερτά! Καλό κι αυτό, Χέντα! Κοιμόσουν του καλού καιρού όταν εγώ σηκώθηκα.

ΧΕΝΤΑ

Ευτυχώς! Πρέπει άλλωστε να συνηθίζει κανείς τα καινούρια πράγματα, δεσποινίς Τέσμαν. Σιγά σιγά κάπως. (Κοιτάζει αριστερά.) Ω... η υπηρέτρια άφησε ανοιχτή την πόρτα της βεράντας. Ο ήλιος πλημμύρισε όλο το σπίτι.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Πηγαίνει προς την πόρτα.) Να την κλείσουμε τότε ίσως.

ΧΕΝΤΑ

Όχι, όχι, μη την κλείνετε! Αγαπητέ Τέσμαν, κλείσε τις κουρτίνες. Θα έχουμε πιο απαλό φως έτσι.

ΤΕΣΜΑΝ

(Στην πόρτα.) Μα και βέβαια, Χέντα... Για κοίταξε... τώρα έχεις και σκιά και καθαρό αέρα.

ΧΕΝΤΑ

Πολύ ωραία. Το σπίτι χρειάζεται οπωσδήποτε καθαρό αέρα. Όλα αυτά τα ευλογημένα λουλούδια... Μα αγαπητή δεσποινίς Τέσμαν..., δεν θα καθίσετε;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Όχι, ευχαριστώ πολύ. Ξέρω τώρα ότι όλα είναι μια χαρά εδώ, ...δόξα τω Θεώ! Είναι ώρα να επιστρέψω σπίτι και πάλι, στην κατάκοιτη που με περιμένει ανυπόμονα η άμοιρη.

ΤΕΣΜΑΝ

Να της δώσεις οπωσδήποτε πολλά χαιρετίσματα από μένα. Και να της πεις ότι θα περάσω λίγο αργότερα σήμερα να τη δω.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ναι θα της το πω οπωσδήποτε. Μα τι στο καλό, Γέργκεν... (Ψάχνει στην τσέπη της.) Το είχα σχεδόν ξεχάσει. Σου έχω φέρει κάτι.

ΤΕΣΜΑΝ

Τι είναι πάλι αυτό, θεία; Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Βγάζει ένα λεπτό πακέτο τυλιγμένο σε χαρτί εφημερίδας και του το δίνει.) Για σένα, αγαπητό μου παιδί.

ΤΕΣΜΑΝ

(Το ανοίγει.) Απίστευτο, Θεέ μου... μου τις φύλαξες, θεία Γιούλε! Χέντα! Είναι πολύ συγκινητικό, θεία! Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

(Από τις εταζέρες δεξιά.) Μα τι είναι, αγαπητέ;

ΤΕΣΜΑΝ

Οι παλιές μου παντόφλες! Οι παντόφλες, Χέντα!

ΧΕΝΤΑ

Για σκέψου. Θυμάμαι που μιλούσες συχνά γι’ αυτές στο ταξίδι.

ΤΕΣΜΑΝ

Μα μου έλειπαν τόσο πολύ. (Πηγαίνει κοντά της.) Κοίτα τες, Χέντα!

ΧΕΝΤΑ

(Πηγαίνει στο τζάκι.) Όχι, ευχαριστώ. Δεν μ’ ενδιαφέρουν καθόλου.

ΤΕΣΜΑΝ

(Την ακολουθεί.) Το φαντάζεσαι... μου τις κέντησε κατάκοιτη η θεία Ρίνα. Παρόλο που ήταν τόσο άρρωστη. Α, δεν μπορείς να φανταστείς πόσες αναμνήσεις με συνδέουν μαζί τους.

ΧΕΝΤΑ

(Δίπλα στο τραπέζι.) Εμένα όμως όχι.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Η Χέντα έχει δίκιο, Γέργκεν.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αλλά μου φαίνεται ότι τώρα που ανήκει στην οικογένεια...

ΧΕΝΤΑ

(Τον διακόπτει.) Δεν θα τα πάμε καθόλου καλά με αυτή την υπηρέτρια, Τέσμαν.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Δεν θα τα πάτε καλά με την Μπέρτε;

ΤΕΣΜΑΝ

Αγαπητή, ...πώς σου ήρθε αυτό τώρα; Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

(Δείχνει.) Δες εκεί! Έχει παρατήσει το παλιό της καπέλο στην καρέκλα.

ΤΕΣΜΑΝ

(Έντρομος, του πέφτουν οι παντόφλες στο πάτωμα.) Σε καλό σου, Χέντα...!

ΧΕΝΤΑ

Το φαντάζεσαι... να ερχόταν κανείς και να έβλεπε τέτοιο πράγμα.

ΤΕΣΜΑΝ

Μα καλή μου, Χέντα... είναι το καπέλο της θείας Γιούλε!

ΧΕΝΤΑ

Της θείας σου;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Παίρνει το καπέλο.) Μα και βέβαια είναι δικό μου. Και μάλιστα δεν είναι καθόλου παλιό, γλυκιά μου κυρία Χέντα.

ΧΕΝΤΑ

Δεν το είδα πολύ καλά, δεσποινίς Τέσμαν.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Δένει το καπέλο της.) Είναι μάλιστα η πρώτη φορά που το φορώ. Ναι, μάρτυς μου ο Θεός.

ΤΕΣΜΑΝ

Είναι πολύ ωραίο. Πραγματικά υπέροχο!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ω, μην υπερβάλλεις, αγαπητέ μου Γέργκεν. (Κοιτάζει τριγύρω.) Η ομπρέλα...; Α, να την. (Την παίρνει.) Και αυτή δικιά μου είναι. (Μουρμουρίζει.) Και όχι της Μπέρτε.

ΤΕΣΜΑΝ

Καινούριο καπέλο και καινούρια ομπρέλα! Το φαντάζεσαι, Χέντα!

ΧΕΝΤΑ

Είναι όμορφα και κομψά.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, δεν είναι; Τι λες; Πριν φύγεις όμως, θεία, ρίξε μια καλή ματιά στη Χέντα! Δες κι αυτή πόσο όμορφη και κομψή είναι!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Ω, αγαπητέ μου Γέργκεν, δεν μου λες κάτι νέο. Η Χέντα πάντα ήταν ωραία.

Γνέφει με το κεφάλι και πάει προς τα δεξιά.

ΤΕΣΜΑΝ

(Την ακολουθεί.) Είναι αλήθεια. Πρόσεξες όμως πόσο γεμάτη και αφράτη έχει γίνει;

ΧΕΝΤΑ

(Διασχίζει το δωμάτιο.) Ω, μη συνεχίζεις...!

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Έχει σταματήσει και έχει στραφεί προς τα πίσω.) Έχει παχύνει;

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, θεία Γιούλε. Δεν φαίνεται και τόσο καλά με το φόρεμα που φοράει. Εγώ όμως που έχω λόγο να...

ΧΕΝΤΑ

(Δίπλα στη τζαμαρία, ανυπόμονα.) Ω, για τίποτε δεν έχεις λόγο!

ΤΕΣΜΑΝ

Πρέπει να ήταν ο βουνίσιος αέρας εκεί στο Τιρόλο...

ΧΕΝΤΑ

(Κοφτά, διακόπτοντας.) Είμαι ακριβώς όπως ήμουν και πριν από το ταξίδι.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αυτό ισχυρίζεσαι. Αλλά δεν είναι έτσι. Εσύ τι λες, θεία;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Έχει σταυρώσει τα χέρια και κοιτά τη Χέντα.) Υπέροχη... υπέροχη... υπέροχη, Χέντα. (Την πλησιάζει, της χαμηλώνει το κεφάλι και με τα δυο χέρια και τη φιλάει στα μαλλιά.) Ο Θεός να ευλογεί και να φυλάει τη Χέντα Τέσμαν. Για χάρη του Γέργκεν.

ΧΕΝΤΑ

(Αποτραβιέται προσεχτικά.) Ω...! Αφήστε με πια.

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

(Ήρεμα, συγκινημένη.) Θα σας επισκέπτομαι κάθε μέρα.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, να έρχεσαι, θεία. Τι λες;

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΤΕΣΜΑΝ

Γεια σας... γεια σας!

Βγαίνει από την πόρτα του χολ. Ο Τέσμαν τη συνοδεύει. Η πόρτα μένει μισάνοιχτη. Ο Τέσμαν ακούγεται να επαναλαμβάνει τους χαιρετισμούς του στη θεία Ρίνα και να ευχαριστεί για τις

παντόφλες. Στο μεταξύ η Χέντα βαδίζει πάνω κάτω στο δωμάτιο, υψώνει τα χέρια και σφίγγει τις γροθιές της σαν να είναι οργισμένη. Ανοίγει τις κουρτίνες της τζαμόπορτας, στέκει ακίνητη και κοιτά έξω. Σε λίγο μπαίνει ο Τέσμαν κλείνοντας πίσω του την πόρτα.

ΤΕΣΜΑΝ

(Σηκώνει τις παντόφλες από το πάτωμα.) Τι στέκεσαι και βλέπεις, Χέντα;

ΧΕΝΤΑ

(Ήρεμη πάλι και συγκρατημένη.) Στέκομαι εδώ και βλέπω τα φύλλα. Είναι τόσο κίτρινα. Και τόσο μαραμένα.

ΤΕΣΜΑΝ

(Τυλίγει τις παντόφλες και τις τοποθετεί στο τραπέζι.) Ναι, είναι ήδη Σεπτέμβριος άλλωστε.

ΧΕΝΤΑ

(Ανήσυχη πάλι.) Ναι, το φαντάζεσαι... Σεπτέμβριος... είναι ήδη Σεπτέμβριος.

ΤΕΣΜΑΝ

Δεν νομίζεις και συ ότι η θεία Γιούλε ήταν παράξενη; Σαν να γιόρταζε κάτι; Μπορείς να καταλάβεις τι της συμβαίνει; Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

Μα δεν τη γνωρίζω σχεδόν καθόλου. Δεν είναι πάντα έτσι;

ΤΕΣΜΑΝ

Όχι όπως ήταν σήμερα.

ΧΕΝΤΑ

(Φεύγει από τη τζαμαρία.) Νομίζεις ότι ενοχλήθηκε από αυτό που είπα για το καπέλο;

ΤΕΣΜΑΝ

Μπα, δεν νομίζω. Ίσως λίγο εκείνη τη στιγμή...

ΧΕΝΤΑ

Μα τι τρόπος είναι κι αυτός να πετάς το καπέλο σου μέσα στο σαλόνι! Δεν είναι σωστό.

ΤΕΣΜΑΝ

Να είσαι βέβαιη πάντως ότι η θεία Γιούλε δεν θα το ξανακάνει.

ΧΕΝΤΑ

Θα φροντίσω όμως και γω να αποκαταστήσω τη σχέση μας.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αγαπητή, καλή μου Χέντα. Θα μου έδινε μεγάλη χαρά!

ΧΕΝΤΑ

Όταν τους επισκεφτείς αργότερα σήμερα, μπορείς να την προσκαλέσεις σπίτι μας το βράδυ.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ακριβώς αυτό θα κάνω. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο που θα μπορούσε να τη χαροποιήσει πολύ.

ΧΕΝΤΑ

Ποιο πράγμα;

ΤΕΣΜΑΝ

Αν τα κατάφερνες να της μιλάς στον ενικό. Για χάρη μου, Χέντα; Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

Όχι, όχι, Τέσμαν... προς Θεού, δεν πρέπει να μου το ζητάς αυτό. Σου το είπα και πριν. Θα προσπαθήσω να τη φωνάζω θεία. Αυτό νομίζω φτάνει.

ΤΕΣΜΑΝ

Καλά λοιπόν. Απλώς νομίζω ότι τώρα που ανήκεις στην οικογένεια θα ήταν...

ΧΕΝΤΑ

Χμ, ...δεν είμαι καθόλου σίγουρη...

Πηγαίνει προς το άνοιγμα της πόρτας.

ΤΕΣΜΑΝ

(Μετά από λίγο.) Σε ενοχλεί κάτι, Χέντα; Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

Απλώς κοιτάζω το παλιό μου πιάνο. Δεν ταιριάζει πολύ με όλα τα άλλα πράγματα εδώ.

ΤΕΣΜΑΝ

Μόλις πάρω τον πρώτο μου μισθό θα φροντίσουμε να το αλλάξουμε.

ΧΕΝΤΑ

Όχι, όχι... δεν χρειάζεται να το αλλάξουμε. Δεν θέλω να απαλλαχθώ από αυτό. Μπορούμε να το τοποθετήσουμε στο πίσω δωμάτιο. Κι εδώ μπορούμε βέβαια να έχουμε ένα άλλο. Όταν βρούμε την ευκαιρία, εννοώ.

ΤΕΣΜΑΝ

(Λίγο διστακτικά.) Ναι... είναι κι αυτή μια λύση.

ΧΕΝΤΑ

(Παίρνει την ανθοδέσμη από το πιάνο.) Αυτά τα λουλούδια δεν ήταν εδώ όταν ήρθαμε χτες το βράδυ.

ΤΕΣΜΑΝ

Θα πρέπει να τα έφερε η θεία Γιούλε για σένα.

ΧΕΝΤΑ

(Κοιτάζει στο εσωτερικό της ανθοδέσμης.) Μια επισκεπτήρια κάρτα. (Τη βγάζει και διαβάζει.) «Θα επιστρέψω αργότερα.» Μπορείς να μαντέψεις από ποιον είναι;

ΤΕΣΜΑΝ

Όχι. Από ποιον; Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

Εδώ γράφει «Κυρία Έλβστεντ».

ΤΕΣΜΑΝ

Είναι αλήθεια; Κυρία Έλβστεντ! Η δεσποινίς Ρίσινγκ, όπως ονομαζόταν πριν.

ΧΕΝΤΑ

Ναι, ακριβώς. Αυτή με τα εκνευριστικά μαλλιά που τα περιέφερε παντού και εντυπωσίαζε. Ο παλιός σου έρωτας, όπως άκουσα να λένε.

ΤΕΣΜΑΝ

(Γελάει.) Α, δεν κράτησε πολύ. Ήταν άλλωστε πριν γνωρίσω εσένα, Χέντα. Το φαντάζεσαι... είναι στην πόλη.

ΧΕΝΤΑ

Αναρωτιέμαι γιατί μας επισκέπτεται. Την ήξερα μόνο λίγο όταν πηγαίναμε σχολείο.

ΤΕΣΜΑΝ

Μα και γω ξέρεις έχω να τη δω... ένας Θεός ξέρει από πότε. Απορώ πώς αντέχει να ζει πάνω σ’ εκείνη την απόμερη γωνιά. Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

(Σκέφτεται κάπως και λέει ξαφνικά.) Να σου πω, Τέσμαν... εκεί πάνω κάπου δεν μένει κι εκείνος... ο Έιλερτ Λέβμποργκ;

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, σωστά Εκεί πάνω κάπου.

Μπαίνει η Μπέρτε από την πόρτα του χολ.

ΜΠΕΡΤΕ

Κυρία, ήρθε πάλι εκείνη η γυναίκα που πέρασε και άφησε τα λουλούδια πριν από λίγο. (Δείχνει.) Αυτά που κρατάτε, κυρία.

ΧΕΝΤΑ

Α, ήρθε πάλι; Πολύ ωραία. Πες της παρακαλώ να περάσει.

Η Μπέρτε ανοίγει την πόρτα στην κυρία Έλβστεντ και βγαίνει. Η κυρία Έλβστεντ έχει λεπτοκαμωμένο σώμα και όμορφα, απαλά χαρακτηριστικά. Ανοιχτογάλανα μάτια, μεγάλα, στρογγυλά και λίγο εξογκωμένα, με φοβισμένη έκφραση απορίας. Τα μαλλιά της είναι εντυπωσιακά ξανθά, σχεδόν πλατινέ, και ασυνήθιστα πλούσια και κυματιστά. Είναι κανά δυο χρόνια νεότερη από τη Χέντα. Φοράει σκούρο ένδυμα εξόδου, κομψό αλλά όχι εντελώς μοντέρνο.

ΧΕΝΤΑ

(Την πλησιάζει φιλικά.) Καλημέρα, φίλτατη κυρία Έλβστεντ. Είναι ευχάριστο που σας ξαναβλέπω.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Νευρική, προσπαθεί να βρει την αυτοκυριαρχία της.) Έχουμε πράγματι πολύ καιρό να συναντηθούμε.

ΤΕΣΜΑΝ

(Της δίνει το χέρι.) Το ίδιο και μεις οι δυο. Τι λέτε;

ΧΕΝΤΑ

Ευχαριστώ για τα θαυμάσια λουλούδια σας...

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, παρακαλώ... Ήθελα πολύ να περάσω χθες το απόγευμα, αλλά έμαθα ότι λείπατε σε ταξίδι...

ΤΕΣΜΑΝ

Έχετε μέρες στην πόλη; Τι λέτε;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Έφτασα χθες το μεσημέρι. Ω, απογοητεύτηκα τόσο πολύ όταν έμαθα ότι απουσιάζατε.

ΧΕΝΤΑ

Απογοητευθήκατε; Για ποιο λόγο;

ΤΕΣΜΑΝ

Μα φίλτατη, αγαπητή κυρία Ρίσινγκ... κυρία Έλβστεντ ήθελα να πω...

ΧΕΝΤΑ

Ελπίζω να μη συμβαίνει κάτι σοβαρό.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Λυπάμαι πως ναι. Και δεν γνωρίζω κανέναν άλλον άνθρωπο στην πόλη, στον οποίο θα μπορούσα να απευθυνθώ.

ΧΕΝΤΑ

(Αφήνει την ανθοδέσμη στο τραπέζι.) Ελάτε... να καθίσουμε εδώ στον καναπέ...

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, δεν είμαι καθόλου ήρεμη για να καθίσω!

ΧΕΝΤΑ

Μα και βέβαια είστε. Ελάτε, καθίστε.

Ωθεί την κυρία Έλβστεντ να καθίσει στον καναπέ και κάθεται δίπλα της.

ΤΕΣΜΑΝ

Λοιπόν; Σας ακούμε κυρία...

ΧΕΝΤΑ

Έχει συμβεί κάτι ιδιαίτερο σπίτι σας;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι... έχει συμβεί και δεν έχει συμβεί. Ω, ...επιθυμώ ολόψυχα να μη με παρεξηγήσετε...

ΧΕΝΤΑ

Μα τότε το πιο σωστό είναι να μας τα πείτε όλα, κυρία Έλβστεντ.

ΤΕΣΜΑΝ

Γι’ αυτό είστε εδώ άλλωστε. Τι λέτε;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, ναι... έτσι ακριβώς είναι. Γι’ αυτό πρέπει να σας πω, ...αν δεν το ξέρετε ήδη, ...ότι και ο Έιλερτ Λέβμποργκ βρίσκεται στην πόλη.

ΧΕΝΤΑ

Ο Λέβμποργκ είναι...!

ΤΕΣΜΑΝ

Απίστευτο. Ο Έιλερτ Λέβμποργκ έχει επιστρέψει! Το φαντάζεσαι, Χέντα!

ΧΕΝΤΑ

Θεέ και Κύριε, το άκουσα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Βρίσκεται ήδη μια εβδομάδα εδώ. Το φαντάζεστε... μια ολόκληρη εβδομάδα! Σ’ αυτή την επικίνδυνη πόλη. Μόνος του! Με όλες τις κακές παρέες που υπάρχουν εδώ.

ΧΕΝΤΑ

Μα, φίλτατη κυρία Έλβστεντ... Γιατί νοιάζεστε τόσο γι’ αυτόν;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Την κοιτάζει τρομαγμένη και απαντά γρήγορα.) Ήταν δάσκαλος των παιδιών.

ΧΕΝΤΑ

Των παιδιών σας;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Του άντρα μου. Δεν έχω δικά μου.

ΧΕΝΤΑ

Των θετών παιδιών σας, δηλαδή.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι.

ΤΕΣΜΑΝ

(Κάπως διστακτικά.) Είχε τελικά μια τόσο, δεν ξέρω πώς να το διατυπώσω... τόσο... οργανωμένη ζωή, ώστε να του αναθέσει κανείς κάτι τέτοιο; Τι λέτε;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Τα δυο τελευταία χρόνια δεν έκανε τίποτε μεμπτό.

ΤΕΣΜΑΝ

Είναι πράγματι έτσι; Το φαντάζεσαι, Χέντα!

ΧΕΝΤΑ

Το άκουσα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Τίποτε απολύτως, σας διαβεβαιώνω! Από κάθε άποψη. Παρόλα αυτά... Τώρα που ξέρω ότι βρίσκεται εδώ... στη μεγάλη αυτή πόλη... Και με ένα σωρό χρήματα πάνω του. Τρέμει η ψυχή μου γι’ αυτόν.

ΤΕΣΜΑΝ

Γιατί δεν έμεινε όμως πάνω εκεί που ήταν; Σε σας και στον άντρα σας; Τι λέτε;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο δεν έβρισκε πια ηρεμία στο σπίτι μας.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αληθεύει... η θεία Γιούλε είπε ότι έβγαλε καινούριο βιβλίο.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, ένα μεγάλο, καινούριο βιβλίο που πραγματεύεται την εξέλιξη του πολιτισμού... μια επισκόπηση. Πριν από δεκατέσσερις μέρες. Και επειδή πουλήθηκε και διαβάστηκε τόσο πολύ... και προκάλεσε τόσο μεγάλο ενδιαφέρον...

ΤΕΣΜΑΝ

Μεγάλο ενδιαφέρον, λοιπόν; Θα πρέπει να ήταν κάτι που φύλαγε από τον παλιό καλό καιρό.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Από πριν, εννοείτε;

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ακριβώς.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Όχι, το έγραψε όλο στο σπίτι μας. Τώρα... τον τελευταίο χρόνο.

ΤΕΣΜΑΝ

Χαίρομαι πολύ που το ακούω, Χέντα! Το φαντάζεσαι!

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Αχ, να μπορούσε μόνο να κρατήσει αυτό!

ΧΕΝΤΑ

Τον συναντήσατε εδώ στην πόλη;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Όχι ακόμη. Δυσκολεύτηκα πολύ να ανακαλύψω τη διεύθυνσή του. Όμως σήμερα το πρωί τελικά τη βρήκα.

ΧΕΝΤΑ

(Την κοιτάζει εξεταστικά.) Μου φαίνεται κατά βάθος λίγο παράξενο που ο άντρας σας... χμ...

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Αναπηδάει νευρικά.) Που ο άντρας μου, τι πράγμα;

ΧΕΝΤΑ

Που σας στέλνει στην πόλη για μια τέτοια υπόθεση. Που δεν έρχεται ο ίδιος να φροντίσει τον φίλο του.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Α, όχι, όχι... ο σύζυγός μου δεν έχει χρόνο για κάτι τέτοιο. Και επιπλέον έπρεπε... να ψωνίσω και μερικά πράγματα.

ΧΕΝΤΑ

(Χαμογελάει ελαφρά.) Τότε πρόκειται βέβαια για κάτι άλλο.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Σηκώνεται γρήγορα και ανήσυχα.) Και τώρα σας παρακαλώ θερμά, κύριε Τέσμαν... να καλοδεχθείτε τον Έιλερτ Λέβμποργκ, αν έρθει σε σας! Και θα έρθει σίγουρα. Για όνομα του Θεού, ...ήσασταν τόσο καλοί φίλοι κάποτε. Και επιπλέον μελετάτε ακριβώς τα ίδια

πράγματα και οι δυο. Την ίδια επιστήμη, ...απ’ ό,τι μπορώ να καταλάβω.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, κάποτε σίγουρα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ακριβώς γι’ αυτό σας παρακαλώ με τέτοια επιμονή να τον προσέχετε... και σεις... Αχ, τι λέτε, κύριε Τέσμαν... μου το υπόσχεστε;

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ολόψυχα, κυρία Ρίσινγκ...

ΧΕΝΤΑ

Έλβστεντ.

ΤΕΣΜΑΝ

Θα κάνω πράγματι τα πάντα για τον Έιλερτ, ό,τι περνά από το χέρι μου. Μπορείτε να είστε σίγουρη γι’ αυτό.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Α, θεόσταλτη η καλοσύνη σας! (Του σφίγγει το χέρι.) Χίλια, χίλια ευχαριστώ! (Έντρομη.) Ο σύζυγός μου, πρέπει να σας πω, τρέφει μεγάλη συμπάθεια γι’ αυτόν!

ΧΕΝΤΑ

(Σηκώνεται.) Θα έπρεπε να του γράψεις, Τέσμαν. Δεν νομίζω ότι θα σε επισκεφτεί από μόνος του.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αυτό φαίνεται να είναι το πιο σωστό, Χέντα. Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

Και όσο πιο γρήγορα τόσο καλύτερα. Τώρα αμέσως, νομίζω.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Ικετευτικά.) Ω, ναι, αν θα θέλατε!

ΤΕΣΜΑΝ

Του γράφω αυτοστιγμεί. Έχετε τη διεύθυνσή του, κυρία... κυρία Έλβστεντ;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Βγάζει ένα χαρτάκι από την τσέπη και του το δίνει.) Τη γράφει εδώ.

ΤΕΣΜΑΝ

Πολύ ωραία. Πηγαίνω τότε μέσα... (Κοιτάζει τριγύρω.) Μα και βέβαια... οι παντόφλες μου; Α, νάτες.

Παίρνει το δέμα και πάει να φύγει.

ΧΕΝΤΑ

Να του γράψεις θερμά και φιλικά οπωσδήποτε. Και πολλά επίσης.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, μα φυσικά.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Οπωσδήποτε όμως ούτε λέξη ότι το έχω ζητήσει εγώ!

ΤΕΣΜΑΝ

Είναι αυτονόητο βέβαια. Τι λέτε;

Βγαίνει από το πίσω δωμάτιο δεξιά.

ΧΕΝΤΑ

(Πλησιάζει την κυρία Έλβστεντ, χαμογελάει και μιλάει σιγά.) Πολύ ωραία! Μ’ έναν σμπάρο δυο τρυγόνια.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Τι εννοείτε;

ΧΕΝΤΑ

Δεν καταλάβατε ότι ήθελα να φύγει;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, για να γράψει το γράμμα...

ΧΕΝΤΑ

Και για να μπορέσω να σας μιλήσω ιδιαιτέρως.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Αμήχανα.) Για το ίδιο πράγμα;

ΧΕΝΤΑ

Ναι, ακριβώς.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Φοβισμένα.) Μα δεν υπάρχει τίποτε άλλο, κυρία Τέσμαν! Απολύτως τίποτε!

ΧΕΝΤΑ

Μα και βέβαια υπάρχει. Και παραϋπάρχει. Το αντιλαμβάνομαι πολύ καλά. Ελάτε... ας καθίσουμε μαζί εδώ κοντά κοντά σαν καλές φίλες.

Αναγκάζει την κυρία Έλβστεντ να καθίσει στην πολυθρόνα δίπλα στο τζάκι και κάθεται και αυτή σε ένα από τα σκαμνιά.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Ανήσυχη, κοιτάζει το ρολόι της.) Μα αγαπητή, φίλτατη κυρία... Σκόπευα, ξέρετε, να φύγω τώρα.

ΧΕΝΤΑ

Μα δεν βλέπω γιατί τέτοια βιασύνη. Ελάτε, πέστε μου τώρα με δυο λόγια πώς είναι η κατάσταση στο σπίτι σας.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, αυτό ακριβώς είναι που πάνω από όλα δεν θέλω να αγγίξω.

ΧΕΝΤΑ

Σε μένα όμως, αγαπητή...; Προς Θεού, πηγαίναμε σχολείο μαζί.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, αλλά ήσασταν σε μεγαλύτερη τάξη. Ω, σας φοβόμουν τρομερά τον καιρό εκείνο!

ΧΕΝΤΑ

Με φοβόσασταν;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι. Σας φοβόμουν τρομερά. Επειδή κάθε φορά που συναντιόμασταν στη σκάλα μου τραβούσατε τα μαλλιά.

ΧΕΝΤΑ

Αλήθεια; Έκανα τέτοιο πράγμα;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, και μια φορά είπατε ότι θα μου τα κάψετε.

ΧΕΝΤΑ

Μα ήταν λόγια του αέρα και τίποτε άλλο, όπως καταλαβαίνετε.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Καταλαβαίνω, αλλά ήμουν τόσο αφελής τότε... Και κατόπιν βέβαια... απομακρυνθήκαμε πολύ... πάρα πολύ η μια από την άλλη. Οι κύκλοι μας ήταν τόσο διαφορετικοί.

ΧΕΝΤΑ

Μα τότε θα πρέπει να πλησιάσουμε η μια την άλλη και πάλι. Θυμάστε; Στο σχολείο μιλούσαμε πάντα στον ενικό. Και επιπλέον φωνάζαμε η μια την άλλη με το μικρό της όνομα...

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Όχι, κάνετε σίγουρα λάθος.

ΧΕΝΤΑ

Όχι, δεν κάνω καθόλου λάθος! Το θυμάμαι ξεκάθαρα. Και γι’ αυτό θα πρέπει να γίνουμε φίλες και πάλι όπως τον παλιό καιρό. (Μετακινείται με το σκαμνί της πιο κοντά.) Να, έτσι! (Τη φιλάει στο μάγουλο.) Τώρα θα μου μιλάς στον ενικό και θα με λες Χέντα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Της σφίγγει και της χτυπάει ελαφρά τα χέρια.) Ω, τόση καλοσύνη και φιλία...! Είναι κάτι εντελώς ασυνήθιστο για μένα.

ΧΕΝΤΑ

Έλα, έλα! Θα σου μιλώ πια στον ενικό, όπως άλλοτε, και θα σε λέω αγαπητή μου Τούρα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Τέα με λένε.

ΧΕΝΤΑ

Ναι, σωστά. Φυσικά. Τέα εννοούσα. (Την κοιτάζει συμπονετικά.) Δεν είσαι, λοιπόν, και πολύ συνηθισμένη σε καλοσύνη και φιλία, Τέα; Στο ίδιο σου το σπίτι;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, μακάρι να είχα σπίτι! Δεν έχω όμως. Ποτέ δεν είχα.

ΧΕΝΤΑ

(Την κοιτάζει για λίγο.) Το φαντάστηκα ότι κάτι τέτοιο πρέπει να συμβαίνει.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Με ανίσχυρο και απλανές βλέμμα.) Ω, ναι, ναι.

ΧΕΝΤΑ

Δεν θυμάμαι και πολύ καλά, αλλά δεν πήγες αρχικά σαν οικονόμος εκεί πάνω στου επιθεωρητή;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Για την ακρίβεια θα ήμουν η γκουβερνάντα. Η σύζυγός του όμως... η τότε σύζυγός του... ήταν άρρωστη... και τον περισσότερο καιρό κατάκοιτη. Γι’ αυτό χρειάστηκε να φροντίζω και το σπίτι.

ΧΕΝΤΑ

Να όμως που... τελικά... έγινες και η κυρία του σπιτιού.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Βαριά.) Ναι, έγινα τελικά.

ΧΕΝΤΑ

Για να σκεφτώ... Περίπου πόσος καιρός πέρασε από τότε;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Που παντρεύτηκα;

ΧΕΝΤΑ

Ναι.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Πέρασαν πέντε χρόνια.

ΧΕΝΤΑ

Ναι, πράγματι, τόσα πρέπει να είναι.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, αυτά τα πέντε χρόνια...! Και ιδίως τα τελευταία δυο τρία. Ω, αν μπορούσατε να φανταστείτε...

ΧΕΝΤΑ

(Τη χτυπάει ελαφρά στο χέρι.) Όχι πληθυντικός, Τέα!

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Συγγνώμη, θα προσπαθήσω... Αν μπορούσες μόνο να φανταστείς και να καταλάβεις...

ΧΕΝΤΑ

(Αυθόρμητα.) Νομίζω ότι και ο Έιλερτ Λέβμποργκ έχει μείνει τρία χρόνια εκεί πάνω.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Την κοιτάζει αμήχανα.) Ο Έιλερτ Λέβμποργκ; Ναι... έχει μείνει.

ΧΕΝΤΑ

Τον γνώριζες ήδη από την πόλη;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Σχεδόν καθόλου. Ή μάλλον... το όνομά του φυσικά.

ΧΕΝΤΑ

Εκεί πάνω όμως... ερχόταν σπίτι σας θέλω να πω;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, μας επισκεπτόταν κάθε μέρα. Αφού έκανε μαθήματα στα παιδιά. Γιατί τελικά δεν μπορούσα να τα κάνω όλα μόνη μου.

ΧΕΝΤΑ

Ναι, καταλαβαίνω... Και ο άντρας σου...; Υποθέτω ότι έλειπε συχνά σε ταξίδι;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι. Θα ξέρετε... θα ξέρεις ότι σαν επιθεωρητής πρέπει να περιοδεύει συχνά στην περιφέρειά του.

ΧΕΝΤΑ

(Γέρνει πάνω στο μπράτσο της πολυθρόνας.) Τέα... κακόμοιρη, γλυκιά μου Τέα... πρέπει τώρα να μου τα πεις όλα... όπως ακριβώς είναι.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ρώτα με λοιπόν ό,τι θέλεις.

ΧΕΝΤΑ

Πώς είναι αλήθεια ο άντρας σου, Τέα; Γενικά... μαζί σου, θέλω να πω. Σου φέρεται καλά;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Υπεκφεύγοντας.) Ο ίδιος πιστεύει σίγουρα ότι κάνει τα πάντα άριστα.

ΧΕΝΤΑ

Μου φαίνεται πάντως ότι πρέπει να είναι πολύ μεγάλος για σένα. Σίγουρα πάνω από είκοσι χρόνια μεγαλύτερος.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Εκνευρισμένη.) Μόνο αυτό; Είναι τόσα πολλά. Δεν βρίσκω τίποτε καλό πάνω του! Σκεφτόμαστε εντελώς διαφορετικά οι δυο μας. Εντελώς.

ΧΕΝΤΑ

Αλλά σ’ αγαπάει παρόλα αυτά; Με τον τρόπο του βέβαια;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, δεν ξέρω τι αισθάνεται. Του είμαι χρήσιμη κυρίως. Και επιπλέον δεν του κοστίζει πολύ να με κρατά. Είμαι φτηνή.

ΧΕΝΤΑ

Μην είσαι αφελής.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Κουνάει το κεφάλι.) Δεν γίνεται διαφορετικά. Όχι μ’ αυτόν. Δεν αγαπά πραγματικά κανέναν άλλο πέρα από τον εαυτό του. Ίσως μόνο λίγο τα παιδιά.

ΧΕΝΤΑ

Και τον Έιλερτ Λέβμποργκ, Τέα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Την κοιτάζει.) Τον Έιλερτ Λέβμποργκ; Πώς σου ήρθε αυτό;

ΧΕΝΤΑ

Αγαπητή μου... νομίζω ότι τη στιγμή που σε στέλνει ως εδώ στην πόλη για να τον βρεις... (Χαμογελάει σχεδόν αδιόρατα.) Και επιπλέον το είπες εσύ η ίδια στον Τέσμαν.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Τινάζεται νευρικά.) Αλήθεια; Ναι, θα πρέπει να το είπα. (Ξεσπάει συγκρατημένα.) Όμως καλύτερα να σου τα πω όλα αμέσως! Θα βγουν άλλωστε στη φόρα.

ΧΕΝΤΑ

Αλήθεια, αγαπητή μου Τέα...;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Θα το πω με δυο λόγια! Ο άντρας μου δεν γνώριζε ότι θα έφευγα.

ΧΕΝΤΑ

Μα τι λες! Δεν το ήξερε ο άντρας σου!

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Φυσικά όχι. Δεν ήταν καν στο σπίτι. Έλειπε κι αυτός σε ταξίδι. Ω, δεν μπορούσα να το αντέξω άλλο, Χέντα. Εντελώς αδύνατον! Θα ήμουν πια τόσο μόνη εκεί πάνω.

ΧΕΝΤΑ

Και τι έκανες τελικά;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Μάζεψα τότε μερικά πράγματά μου, όπως καταλαβαίνεις. Τα πιο αναγκαία. Όσο πιο ήσυχα μπορούσα. Και μετά έφυγα από το κτήμα.

ΧΕΝΤΑ

Έτσι απλά;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι. Και πήρα το τρένο για την πόλη.

ΧΕΝΤΑ

Ω, αγαπητή μου, καλή μου Τέα... αποτόλμησες τέτοιο πράγμα!

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Σηκώνεται και διασχίζει το δωμάτιο.) Μα υπήρχε μήπως και τίποτε άλλο να κάνω!

ΧΕΝΤΑ

Τι νομίζεις όμως ότι θα πει ο άντρας σου όταν επιστρέψεις σπίτι;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Δίπλα στο τραπέζι, την κοιτάζει.) Πίσω σ’ αυτόν;

ΧΕΝΤΑ

Ναι... ναι;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Πίσω σ’ αυτόν δεν ξαναπάω πότε.

ΧΕΝΤΑ

(Σηκώνεται και πάει πιο κοντά.) Τα εγκατέλειψες λοιπόν όλα... αμετάκλητα;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι. Δεν νομίζω ότι είχα κάποια επιλογή.

ΧΕΝΤΑ

Και πάλι... να φύγεις έτσι απροκάλυπτα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, τέτοια πράγματα δεν κρύβονται όπως και να το κάνεις.

ΧΕΝΤΑ

Τι πιστεύεις όμως ότι θα λέει ο κόσμος για σένα, Τέα;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ας λέει ό,τι ακριβώς θέλει. (Κάθεται κουρασμένα και βαριά στον καναπέ.) Άλλωστε δεν έκανα κάτι που δεν έπρεπε να κάνω.

ΧΕΝΤΑ

(Έπειτα από σύντομη σιωπή.) Πού σκέφτεσαι τώρα να πας; Ποιο είναι το επόμενο βήμα σου;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Δεν το ξέρω ακόμη. Ξέρω μόνο ότι πρέπει να ζω εκεί που ζει και ο Έιλερτ Λέβμποργκ... Αν καταφέρω να ζήσω.

ΧΕΝΤΑ

(Τραβάει μια καρέκλα από το τραπέζι, κάθεται δίπλα της και της χαϊδεύει τα χέρια.) Πες μου, Τέα, πώς αναπτύχθηκε αυτή... αυτή η φιλία... ανάμεσα σε σένα και τον Έιλερτ Λέβμποργκ;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ω, αναπτύχθηκε σιγά σιγά. Απέκτησα ένα είδος επιρροής, θα έλεγα, πάνω του.

ΧΕΝΤΑ

Αλήθεια;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Εγκατέλειψε τις παλιές του συνήθειες. Όχι επειδή του το ζήτησα. Αυτό δεν θα τολμούσα ποτέ να το κάνω. Κατάλαβε όμως ότι δεν μου άρεζαν πολύ τέτοια πράγματα. Κι έτσι τις εγκατέλειψε.

ΧΕΝΤΑ

(Κρύβει ένα αυθόρμητο, ειρωνικό χαμόγελο.) Τον έχεις δηλαδή αποκαταστήσει... όπως λένε... γλυκιά μου Τέα.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι, αυτό τουλάχιστον λέει και ο ίδιος. Και αυτός... από τη μεριά του... κατά κάποιο τρόπο με έκανε έναν πραγματικό άνθρωπο. Μου έμαθε να σκέφτομαι... και να κατανοώ πολλά πράγματα.

ΧΕΝΤΑ

Έκανε μήπως μαθήματα και σε σένα;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Όχι ακριβώς μαθήματα. Μου μιλούσε όμως. Μιλούσε για άπειρα πράγματα. Και μετά ήρθε εκείνος ο ωραίος, ο ευτυχισμένος καιρός που μοιραζόμουν τη δουλειά του. Μου επέτρεψε να τον βοηθώ!

ΧΕΝΤΑ

Σου το επέτρεψε λοιπόν;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Ναι! Όταν έγραφε κάτι έπρεπε πάντα να είμαστε μαζί.

ΧΕΝΤΑ

Σαν δυο καλοί σύντροφοι δηλαδή.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Ζωηρά.) Σύντροφοι! Ναι, το φαντάζεσαι, Χέντα... το ίδιο έλεγε κι αυτός!... Ω, θα έπρεπε να αισθάνομαι πολύ ευτυχισμένη. Αλλά ούτε αυτό δεν μπορώ, επειδή δεν ξέρω αν θα κρατήσει.

ΧΕΝΤΑ

Δεν είσαι σίγουρη γι’ αυτόν πια;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Βαριά.) Η σκιά μια γυναίκας χωρίζει τον Έιλερτ Λέβμποργκ και μένα.

ΧΕΝΤΑ

(Την κοιτάζει με αγωνία.) Ποια μπορεί να είναι;

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Δεν ξέρω. Κάποια... από το παρελθόν του. Οπωσδήποτε κάποια που δεν διέγραψε ποτέ από τη μνήμη του.

ΧΕΝΤΑ

Τι είπε ο ίδιος... για όλα αυτά!

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Μια φορά μόνο... πολύ αόριστα... υπαινίχθηκε κάτι.

ΧΕΝΤΑ

Αλήθεια! Και τι ακριβώς είπε!

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Είπε πως όταν χώρισαν εκείνη ήθελε να τον πυροβολήσει με ένα πιστόλι.

ΧΕΝΤΑ

(Ψυχρά, συγκρατημένα.) Φοβερό! Τέτοιο πράγμα δεν συνηθίζεται εδώ.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Σίγουρα. Γι’ αυτό λοιπόν πιστεύω ότι θα πρέπει να ήταν η κοκκινομάλλα τραγουδίστρια με την οποία κάποτε...

ΧΕΝΤΑ

Ναι, μάλλον αυτή ήταν.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

Γιατί θυμάμαι που έλεγαν ότι κυκλοφορούσε με γεμάτα πιστόλια.

ΧΕΝΤΑ

Ε... τότε πρόκειται γι’ αυτήν φυσικά.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Στρίβει τα χέρια της.) Ναι, αλλά σκέψου, Χέντα... λένε τώρα ότι η τραγουδίστρια αυτή... ότι είναι στην πόλη και πάλι! Ω... είμαι τόσο απελπισμένη...

ΧΕΝΤΑ

(Ρίχνει μια φευγαλέα ματιά στο πίσω δωμάτιο.) Σσς! Έρχεται ο Τέσμαν. (Σηκώνεται και ψιθυρίζει.) Τέα... όλα αυτά πρέπει να μείνουν μεταξύ μας.

ΚΥΡΙΑ ΕΛΒΣΤΕΝΤ

(Πετάγεται πάνω.) Μα φυσικά... φυσικά! Προς Θεού...!

Ο Γέργκεν Τέσμαν μπαίνει από το πίσω δωμάτιο δεξιά, με ένα γράμμα στο χέρι.

ΤΕΣΜΑΝ

Έγινε κι αυτό... έτοιμο το γράμμα.

ΧΕΝΤΑ

Θαυμάσια. Νομίζω όμως ότι η κυρία Έλβστεντ θέλει μάλλον να πηγαίνει. Περίμενε λίγο. Θα τη συνοδεύσω ως την αυλόπορτα.

ΤΕΣΜΑΝ

Χέντα... θα μπορούσε μήπως η Μπέρτε να το φροντίσει;

ΧΕΝΤΑ

(Παίρνει το γράμμα.) Θα της το πω.

Η Μπέρτε μπαίνει από το χολ.

ΜΠΕΡΤΕ

Είναι εδώ ο δικαστής Μπρακ και λέει ότι θα ήθελε πολύ να δει τον κύριο και την κυρία.

ΧΕΝΤΑ

Πολύ καλά. Παρακάλεσε τον κύριο δικαστή να περάσει μέσα. Και πού είσαι... ρίξε τούτο το γράμμα στο γραμματοκιβώτιο.

ΜΠΕΡΤΕ

(Παίρνει το γράμμα.) Μάλιστα, κυρία.

Ανοίγει την πόρτα στον δικαστή Μπρακ και βγαίνει. Ο δικαστής είναι 45 ετών, κοντόχοντρος αλλά καλοφτιαγμένος και με ευλύγιστες κινήσεις. Πρόσωπο στρογγυλό με ευγενική κατατομή. Μαλλιά κομμένα κοντά, σχεδόν μαύρα και περιποιημένα. Μάτια ζωηρά και αεικίνητα. Φρύδια πυκνά, όπως και το ψαλιδισμένο στις άκρες μουστάκι. Φοράει κομψό κουστούμι περιπάτου, αν

και κάπως νεανικό για την ηλικία του. Χρησιμοποιεί μονόκλ που κάπου κάπου το αφήνει και πέφτει.

ΔΙΚΑΣΤΗΣ ΜΠΡΑΚ

(Με το καπέλο στο χέρι, χαιρετάει.) Κάνω καλά που τολμώ και έρχομαι τόσο πρωί;

ΧΕΝΤΑ

Πολύ καλά κάνετε.

ΤΕΣΜΑΝ

(Του σφίγγει το χέρι.) Είστε πάντα ευπρόσδεκτος. (Συστήνει.) Δικαστής Μπρακ... δεσποινίς Ρίσινγκ...

ΧΕΝΤΑ

Ω...!

ΜΠΡΑΚ

(Υποκλίνεται.) Α... χαίρομαι ιδιαιτέρως...

ΧΕΝΤΑ

(Τον κοιτάζει και γελάει.) Είναι μεγάλη ευχαρίστηση που μπορώ και σας βλέπω στο φως της μέρας, κύριε δικαστά!

ΜΠΡΑΚ

Με βρίσκετε διαφορετικό ίσως;

ΧΕΝΤΑ

Ναι, μου φαίνεστε λίγο πιο νέος.

ΜΠΡΑΚ

Ευχαριστώ πολύ.

ΤΕΣΜΑΝ

Ποια είναι όμως η γνώμη σας για τη Χέντα! Τι λέτε; Δεν σας φαίνεται αφράτη; Είναι εντελώς...

ΧΕΝΤΑ

Ω, ας μη μιλάμε πια για μένα. Ευχαρίστησε μάλλον τον κύριο δικαστή για τον τόσο κόπο που έκανε...

ΜΠΡΑΚ

Α, τι λέτε... ήταν μεγάλη χαρά για μενα...

ΧΕΝΤΑ

Μα πώς, είστε ένας έμπιστος φίλος. Η φίλη μου όμως από δω επείγεται να φύγει. Στο επανιδείν, κύριε δικαστά. Επιστρέφω αμέσως.

Χαιρετιούνται. Η κυρία Έλβστεντ και η Χέντα βγαίνουν από

την πόρτα του χολ.

ΜΠΡΑΚ

Λοιπόν... θα λέγατε τελικά ότι η σύζυγός σας είναι ευχαριστημένη...;

ΤΕΣΜΑΝ

Μα ναι. Η ευγνωμοσύνη μας δεν έχει όρια. Βέβαια... απ’ ό,τι καταλαβαίνω πρέπει να γίνουν κάποιες μικρές μετατοπίσεις εδώ και κει. Μας λείπουν επίσης κάποια μικροπράγματα που θα χρειαστεί να τα προμηθευτούμε.

ΜΠΡΑΚ

Τι λέτε; Αλήθεια;

ΤΕΣΜΑΝ

Δεν είναι όμως κάτι που πρέπει να σας απασχολεί. Η Χέντα είπε ότι θέλει να φροντίσει η ίδια τις ελλείψεις... Δεν θέλετε να καθίσουμε όμως; Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Ευχαριστώ. Για λίγο μόνο. (Κάθεται κοντά στο τραπέζι.) Είναι κάτι που πολύ θα ήθελα να συζητήσω μαζί σας, αγαπητέ Τέσμαν.

ΤΕΣΜΑΝ

Αλήθεια; Α, καταλαβαίνω. (Κάθεται.) Ήρθε τελικά η στιγμή να πληρώσουμε τη νύφη. Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Ω, το θέμα των χρημάτων δεν βιάζει πολύ ακόμη. Αν και θα ήθελα να είχαμε διευθετήσει τα πράγματα κάπως πιο λιτά.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι αλλά αυτό ήταν αδύνατο να γίνει. Σκεφτείτε τη Χέντα, αγαπητέ μου! Εσείς που την ξέρετε τόσο καλά... Δεν θα μπορούσα ποτέ να της προσφέρω ένα μικροαστικό περιβάλλον!

ΜΠΡΑΚ

Όχι, βέβαια... γι’ αυτό ακριβώς πρόκειται.

ΤΕΣΜΑΝ

Και επιπλέον... ευτυχώς... δεν πρόκειται να αργήσει πολύ ο διορισμός μου.

ΜΠΡΑΚ

Α, ξέρετε... κάτι τέτοιο τραβά συχνά σε μάκρος.

ΤΕΣΜΑΝ

Έχετε μήπως ακούσει κάτι σχετικό; Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Τουλάχιστον όχι κάτι συγκεκριμένο... (Διακόπτοντας.) Είναι αλήθεια όμως ότι... έχω ένα νέο για σας.

ΤΕΣΜΑΝ

Έχετε;

ΜΠΡΑΚ

Ο παλιός σας φίλος, ο Έιλερτ Λέβμποργκ, βρίσκεται και πάλι στην πόλη.

ΤΕΣΜΑΝ

Το γνωρίζω ήδη.

ΜΠΡΑΚ

Ναι; Πώς το έχετε μάθει;

ΤΕΣΜΑΝ

Το είπε εκείνη η κυρία που βγήκε με τη Χέντα.

ΜΠΡΑΚ

Καταλαβαίνω. Πώς είπατε ότι λέγεται; Δεν άκουσα καλά...

ΤΕΣΜΑΝ

Κυρία Έλβστεντ.

ΜΠΡΑΚ

Α, κατάλαβα... η σύζυγος του επιθεωρητή. Μάλιστα... εκεί πάνω στο σπίτι τους είχε το λημέρι του.

ΤΕΣΜΑΝ

Και σκεφτείτε... κάποια στιγμή μαθαίνω με μεγάλη μου χαρά ότι έγινε ένας εντελώς αξιοσέβαστος άνθρωπος και πάλι.

ΜΠΡΑΚ

Ναι, έτσι λέγεται.

ΤΕΣΜΑΝ

Και επιπλέον έχει δημοσιεύσει ένα νέο βιβλίο. Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Ναι, απίστευτο!

ΤΕΣΜΑΝ

Έχει μάλιστα προκαλέσει αίσθηση!

ΜΠΡΑΚ

Πολύ μεγάλη αίσθηση!

ΤΕΣΜΑΝ

Το φαντάζεστε... δεν είναι ευχάριστα νέα αυτά; Ένας εξαιρετικά χαρισματικός άνθρωπος... Ήμουν δυστυχώς σίγουρος ότι είχε χαθεί κάθε ελπίδα γι’ αυτόν.

ΜΠΡΑΚ

Αυτή ήταν η εντύπωση που είχε και ο κόσμος.

ΤΕΣΜΑΝ

Μόνο που δεν καταλαβαίνω όμως τι σκοπεύει τώρα να κάνει! Πώς θα μπορέσει τελικά να επιβιώσει; Τι λέτε;

Η Χέντα μπαίνει από την πόρτα του χολ πριν αποτελειώσει τα λόγια του.

ΧΕΝΤΑ

(Στον Μπρακ, γελάει λίγο ειρωνικά.) Ο Τέσμαν ανησυχεί διαρκώς για το πώς θα επιβιώσει κανείς.

ΤΕΣΜΑΝ

Για όνομα του Θεού... καθόμαστε και συζητάμε για τον καημένο τον Έιλερτ Λέβμποργκ, Χέντα.

ΧΕΝΤΑ

(Του ρίχνει μια γρήγορη ματιά.) Α, τον Έιλερτ; (Κάθεται στην πολυθρόνα δίπλα στο τζάκι και ρωτάει αδιάφορα.) Τι συμβαίνει μ’ αυτόν;

ΤΕΣΜΑΝ

Απλώς... έχει σπαταλήσει όλη την κληρονομιά του εδώ και καιρό. Και δεν μπορεί να γράφει ένα νέο βιβλίο κάθε χρόνο. Τι λέτε; Το ερώτημα λοιπόν είναι τι ακριβώς θα απογίνει.

ΜΠΡΑΚ

Κάτι θα μπορούσα ίσως να σας πω επ’ αυτού.

ΤΕΣΜΑΝ

Πέστε μας.

ΜΠΡΑΚ

Θα θυμάστε ότι έχει συγγενείς με αρκετά μεγάλη επιρροή.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, δυστυχώς... συγγενείς, που τον έχουν ξεγράψει για καλά.

ΜΠΡΑΚ

Κάποτε όμως τον αποκαλούσαν η ελπίδα της οικογένειας.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, κάποτε σίγουρα! Αυτή την ελπίδα όμως τη σκότωσε ο ίδιος.

ΧΕΝΤΑ

Ποιος ξέρει; (Χαμογελάει ελαφρά.) Εκεί πάνω στου επιθεωρητή Έλβστεντ τον βοήθησαν σίγουρα να βρει τον εαυτό του και πάλι...

ΜΠΡΑΚ

Και επιπλέον το βιβλίο αυτό που δημοσιεύτηκε...

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, ναι. Μακάρι, Θεέ μου, να κατάφεραν να τον βοηθήσουν λίγο. Μόλις του έγραψα, Χέντα, και τον προσκάλεσα σπίτι μας απόψε.

ΜΠΡΑΚ

Μα, αγαπητέ, αφού θα έρθετε στη συγκέντρωση με τους κυρίους στο σπίτι μου απόψε. Το υποσχεθήκατε εξάλλου χθες το βράδυ στην προβλήτα.

ΧΕΝΤΑ

Το ξέχασες, Τέσμαν;

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, το ξέχασα εντελώς.

ΜΠΡΑΚ

Δεν πρέπει όμως να ανησυχείτε καθόλου. Δεν θα έρθει.

ΤΕΣΜΑΝ

Γιατί το πιστεύετε αυτό; Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

(Καθυστερώντας λίγο, σηκώνεται και στηρίζεται με τα χέρια στην πλάτη της καρέκλας.) Αγαπητέ Τέσμαν... Και σεις, κυρία... Θα πρέπει οπωσδήποτε να σας αποκαλύψω κάτι που... που...

ΤΕΣΜΑΝ

Κάτι που αφορά τον Έιλερτ...;

ΜΠΡΑΚ

Και εσάς και εκείνον.

ΤΕΣΜΑΝ

Μα, αγαπητέ κύριε δικαστά, πείτε μας λοιπόν!

ΜΠΡΑΚ

Θα πρέπει να προετοιμαστείτε για το ενδεχόμενο ότι δεν θα διοριστείτε όσο γρήγορα εύχεστε και αναμένετε.

ΤΕΣΜΑΝ

(Πετάγεται πάνω ανήσυχος.) Συνέβη κάτι απρόσμενο; Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Η πλήρωση της θέσης θα έπρεπε ίσως να γίνει κατόπιν διαγωνισμού...

ΤΕΣΜΑΝ

Κατόπιν διαγωνισμού! Το φαντάζεσαι, Χέντα!

ΧΕΝΤΑ

(Χώνεται ακόμη περισσότερο στην πολυθρόνα.) Α, τι εξέλιξη!

ΤΕΣΜΑΝ

Και με ποιον θα διαγωνισθώ; Μη μου πείτε...;

ΜΠΡΑΚ

Ναι, ακριβώς. Με τον Έιλερτ Λέβμποργκ.

ΤΕΣΜΑΝ

(Χτυπά τα χέρια του.) Όχι, όχι... είναι ολωσδιόλου αδιανόητο! Ολωσδιόλου αδύνατο! Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Χμ..., είναι ωστόσο κάτι που θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, αλλά, κύριε δικαστά, ...θα ήταν η πιο απίστευτη ασέβεια εναντίον μου! (Κουνάει τα χέρια του.) Και... για σκεφτείτε... είμαι πια παντρεμένος! Η Χέντα κι εγώ άλλωστε παντρευτήκαμε με αυτή την προοπτική. Δημιουργήσαμε μεγάλα χρέη. Δανειστήκαμε μάλιστα χρήματα και από τη θεία Γιούλε. Για όνομα του Θεού... μου την είχαν σχεδόν υποσχεθεί τη θέση αυτή. Τι λέτε;

ΜΠΡΑΚ

Ελάτε, ελάτε... είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα την πάρετε τη θέση. Πρώτα όμως πρέπει να δώσετε μάχη.

ΧΕΝΤΑ

(Ασυγκίνητη στην πολυθρόνα.) Το φαντάζεσαι, Τέσμαν, ...περίπου σαν να παίρνετε μέρος σε αγώνισμα.

ΤΕΣΜΑΝ

Μα, αγαπητότατη Χέντα, πώς μπορείς και είσαι τόσο αδιάφορη!

ΧΕΝΤΑ

(Όπως πριν.) Κάθε άλλο. Θα περιμένω με αγωνία το αποτέλεσμα.

ΜΠΡΑΚ

Όπως και νά ’ναι, κυρία Τέσμαν, είναι καλό που τώρα ξέρετε πώς έχουν τα πράγματα. Θέλω να πω... πριν αρχίσετε τις μικροαγορές που έμαθα ότι απειλείτε να κάνετε.

ΧΕΝΤΑ

Αυτό δεν αλλάζει τίποτε.

ΜΠΡΑΚ

Έτσι νομίζετε; Αυτό είναι άλλο θέμα. Χαίρετε! (Στον Τέσμαν.) Όταν βγω για τον απογευματινό μου περίπατο θα περάσω να σας πάρω.

ΤΕΣΜΑΝ

Τι να πω... τα έχω πια χαμένα.

ΧΕΝΤΑ

(Ξαπλωμένη, απλώνει το χέρι.) Χαίρετε, κύριε δικαστά. Είστε πάντα ευπρόσδεκτος.

ΜΠΡΑΚ

Ευχαριστώ πολύ. Χαίρετε, χαίρετε.

ΤΕΣΜΑΝ

(Τον συνοδεύει μέχρι την πόρτα.) Χαίρετε, αγαπητέ κύριε δικαστά! Πρέπει ειλικρινά να με συγχωρήσετε...

Ο δικαστής Μπρακ βγαίνει από την πόρτα του χολ.

ΤΕΣΜΑΝ

(Διασχίζει το σαλόνι.) Ω, Χέντα..., δεν θα έπρεπε ποτέ να είχαμε μπει σε περιπέτειες. Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

(Τον κοιτάζει και χαμογελάει.) Έχεις μπει πράγματι;

ΤΕΣΜΑΝ

Μα ναι... αναμφισβήτητα... μπήκαμε σε περιπέτειες όταν παντρευτήκαμε και φτιάξαμε νοικοκυριό με μόνο σίγουρο κάποια προοπτική.

ΧΕΝΤΑ

Ίσως να μην έχεις άδικο.

ΤΕΣΜΑΝ

Ας είναι... έχουμε τουλάχιστον το ωραίο μας σπίτι, Χέντα! Το φαντάζεσαι... το σπίτι που και οι δυο ονειρευόμασταν. Που λαχταρούσαμε, μπορώ σχεδόν να πω. Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

(Σηκώνεται αργά και κουρασμένα.) Είχαμε βέβαια συμφωνήσει ότι θα είμαστε κοινωνικοί. Θα δεχόμαστε κόσμο.

ΤΕΣΜΑΝ

Ναι, Θεέ μου... τα περίμενα πώς και πώς αυτά! Το φαντάζεσαι... να σε δω οικοδέσποινα... σε κύκλο εκλεκτών! Τι λες; ...Α ναι, ναι... προς το παρόν όμως θα πρέπει να είμαστε μόνοι μας, Χέντα. Θα έχουμε μόνο τη θεία Γιούλε σπίτι μας κάπου κάπου... Ω, Χέντα, θα μπορούσες να ζεις τόσο... τόσο διαφορετικά...!

ΧΕΝΤΑ

Υπηρέτη με λιβρέα δεν μπορώ φυσικά να έχω για την ώρα.

ΤΕΣΜΑΝ

Όχι πια... δυστυχώς. Δεν μπορούμε τώρα να μιλάμε για... υπηρέτες, όπως καταλαβαίνεις.

ΧΕΝΤΑ

Και το άλογο ιππασίας που θα είχα...

ΤΕΣΜΑΝ

(Έντρομος.) Άλογο ιππασίας!

ΧΕΝΤΑ

...δεν τολμώ ούτε να το σκέφτομαι τώρα.

ΤΕΣΜΑΝ

Όχι, Θεός φυλάξοι... είναι αυτονόητο!

ΧΕΝΤΑ

(Διασχίζει το σαλόνι.) Ας είναι... έχω τουλάχιστον κάτι να με διασκεδάζει για την ώρα.

ΤΕΣΜΑΝ

(Λάμπει από χαρά.) Ω, δόξα σοι ο Θεός. Σε ευχαριστώ! Και ποιο είναι αυτό, Χέντα; Τι λες;

ΧΕΝΤΑ

(Στέκεται στο άνοιγμα της πόρτας, τον κοιτάζει με κρυφή ειρωνεία.) Τα πιστόλια μου..., Γέργκεν.

ΤΕΣΜΑΝ

(Με τρόμο.) Τα πιστόλια!

ΧΕΝΤΑ

(Με ψυχρό βλέμμα.) Τα πιστόλια του στρατηγού

Βγαίνει από το πίσω δωμάτιο αριστερά.

ΤΕΣΜΑΝ

(Τρέχει προς το άνοιγμα της πόρτας και τη φωνάζει.) Μη, ο Θεός να σε φυλάει, αγαπητότατη Χέντα..., μην αγγίζεις αυτά τα επικίνδυνα πράγματα! Για χάρη μου, Χέντα! Τι λες;

_{[ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ]}