Η παράσταση της κωμωδίας στην αρχαία Ελλάδα

Alan Hughes

Tο βιβλίο αυτό δεν είναι μία ακόμη θεωρητική πραγμάτευση του κωμικού είδους και των σωζόμενων δραμάτων. Απεναντίας, ο συγγραφέας του εξετάζει συστηματικά όλες τις πρακτικές πλευρές της παράστασης της κωμωδίας στην αρχαία Ελλάδα, από τις απαρχές του είδους μέχρι και τη Νέα Κωμωδία, και ανασυνθέτει τη θεατρική πράξη με τρόπο εύληπτο τόσο για τον εξειδικευμένο ερευνητή όσο και για τον μη ειδικό αναγνώστη. Ορισμένα κεφάλαια του βιβλίου πραγματεύονται γενικά θέματα, όπως η εξελικτική πορεία της κωμωδίας, οι εορτές, τα θέατρα και οι κωμικοί ποιητές. Ωστόσο, τα πιο πρωτότυπα μέρη του είναι εκείνα που αφιερώνονται στους ηθοποιούς και το ύφος της υπόκρισης, τους γυναικείους ρόλους, τα προσωπεία και τις ενδυμασίες, καθώς και στις χειρονομίες και τη γλώσσα του σώματος. Ο συγγραφέας βασίζεται κυρίως σε αρχαιολογικά τεκμήρια –αγγεία και ειδώλια– από όλο τον ελληνικό κόσμο, τα οποία υποβάλλονται σε νέα ερμηνεία, που ανατρέπει πολλές καθιερωμένες παραδοχές. Μέσα από την ανάλυσή του, η κωμωδία αναδεικνύεται τελικά όχι μόνο ως επιχώριο αθηναϊκό λογοτεχνικό είδος, αλλά και ως ολοκληρωμένη παραστατική τέχνη πανελλήνιας εμβέλειας.

Ανθολόγιο ελληνικής τυπογραφίας: συνοπτική ιστορία της τέχνης του έντυπου ελληνικού βιβλίου από τον 15ο έως τον 20ό αιώνα

Γιώργος Δ. Ματθιόπουλος


Τυπογραφία

ΣΥΝΕΚΔΟΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Αυτή η πανοραμική επισκόπηση της ελληνικής τυπογραφίας στη διάρκεια έξι αιώνων απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό, πέρα από τους ειδικούς μελετητές της ιστορίας της τυπογραφίας, που ενδιαφέρεται για τις πολύμορφες εκφάνσεις του νεοελληνικού πολιτισμού, καθώς και στους πολυάριθμους νέους επαγγελματίες του χώρου των γραφικών τεχνών. Με έγχρωμο φωτογραφικό υλικό από εξώφυλλα και σελίδες εκατοντάδων βιβλίων που καλύπτει όλο το φάσμα της ιστορίας του βιβλίου, με κείμενα που προσεγγίζουν την ιστορία του μέσα από την αφήγηση της κοινωνικής, οικονομικής και μορφολογικής εξέλιξής του, με λήμματα για σημαντικούς τυπογράφους και εκδότες, καθώς και με μια σύντομη εικονογραφημένη περιγραφή της εκτυπωτικής τεχνολογίας πριν από την ηλεκτρονική επανάσταση, η παρούσα έκδοση φιλοδοξεί να ανοίξει τον δρόμο για μια ευρύτερη κατανόηση της αισθητικής της ελληνικής τυπογραφίας του χθες που θα βοηθήσει τον αναγνώστη να αξιολογεί τις επιλογές του σήμερα.

Η έννοια της «γενιάς» στην περιοδολόγηση της ιστορίας, της ιστορίας της λογοτεχνίας και της ιστορίας της τέχνης

Ευγένιος Δ. Ματθιόπουλος


Ιστορία και κοινωνία


Στην κριτική και την ιστοριογραφία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, καθώς και σε εκείνες της τέχνης, η έννοια της «γενιάς» έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως τόσο για την περιοδολόγησή τους, όσο και για τον προσδιορισμό μιας πληθώρας «γενιών» λογοτεχνικών ή καλλιτεχνικών. Εντούτοις, η βασική διεθνής βιβλιογραφία και θεωρητική συζήτηση σχετικά με την έννοια αυτή αγνοείται σχεδόν ολοσχερώς. Στην παρούσα μελέτη επιχειρώ μια κριτική επισκόπηση των γενεακών θεωριών και συστημάτων περιοδολόγησης της ιστορίας, της ιστορίας της λογοτεχνίας και της ιστορίας της τέχνης, από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι σήμερα. Παρουσιάζονται αρχικά στην ανέλιξή τους οι σχετικές εμπειρικές αντιλήψεις από τον Βολταίρο και τον Ιμμάνουελ Καντ μέχρι τους Σαρλ Σενιομπός και Βίλχελμ Ντιλτάυ· στη συνέχεια αναλύονται οι διαδοχικές γενεακές θεωρίες και τα συστήματα περιοδολόγησης της ιστορίας της λογοτεχνίας και της ιστορίας της τέχνης που διατυπώθηκαν από τους Φρανσουά Μαντρέ, Ορτέγκα υ Γκασσέτ, Βίλχελμ Πίντερ, Καρλ Μάννχαϊμ, Ερνστ Μπλοχ, Αλμπέρ Τιμπωντέ, Άρνολντ Χάουζερ, Πιερ Μπουρντιέ, Πιερ Νορά κ.ά.

Η διαμόρφωση της παραγωγικής μεθόδου στα αρχαία ελληνικά μαθηματικά – Μια μελέτη υπό το πρίσμα της γνωσιακής ιστορίας

Reviel Netz


Αρχαία επιστημονική γραμματεία / Μελέτες


Η ανάγνωση του βιβλίου μπορεί να κινηθεί σε τρία επίπεδα: ως περιγραφή των πρακτικών των Ελληνικών Μαθηματικών· ως θεωρία περί της εμφάνισης της παραγωγικής μεθόδου· και ως περιπτωσιολογική μελέτη μιας γενικής θεώρησης για την Ιστορία της Επιστήμης. Ο Netz διερευνά τις πρακτικές που ακολούθησαν οι μαθηματικοί για την κατασκευή και την εισαγωγή γραμμάτων στα διαγράμματά τους, καθώς και τη συνεχή αλληλεπίδραση μεταξύ κειμένου και διαγράμματος στις αποδείξεις τους, προκειμένου να αποσαφηνίσει τις υποκείμενες γνωστικές διαδικασίες. Στη συνέχεια, ακολουθεί μια ενδελεχής εξέταση της μαθηματικής χρήσης της γλώσσας, ειδικότερα δε της χρήσης επαναλαμβανόμενων λογοτύπων. Δύο κρίσιμα κεφάλαια επιχειρούν να καταδείξουν τον τρόπο με τον οποίο δομούνται οι ελληνικές μαθηματικές αποδείξεις και εξηγούν γιατί η ελληνική μαθηματική πρακτική κατορθώνει να είναι τόσο ικανοποιητική. Το τελευταίο κεφάλαιο παρακολουθεί το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της ελληνικής μαθηματικής πρακτικής.

Η τιμή και το χρήμα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης


Έρη Σταυροπούλου: Οι ερωτευμένες ηρωίδες του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και οι λογοτεχνικές αδελφές τους: παραλλαγές μιας τυπολογίας


Η Τιμή και το χρήμα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη είναι ένα έργο για τον ρόλο του χρήματος στον έρωτα και τις οικογενειακές σχέσεις στην Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα. Η νεαρή ηρωίδα Ρήνη ερωτεύεται έναν νέο από ανώτερη τάξη. Η μητέρα της όμως αρνείται να δώσει την προίκα που θέλει ο υποψήφιος γαμπρός, ακόμη κι όταν εκείνος κλέβει την κόρη της. Μέσα από μια ιστορία απλή και σύντομη, ο συγγραφέας κατορθώνει να αποτυπώσει με παραστατική δύναμη και κριτική σκέψη ένα διαχρονικό και καίριο κοινωνικό πρόβλημα, με μια πολύ προωθημένη για την ελληνική πραγματικότητα της εποχής αντιμετώπιση του γυναικείου ζητήματος. Η μελέτη της Έρης Σταυροπούλου που συνοδεύει την έκδοση της νουβέλας, επιχειρεί να φωτίσει το θέμα της ερωτευμένης γυναίκας στην ελληνική και ευρύτερα την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, από τα μέσα περίπου του 19ου αιώνα ως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα παραδείγματα από έργα των Κωστή Παλαμά, Καλλιρρόης Παρρέν, Γρηγόριου Ξενόπουλου, Κώστα Χατζόπουλου, Νίκου Καζαντζάκη, Μπαλζάκ, Ντοστογιέφσκι, Τολστόι, Ίψεν, Χάρντυ, Στρίντμπεργκ, Τσέχωφ, κ.ά. δείχνουν ότι, σε μια περίοδο αγώνων για μόρφωση, ισότητα και ουσιαστική απελευθέρωση της γυναίκας, η λογοτεχνία προβάλλει τραγικές ερωτικές ιστορίες, που συγκρούονται με οικονομικά συμφέροντα ή διακόπτονται βίαια όταν η κοινωνική ηθική δεν επιτρέπει την ευόδωση του ερωτικού αισθήματος. Ανάμεσα στις ηρωίδες των ιστοριών αυτών η Ρήνη ξεχωρίζει για τη θαρραλέα στάση της και την υπεράσπιση του δικαιώματός της στη ζωή.

Το πνεύμα της μεσαιωνικής φιλοσοφίας

Ετιέν Ζιλσόν

Στα είκοσι κεφάλαια-μαθήματα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο, ο Ζιλσόν, εξετάζοντας με μια μοναδική συνθετική ικανότητα τις θέσεις των χριστιανών στοχαστών, από τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας ώς τις μεγάλες μορφές του μεσαιωνικού χριστιανικού στοχασμού —κυρίως τη σκέψη του Αυγουστίνου, του Θωμά Ακυινάτη, του Ιωάννη Σκώτου του Δουνς, του Μποναβεντούρα, του Ανσέλμου της Κανταουρίας, του Βερνάρδου του Κλαιρβώ κ.ά.—, αναπτύσσει τους βασικούς άξονες στους οποίους στηρίχθηκε η δυτική μεσαιωνική σκέψη και οι οποίοι διαμόρφωσαν τη διακριτή χριστιανική θέαση του κόσμου. Στις σελίδες του βιβλίου αναπτύσσονται κεφαλαιώδη ζητήματα όπως εκείνα του όντος και της αναγκαιότητάς του, της χριστιανικής γνωσιολογίας, της αγάπης, του αυτεξούσιου και της ελευθερίας, του νόμου και της ηθικότητας, της φύσης και της ιστορίας.

Political Thought and Practice in the Ottoman Empire

MARINOS SARIYANNIS (edit.)


Halcyon days in Crete IX - A symposium held in Rethymno, 9-11 January 2015



Ο τόμος επιχειρεί να διερευνήσει την οθωμανική πολιτική σκέψη και να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: Πρότειναν οι οθωμανοί πολιτικοί στοχαστές μεταρρυθμίσεις προτού εκείνες υιοθετηθούν από τα κέντρα αποφάσεων, ή ένιωθαν ότι εξελίξεις με τις οποίες δεν συμφωνούσαν τους ξεπερνούσαν; Ποια ήταν η σχέση ιδεολογικών ρευμάτων προσανατολισμένων στη θρησκεία με μεταρρυθμίσεις παρόμοιου προσανατολισμού στο φορολογικό και το γαιοκτητικό σύστημα; Υπήρχε καινοτόμος πολιτικός στοχασμός που οδήγησε στις ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις της εποχής του Τανζιμάτ; Επιπλέον, ο τόμος προσπαθεί να διερευνήσει τη σχέση των πολιτικών ιδεών με την πολιτική πράξη της εποχής τους: με άλλα λόγια, να εξετάσει τη φύση της πολιτικής εξουσίας στα διάφορα στάδια εξέλιξης της αυτοκρατορίας.

Τα παιδιά του Χάιντεγκερ

Ρίτσαρντ Γουόλιν

{Χάνα Άρεντ, Καρλ Λέβιτ, Χανς Γιόνας και Χέρμπερτ Μαρκούζε}

(Με Προλεγόμενα του συγγραφέα για τη 2η έκδοση)


Το βιβλίο διερευνά τους τρόπους με τους οποίους τέσσερις από τους σημαντικότερους Εβραίους φοιτητές του Χάιντεγκερ προσέγγισαν τη σχέση του δασκάλου τους με τους ναζί, καθώς και το πώς το γεγονός αυτό επηρέασε τη σκέψη τους. Η Χάνα Άρεντ, ερωμένη αλλά και φοιτήτρια του Χάιντεγκερ, έφθασε να συγκαταλέγεται στους σπουδαιότερους πολιτικούς στοχαστές του 20ού αιώνα. Ο Καρλ Λέβιτ επέστρεψε στη Γερμανία το 1953 και σύντομα έγινε ένας από τους κορυφαίους φιλοσόφους της. Ο Χανς Γιόνας απέκτησε φήμη ως ο κορυφαίος φιλόσοφος του περιβαλλοντισμού στη Γερμανία. Ο Χέρμπερτ Μαρκούζε έγινε διάσημος ως διανοούμενος της Σχολής της Φραγκφούρτης και μέντορας της Νέας Αριστεράς. Γιατί δεν κατόρθωσαν οι λαμπρές εκείνες διάνοιες να αντιληφθούν τι έκρυβε η καρδιά του Χάιντεγκερ και τι επιφύλασσε το μέλλον στη Γερμανία; Θα μπορούσαν άραγε να περισώσουν κάποιες πτυχές της σκέψης του Χάιντεγκερ; Θα μπορούσαν άραγε οι χαϊντεγκεριανοί εκείνοι να συγχωρήσουν, ή ακόμη και να προσπαθήσουν να κατανοήσουν, την προδοσία του ανθρώπου που τόσο θαύμασαν; Τα Παιδιά του Χάιντεγκερ εντάσσουν τις παραδοξότητες αυτές σε μια ευρύτερη σκληρή ειρωνεία της τύχης: οι ευρωπαίοι Εβραίοι βίωσαν τη μεγαλύτερη συμφορά τους αμέσως μετά την πληρέστερη αφομοίωσή τους. Το βιβλίο βρίσκει στις αντιδράσεις τους απαντήσεις σε ερωτήματα για τη φύση της υπαρξιακής απογοήτευσης και για το σημείο όπου οι ιδέες συναντούν την πολιτική.

«Ρωμαίικος Συβολισμός»

Θόδωρος Χατζηπανταζής

{Διασταύρωση εγχώριας λαϊκής παράδοσης και ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στο νεοελληνικό θέατρο ή Θέατρο και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα}


Ο όρος «ρωμαίικος συβολισμός» επινοήθηκε από τον πολυσυζητημένο γλωσσικό αναμορφωτή Γιάννη Ψυχάρη στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα, προκειμένου να δοθεί όνομα στο ορμητικό ρεύμα της εποχής για τη διασταύρωση εγχώριων λαϊκών παραδοσιακών στοιχείων και ευρωπαϊκών πρωτοποριακών αναζητήσεων κατά τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας των Νεοελλήνων.
Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να παρακολουθήσει την ανάπτυξη ακριβώς της τάσης αυτής, όπως διαγράφεται επίμονα μέσα στον αποκαλυπτικό καθρέφτη του θεάτρου, από την εποχή της πρώτης αφύπνισης των σχετικών ανησυχιών, στα χρόνια του Διαφωτισμού, ως τη μεταπολεμική και μετεμφυλιακή περίοδο της επίσημης ένταξης της χώρας στους θεσμούς μιας επιφυλακτικά ενοποιημένης Ευρώπης. Οι εξελίξεις, όλο αυτό το διάστημα, εμφανίζονται καταιγιστικές, καθώς η ντόπια συνείδηση αγωνίζεται να συμβιβάσει μια σειρά από αλληλοαναιρούμενες έννοιες: την προδιαφωτισμική της παράδοση με τον αστικό εκσυγχρονισμό, το ρομαντισμό με τον κλασικισμό, τον εθνικισμό με τον κοσμοπολιτισμό· καθώς προσπαθεί να συνδέσει το δημοτικό «κλέφτικο» τραγούδι με τη σύγχρονη παραλογοτεχνία ληστρικών μυθιστορημάτων.
Οι συγκρούσεις και τα σχετικά αδιέξοδα θα γίνουν ίσως καλύτερα αντιληπτά στην περίπτωση του Καραγκιόζη, που από παραδοσιακό θέατρο λαϊκού προφορικού αυτοσχεδιασμού κατάληξε σε βιομηχανία παραγωγής τυποποιημένων φυλλαδίων, έντυπων ψυχαγωγικών αναγνωσμάτων για τις περιορισμένης εγγραμματοσύνης μικροαστικές μάζες.