Τα εσώψυχα του Ντίνου Χριστιανόπουλου

Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Μια εκ βαθέων δεκαετής συνομιλία 2004 - 2012

{Επιμέλεια: Νάντια Φαμέλου}

Απόσπασμα από τον Πρόλογο του βιβλίου

Γνωριστήκαμε το 1982, όταν ένας κοινός γνωστός μας, ο γλύπτης Κυριάκος Καμπαδάκης, με πήγε στο γραφείο του Χριστιανόπουλου, στη «Διαγώνιο», να του χαρίσω την πρώτη συλλογή μου με πεζογραφήματα – φιλοδοξούσα κι εγώ να μπω στο λογοτεχνικό μας σινάφι, να του αρέσουν και να μου ζητήσει συνεργασία για τη Διαγώνιο. Τον θεωρούσα, κατά κάποιον τρόπο, πατριάρχη των μεταπολεμικών γραμμάτων και επιζητούσα, ας πούμε, την ευλογία του. «Μη λες “πατριάρχης”», με διόρθωσε. «Λιγάκι φοβούμαι ότι πέφτεις έξω. Πες “πατριαρχίδας”». Και γελάσαμε οι παρευρισκόμενοι στο γραφείο του.
Τον Μάρτιο του 2003, ο Ντίνος παρουσίασε επαινετικά στον «Ιανό» το βιβλίο μου Οι δεξιώσεις, μαζί με τον πανεπιστημιακό καθηγητή Γιώργο Κεχαγιόγλου, προκαλώντας τον φθόνο των συναδέλφων μου. Στο τέλος του ίδιου χρόνου, λίγο πριν κάνει την επέμβαση καρδιάς, οργάνωσε μια παρουσίαση του λογοτεχνικού μου έργου στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών, το οποίο υπάγεται στο Πανεπιστήμιο. Είχαν έρθει οι σοβαροί κύριοι της γειτονιάς μας, δημόσιοι υπάλληλοι και μαγαζάτορες, με τις συμβίες τους –Τετάρτη απόγευμα, κλειστά τα εμπορικά καταστήματα– να ακούσουν τον περίφημο ποιητή Χριστιανόπουλο να μιλάει για τη γειτόνισσά τους, καθηγήτρια πανεπιστημίου και πεζογράφο, καθώς και ορισμένοι συνάδελφοί μου και κάποιοι λογοτέχνες της πόλης μας. Κι αυτός, επί δύο ώρες, δεν σταματούσε να ευτελίζει εμένα και το έργο μου, αναιρώντας όλα όσα είχε πει στον «Ιανό» πριν από λίγους μήνες· ερχόταν, έτσι, στα ίσα του. Θα έπρεπε να το περιμένω· όχι μόνο δεν του άρεσαν οι καλοσύνες και οι αγάπες, αλλά συνήθιζε και να προκαλεί στις δημόσιες εμφανίσεις του, ερεθίζοντας αρνητικά το κοινό. «Εγώ είμαι αντικομφορμιστής», απαντούσε στους διάφορους επικριτές του. «Δεν μιλώ με τα στερεότυπα του καθωσπρέπει κυρίου. Και αυτό κάνει κάποια αίσθηση. Μεγάλη. Σαν μια ηλεκτρική εκκένωση».
Παρ’ όλ’ αυτά, δεν του κράτησα κακία· γοητευμένη από τα πρωτότυπα γραπτά και τα φιλολογικά του κείμενα, ήθελα να γράψω για το έργο του. Προς το τέλος του 2004, του έκανα την ίδια πρόταση. «Καλά», είπε, «αφού επιμένεις. Αλλά όχι μελέτες και βιογραφίες. Νισάφι. Άρχισα να τα σιχαίνομαι τα φιλολογικά». «Ε, τότε τι;» τον ρώτησα. «Εμείς αγαπιόμαστε. Θα το ρίξουμε στο μουχαμπέτι. Ξέρεις τι είναι το μουχαμπέτι, Σωτηρούλα; Κουβεντούλες, ελεύθερες όμως, χωρίς πρόγραμμα και σκοπιμότητες. Ναι, γιατί στην κοινωνική ζωή μας είμαστε λίγο κουμπωμένοι· δεν τα λέμε όπως τα σκεφτόμαστε. [...] Λοιπόν, από αγάπη, θα αρχίσουμε μια κουβεντούλα, όπου όλα θα σου τα λέω ξεβράκωτος. Μη γελάς. Όπως μου έρχονται στο μυαλό. Για τη ζωή μου, για το έργο μου, για τις γάτες μου, για λογοτέχνες, για φίλους, για ρεμπέτες, για γεγονότα [...] Αχ, πολλά είπαμε απόψε. Γκουντ μπάι τώρα, πάω στο σπίτι να ταΐσω τα γατιά μου».

Βιογραφικό

Η Σωτηρία Σταυρακοπούλου γεννήθηκε στον Βόλο (1957). Είναι απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. (1980) και εργάζεται ως αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Φιλολογίας της παραπάνω Σχολής. Έχει δημοσιεύσει ποικίλα άρθρα, μελετήματα και βιβλιοκρισίες που αφορούν την πρώιμη δημώδη και τη νεοελληνική λογοτεχνία. Έχει εκδώσει τις ακόλουθες μελέτες: Περικλής Σφυρίδης – Παραφυάδες ΙΙ: Κείμενα λογοτεχνίας και βιβλιοκρισίες 1999-2008 (Καστανιώτης, 2008) και Περικλής Σφυρίδης – Ο πεζογράφος και η κριτική για το έργο του (Εστία, 2011), Επ’ αφορμή – Μελετήματα για τη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης (IANOS, 2011), Η γερμανική κατοχή σε πεζογράφους της Θεσσαλονίκης (Μαλλιάρης Παιδεία, 2015), Τέσσερις συνεντεύξεις του Περικλή Σφυρίδη (Μαλλιάρης Παιδεία, 2016), Εργογραφία – Βιβλιογραφία Κωνσταντίνου Κ. Παπουλίδη: 1960-2016 (Εκδόσεις Κυριακίδη ΙΚΕ, 2016), Τα μη του έρωτα: Virtù per sensi – Ερμηνευτικές θεωρήσεις της υστερομεσαιωνικής και αναγεννησιακής λογοτεχνίας: 12ος-17ος αι. (Εκδόσεις Κυριακίδη ΙΚΕ, 2017), Τέχνη αψιμυθίωτη (Μαλλιάρης Παιδεία, 2017). Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1980 με τη συλλογή διηγημάτων Τα ζούμπερα (Ερμής) και ακολούθησαν τα εξής βιβλία λογοτεχνίας: Η χορδοφάσα και ο κύκλος (διήγηση: Ερμής,1982)· Η λαπαροτομή (διηγήματα: Λιβάνης, 1983)· Άλμα (μυθιστόρημα: Ερμής, 1989)· Οι δεξιώσεις (μυθιστόρημα: Εστία, 2001)· Η μεθυσμένη γυναίκα (μυθιστόρημα: Εστία, 2005)· Σπάνιες αλήθειες (μυθιστόρημα: Εστία, 2008), Αχ, Ελλάδα, σ’ αγαπώ (μυθιστόρημα: Εστία, 2012).

Αντιθέσεις

Κριτική επιτροπή: Γιάννης Ξανθούλης, Διονύσης Μαρίνος, Κωνσταντίνος Μπούρας

55 βραβευμένα διηγήματα. Διαγωνισμός διηγήματος του Ιανού

{Επιμέλεια κειμένων: Νάνσυ Κατσαγούνου}

Για δεύτερη συνεχή χρονιά, μέσα από τον Διαγωνισμό Διηγήματος της Αλυσίδας Πολιτισμού IANOS, δόθηκε η ευκαιρία σε σύγχρονους λογοτέχνες να ξεδιπλώσουν το συγγραφικό τους ταλέντο. Τα μέλη της κριτικής επιτροπής, ο Γιάννης Ξανθούλης, ο Διονύσης Μαρίνος και ο Κωνσταντίνος Μπούρας βράβευσαν τα 55 καλύτερα διηγήματα. Σε αυτά πλήθος εικόνων και χαρακτήρων σκιαγραφούν την πραγματικότητα και συνθέτουν ένα μωσαϊκό εμπειριών και οραμάτων. Άραγε πώς είναι δυνατόν να συνυπάρχουν οι αντιθέσεις; Κι όμως, αρκούν ψυχή και μάτια ανοιχτά για να δοθεί η απάντηση.

Λίγα λόγια από τον Πρόλογo

Τα θέματα κινούνται γύρω από τον άξονα «Αντιθέσεις» και είναι κυρίως τριών τύπων: 1. ερωτικά (ατομικού οράματος), πολλές φορές σε βαθμό ποιητικού-εξομολογητικού παραληρήματος, 2. κοινωνικά (σχέσεις-συμβάσεις-θεσμοί), με αντικείμενο το θεσμό της οικογένειας, το προσφυγικό, τη ρύπανση του περιβάλλοντος, την κλιματική αλλαγή, τον αποκλεισμό μέσα στις σύγχρονες ασφυκτικές πόλεις, τις καθημερινές κρίσεις και κρισούλες, τον αρχέγονο φόβο του θανάτου και την εγγενή ανημπόρια των γηρατειών, 3. προφητικά (οραματισμοί για ευτοπίες του μέλλοντος) που προβάλλουν συνήθως ένα τελείως δυσοίωνο κι αποτρόπαιο μέλλον προκειμένου να κινητοποιήσουν κοινωνικά αντανακλαστικά κι αμυντικούς μηχανισμούς της Συλλογικής Συνείδησης και του Ασυνειδήτου. Ένας ενδιαφέρων διαγωνισμός, ακτινογραφία του φαντασιακού «σώματος» μιας κοινωνίας σε κρίση, από τα πλέον ενεργά και εναργή πνευματικά της κύτταρα.

Το Θέατρο της Οικουμένης Τόμος Β'

Μανόλης Ξεξάκης

{Υπότιτλος: Βαλς των Σκιών}

Το Θέατρο της Οικουμένης είναι άλμα προς την αιωνιότητα της ομορφιάς, ζωές που ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους, αναμνήσεις που πέρασαν από το εκκολαπτήριο των θαυμάτων του λόγου. Κι είναι τα όρια της λογικής, οι βραχονησίδες του Αιγαίου, άγγελοι απαλλαγμένοι από την τυραννία του φύλου τους, το ψυχομαντείο του Αχέροντα, η Κύπρος και τα ουράνια κλωσόπουλα, οι σκέψεις μας. Στον Α’ τόμο έστησα το σκηνικό κι έντυσα τους ηθοποιούς με τα ρούχα της δουλειάς. Εδώ, στον δεύτερο, παρουσιάζω το έργο στο οποίο θα παίξουν. Εικονογραφώ την κατασκοπεία, τον έρωτα και τις αθάνατες ψυχές. Η ιστορία των ανθρώπων είναι για γέλια. Μόνο που δεν υπάρχει πιο έξυπνο ον από εμάς για να γελάσει με όσα κάνουμε. Πολλοί νομίζουν ότι γράφουμε παρατηρώντας την πραγματικότητα, πως είμαστε φωτογράφοι των γεγονότων. Ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν αληθινά, το λογοτεχνικό κείμενο υπερέχει, δεν είναι μόνο τα συστατικά του.

Δεν θέλω να πεθάνω γιατί πώς θα ζω μετά χωρίς εκείνη;

Τάσος Κουράκης

Το πρώτο ποίημα της συλλογής Ασήμωσα το βαρκάρη να με πάει στην απέναντι πλευρά. Όχι στις σκιές που διασταυρώνονται αενάως. Μα στα έγκατα της ψυχής μου όπου βασιλεύουν οι πληγές και τα τραύματα· με τις ξεδοντιασμένες γριές επιθυμίες και τις ξεμαλλιασμένες ενοχές. Όλα τα καταχθόνια που μας κρατούν δεμένους στο θάνατο πριν ακόμη πεθάνουμε. Όταν δεν υπάρχει άλλος τρόπος παρά η κατάδυση στο έρεβος του βυθού· στις μαύρες τρύπες στο ορυχείο της ψυχής. Με το κάρβουνο και τα διαμάντια σε ίση αναλογία. Αβέβαιη η μάχη με τους δαίμονες. Μπορεί να παραμείνεις στη λάσπη. Μπορεί και να θρυμματίσεις τους φόβους. Να αξιωθείς ζωή. Έβαλα τη ζωή μου ενέχυρο και κέρδισα ζωή.

Ημερολόγιο 2020. Περί Πάθους

Επιμέλεια έκδοσης: Νατάσα Κάντζα

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις IANOS το Ημερολόγιο για το 2020 με τίτλο Περί Πάθους. Το Ημερολόγιο του 2020 εξυμνεί το πάθος, είτε αυτό είναι ερωτικό, δημιουργικό ή πάθος για μια ασχολία ή, γιατί όχι, την πολιτική και τη θρησκεία. Δεν υπάρχει λογοτέχνης, ποιητής, στιχουργός ή στοχαστής που να μην έχει γράψει για το πάθος. Μέσα από τα δικά τους δημιουργήματα προκύπτουν όλες οι εκφάνσεις του. Από τον Κ. Π. Καβάφη, τον Γιώργο Σεφέρη και τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, έως και την Κική Δημουλά, την Λίνα Νικολακοπούλου και τον Ισίδωρο Ζουργό, αλλά και πληθώρα ξένων συγγραφέων, το πάθος εξυμνείται με... πάθος!

Το έργο «Η Θεσσαλονίκη των κοριτσιών» (ακρυλικό, 80cm x 60cm), που κοσμεί το εξώφυλλο του ημερολογίου, είναι του Γιώργου Σταθόπουλου.

Απόσπασμα από τον Πρόλογο


Το πάθος είναι το συστατικό που είναι καλό να βάζουμε σε όλες τις δράσεις μας. Αυτό το συστατικό ανεβάζει όλα τα επίπεδα στον οργανισμό μας. Μας κάνει πιο ενθουσιασμένους, χαρούμενους, ευτυχισμένους, με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ζωντάνια. [...]
Το πάθος σού θυμίζει πως είσαι άνθρωπος κι έχεις ανάγκες: ανάγκη να ικανοποιηθείς σωματικά, ή ψυχολογικά, ανάγκη να εξελιχθείς σε κάτι που είσαι καλός, ανάγκη να ζήσεις στιγμές έντονες και μοναδικές...

Ανάγκη να ζήσεις!
Τι περιμένεις, λοιπόν; Άρπαξε το πάθος σου απ’ τα μαλλιά και ζήσ’ το!