Να μαγευτώ και να μεθύσω

Μίκης Θεοδωράκης

{Aνθολόγηση – Eισαγωγή: Ιουλίτα Hλιοπούλου}

Από την εισαγωγή της Ιουλίτας Ηλιοπούλου
:
«Δημόσιος ο ίδιος ως σύμβολο, ως κοινός τόπος αναφοράς, ως κομβικό σημείο που πάνω του τέμνονται οι πολλοί δρόμοι της σύγχρονης ιστορίας, της τέχνης, της ανθρώπινης περιπέτειας, καταφέρνει ωστόσο [ο Μίκης Θεοδωράκης] να παραμένει ο μοναχικός ιδιώτης ενός γλαυκού ουρανού που με την αυθορμησία παιδιού ονομάζει τα πράγματα κι αυτά τον ακολουθούν στο παιχνίδι της κάθε λεπτού δημιουργίας. […]
Των πόθων της ψυχής του είναι εν τέλει καταγραφή τα ποιήματα, τα μικρά χαρτιά-καθρέφτες που πάνω τους κοιτάζεται απροσποίητος, ανυπεράσπιστος και χωρίς βάρος. Θαυμάζει, απογοητεύεται, θρηνεί, περιμένει, λυπάται, διαπιστώνει, αλλά πιστώνει την οφειλή. Αύριο θα επανέλθει. Απ’ “ένα δρόμο ανηφορικό, γεμάτο ζεστή βροχή που τελικά καταλήγει σε ποτάμι”. Ή, αλλιώς, απ’ τη μουσική. Τη μουσική, κύριε Θεοδωράκη!»

Τα χειρόγραφα και τα σχέδια που περιλαμβάνονται στην έκδοση προέρχονται από το Αρχείο Μίκη Θεοδωράκη, το οποίο απόκειται στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής».
Το έργο εξωφύλλου είναι της Έφης Ξένου. Το συγκεκριμένο σκίτσο έχει δημοσιευθεί στην εφημερίδα Τα Νέα.

Από τις εκδόσεις IANOS κυκλοφορούν τα παρακάτω βιβλία του Μίκη Θεοδωράκη:

1. Που να βρω την Ψυχή μου… Τόμος Γ’ Ιδέες, Εκδ. ΙΑΝΟS (2018)
2. Που να βρω την Ψυχή μου… Τόμος Β’ Τέχνη και Πολιτισμός, Εκδ. ΙΑΝΟS (2017)
3. Μονόλογοι στο Λυκαυγές, Εκδ. IANOS (2017)
4. Που να βρω την Ψυχή μου… Τόμος Α’ Μουσική, Εκδ. ΙΑΝΟS (2016)
5. Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 συνεντεύξεις, Εκδ. ΙΑΝΟS (2016)
6. Σπίθα. Για μια Ελλάδα Ανεξάρτητη και Δυνατή, Εκδ. IANOS (2011)
7. Ελληνικότητα και διανόηση, συγγραφή με τον Γιώργο Κοντογιώργη, Εκδ. IANOS (2007)
8. Μάνου Χατζιδάκι εγκώμιον, Εκδ. IANOS (2004)


Κυκλοφορούν επίσης από τις εκδόσεις IANOS τα παρακάτω βιβλία για τον Μίκη Θεοδωράκη:

1. Ένα ημερολόγιο για τον Μίκη, του Γιώργου Μονεμβασίτη (2015)
2. Ουτοπία κρυμμένη στο σώμα της πόλης. Ο μουσικός κόσμος του Μίκη Θεοδωράκη και η εποχή του, του Ανδρέα Μαράτου (2014)
3. Μια νέα γυναίκα αποκαλύπτεται. Η συνάντηση με τον Μίκη, της Arja Sajionmaa (2013)

Τέλος, κυκλοφορεί ακόμη από τις εκδόσεις IANOS το παρακάτω βιβλίο – cd με μουσική & κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη:

1. Επιτάφιος, σε στίχους του Γιάννη Ρίτσου, ερμηνεία του Παναγιώτη Καραδημήτρη, κλασική κιθάρα του Μιχαηλάγγελου Τουμανίδη και δεύτερη φωνή της Φωτεινής Νιάρχου (2018).

Μικρές περιπλανήσεις στις ρωγμές του χρόνου

Κωνσταντίνος Α. Τριανταφυλλάκης

Πρόκειται για μια συλλογή από τριάντα τέσσερα αυτοτελή διηγήματα, που ξεπηδούν από τις ρωγμές του χρόνου και μας ταξιδεύουν, μέσα από μια γλαφυρή και λυρική αφήγηση, σε διαδρομές κοντινές και μακρινές, από το «αγιασμένο» Διδυμότειχο στην «πλανεύτρα» Νέα Υόρκη, διαδρομές οικείες μα και μεταφυσικές. Εμπειρίες ζωής και συναντήσεις με σημαντικά πρόσωπα του κόσμου τούτου, που πίσω τους κρύβεται ο «πανταχού παρών» συγγραφέας, συνθέτουν έναν καμβά δυνατών συναισθημάτων, καθημερινών διδαγμάτων και φιλοσοφικών αναζητήσεων, από τον οποίο δεν θα μπορούσαν να λείπουν η αέναη επιστροφή στις ρίζες, η αστείρευτη αγάπη για τη ζωή και το αδιάκοπο κυνήγι του ονείρου.

Μα τα χρόνια πέρασαν, τα άτιμα, τόσο γρήγορα. Δεν ήταν και τόσο ατελείωτο το μέλλον. Με μελαγχολία διαπιστώνουμε πια ότι στις αποθήκες, στα υπόγεια, στα γκαράζ και στα ντουλάπια, είναι «ατάκτως ερριμμένα» μερικά από τα όνειρά μας. Αυτά που κάποτε θελήσαμε και επιθυμήσαμε, αλλά, δυστυχώς, διαχειριστήκαμε επιπόλαια τον χρόνο μας. Ήμασταν, βλέπεις, νέοι και νομίζαμε ότι ο χρόνος που είχαμε μπροστά μας δεν θα τέλειωνε ποτέ. Βιαζόμασταν να ξοδέψουμε το σήμερα και δανειζόμασταν ασυλλόγιστα απ’ τα αποθέματα του αύριο! Φαίνονταν ανεξάντλητα, και το αύριο τόσο μακρινό… Γι’ αυτό και τα μεταθέταμε όλα γι’ αύριο! Βιβλία που αγοράσαμε, αλλά δεν διαβάσαμε, μουσικές που δεν ακούσαμε, ρούχα που δεν φορέσαμε, ταινίες που δεν είδαμε, ημερολόγια που αρχίσαμε, αλλά δεν συνεχίσαμε, κιτρινισμένα γράμματα που γράψαμε, αλλά δεν στείλαμε, ποιηματάκια και στιχάκια που σκαρώσαμε σε μια ώρα έμπνευσης, αλλά ντραπήκαμε να τ’ αφιερώσουμε. Κάποια ξεκούρδιστη κιθάρα εδώ, μια σκουριασμένη φυσαρμόνικα εκεί…

Εξοργίστηκε όταν διάβασε ότι έναν απηνή διώκτη του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, τον Θεοδόσιο, η Εκκλησία μας τον αναγόρευσε «μέγα»! Στο βιβλίο των θρησκευτικών είχε γράψει: «Μέγας εγκληματίας κατά του ελληνικού πολιτισμού». Και για να επιβαρύνει τη θέση του, κάλυψε το πρόσωπο του Θεοδοσίου με τη… σβάστικα! Μιαν άλλη φορά, τις Απόκριες, είχε ντυθεί πάπας της Ρώμης και μοίραζε «συγχωροχάρτια» στους συμμαθητές και στις συμμαθήτριές του! Έγινε χαμός όταν μαθεύτηκε το γεγονός. Ο γυμνασιάρχης, που είχε πια βαρεθεί να τον τιμωρεί, το πήρε απόφαση ότι το μόνο που του μένει είναι να διασκεδάζει με τα καμώματά του. Έτσι, του τη χάρισε, γελώντας συγκαταβατικά, παρά την οργή του θεολόγου. «Τι να τον κάνουμε, κύριε συνάδελφε; Να τον σταυρώσουμε; Αφού δεν συμμορφώνεται!» ήταν η επική απάντησή του. Θύμωσε με τις καταστροφές και τις λεηλασίες αρχαίων ναών και συγγραμμάτων, με την Ιερά Εξέταση και τα εγκλήματα των «Σταυροφόρων». Κυρίως, όμως, τον ενοχλούσε εκείνη η έννοια του «Θεού-τιμωρού». Τι σχέση είχαν αυτά με τη γλυκύτητα του λόγου του Ναζωραίου; Ο Ιησούς δίδασκε την αγάπη και είχε μιαν ανοιχτή αγκαλιά κι έναν καλό λόγο για όλους. Δεν τιμώρησε κανέναν˙μόνο συγχωρούσε.

Στην Ιωνία βρίσκεται η φύτρα του ελληνικού πολιτισμού. Το μαρτυράνε τα αγκρέμιστα και γκρεμισμένα θέατρα˙το φωνάζουν τα λαμπρά μνημεία˙το λένε τα μαρμαρένια αγάλματα˙το τραγουδάει ο αέναος κι ασίγητος αέρας˙το φανερώνουν οι άσβηστες επιγραφές και τα πολύχρωμα ψηφιδωτά˙το γράφουν, με χρυσά γράμματα, τα συγγράμματα όλου του κόσμου. Όπου και να περπατήσεις, θ’ απαντήσεις έναν σπασμένο κίονα, να σου θυμίζει ποιοι λάμπρυναν τον αγιασμένο αυτό τόπο. Έν’ ακρωτηριασμένο άγαλμα θέλει να σου πει μια ιστορία, προσπαθώντας να κλείσει κάποια βάρβαρη χαρακιά, να μην τη δεις και το συμπονέσεις – δεν το επιτρέπει η περηφάνια του να ελπίζει στη φροντίδα και στην ελεημοσύνη των ξένων. Ακόμα κι ο αέρας, καθώς σου χαϊδεύει το πρόσωπο, σου ψιθυρίζει τραγούδια και λόγια ελληνικά! Θ’ ακούσεις τον Όμηρο να διηγείται τα πάθη θεών κι ανθρώπων˙τη Σαπφώ, τον Αλκαίο και τον Τέρπανδρο, να περιδιαβαίνουν πόλεις και χωριά συνθέτοντας μελωδίες, υμνώντας τη ζωή, τη χαρά, την ομορφιά και τον έρωτα. Καθώς αναχωρούσες σε σταμάτησε, τραβώντας το χέρι σου, μια μαυροφορεμένη γερόντισσα και, με φτωχά ελληνικά, σε κατευόδωσε μ’ ένα καλάθι δροσερά σύκα, πεσκέσι για τον δρόμο, μ’ ένα σταυροκόπημα στα γρήγορα και μια παράκληση: «Να μη μας ξεχνάτε, να ’ρχεστε να περπατάτε εδώ, στους δρόμους μας, να μιλάτε τη λαλιά μας την προγονική να σας ακούμε, για να ελπίζουμε».