ΙΟΝΙΟΣ ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΙΣΜΟΣ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ Δ. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ
Τα κείμενα του 1797-1798 και το νέο πολιτικό λεξιλόγιο των Ελλήνων
Το βιβλίο αυτό, εκκινώντας από τα ρεπουμπλικανικά κείμενα του Ιονίου (1797-1798) και την περιπετειώδη ιστορία του συνταγματισμού της Επτανήσου Πολιτείας (1800-1807), επιχειρεί να ανασκάψει την εμφάνιση των δημοκρατικών – ρεπουμπλικανικών ιδεών στους κόσμους των Ελλήνων και να αποτυπώσει το πολύμορφο κλίμα της ρήξης, μέσα από ένα πανόραμα που περιλαμβάνει το Ιόνιο και τον Ρήγα, την Κωνσταντινούπολη και τον κόσμο του Ριζοσπαστικού Διαφωτισμού, με προεξάρχοντα τον Κοραή. Παρακολουθεί τις συγκλίσεις και τις αποκλίσεις, τα όνειρα, τις συγκρούσεις, τις ήττες και τις απογοητεύσεις, τις διαφοροποιήσεις του ιστορικού χρόνου, το εγχείρημα διεμβολισμού των παραδοσιακών ηγετικών ομάδων, αλλά και τις δυσφορίες της νέας γεωγραφίας του διαμορφούμενου έθνους – κυρίως, όμως, την ανάδυση ενός νέου πολιτικού λεξιλογίου: της ρεπούμπλικας. Μας υπενθυμίζει, τέλος, ότι η Επανάσταση έχει ως αναγκαία προκείμενη την ανανοηματοδότηση του παρελθόντος και του μέλλοντος, τη νέα εννοιολόγηση του ιστορικού χρόνου: η Επανάσταση έρχεται πάντα από μακριά και αρχίζει πάντα από τις λέξεις.
Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ Δ. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ
Η γαλλική παρουσία στο Ιόνιο (1797-1799) και το έθνος των Ελλήνων
Ο Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης είναι ιστορικός, με κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα την κοινωνική ιστορία των νησιών του Ιονίου, την ιστορία της τοπικής και της εθνικής ιστοριογραφίας, την ιστορία της λογιοσύνης, τις σχέσεις του ελληνικού και του ιταλικού πνευματικού κόσμου σε συνάρτηση με τη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης και των εθνικών κρατών (18ος-19ος αι.).
ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
ΠΕΡΡΥ ΛΙΝΚ
ΣΕΙΡΑ: Κίνα - Ιστορία και πολιτισμός
Ρυθμός, μεταφορά, πολιτική
Μετάφραση: Μαρία Παπαηλιάδη
Επιστημονική επιμέλεια: Στέφανος Γκαντόλφο, Άννα-Ειρήνη Μπάκα
Τι αποκαλύπτει η γλώσσα για τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και οργανώνουμε τον κόσμο; Και σε ποιον βαθμό οι διαφορετικές γλωσσικές μορφές αντανακλούν, ή ακόμη και διαμορφώνουν, διαφορετικές κοσμοαντιλήψεις; Στην Ανατομία της κινεζικής γλώσσας, ο Πέρρυ Λινκ οδηγεί τον αναγνώστη σε μια διεισδυτική εξερεύνηση της κινεζικής γλωσσικής εμπειρίας μέσα από τρεις θεμελιώδεις άξονες: τον ρυθμό, τη μεταφορά και την πολιτική. Από τα ρυθμικά μοτίβα της καθημερινής ομιλίας έως τις βαθιές εννοιολογικές δομές της μεταφοράς, και από τη λογοτεχνική έκφραση έως τη γλώσσα της εξουσίας, αναδεικνύεται ένας κόσμος όπου η μορφή του λόγου δεν είναι απλώς φορέας νοήματος αλλά ενεργός συντελεστής της σκέψης και της κοινωνικής και πολιτικής πράξης του λόγου.
Η κυρία του Έλτσε
MARLENE ALBERT LLORCA & PIERRE ROUILLARD
Δοκίμιο για τους ποικίλους τρόπους πρόσληψης ενός ιβηρικού αγάλματος
Μετάφραση:
Άγγελος Φιλιππάτος
Ιβηρική,
Ελλάδα, Φοινίκη. Τρεις πολιτισμικές περιοχές της αρχαίας Μεσογείου που η
θάλασσα δεν τις χώριζε αλλά τις έφερνε συνεχώς σε επαφή. Τεχνίτες,
γνώσεις, τεχνικές, αντικείμενα κυκλοφορούσαν από τα παράλια της μιας
περιοχής σε εκείνα της άλλης, και η Κυρία του Έλτσε είναι ένα από τα πιο
εντυπωσιακά παραδείγματα της γόνιμης αλληλεπίδρασης αυτών των
ανταλλαγών.
Ανακαλύφθηκε τυχαία στις 4 Αυγούστου
1897 στην αρχαία ιβηρική Ελίκη, σε μικρή απόσταση από το Έλτσε νότια του
Αλικάντε. Αρχικά, εκτέθηκε στο Λούβρο και έπειτα επέστρεψε στην
Ισπανία, στο Μουσείο του Πράδο. Θεωρείται όχι μόνο ένα από τα
σημαντικότερα έργα ιβηρικής τέχνης, αλλά και σύμβολο της Ισπανίας.
Η Κυρία του Έλτσε μέσα στους αιώνες
προκάλεσε πολλές συζητήσεις και ερμηνείες στον κόσμο της αρχαιολογίας.
Λόγω της ιδιαιτερότητας των κοσμημάτων της, οι απλοί άνθρωποι του Έλτσε
είδαν σε εκείνη μια «Μαυριτανή βασίλισσα». Ο Γάλλος αρχαιολόγος Πιερ
Παρίς διέκρινε σε αυτή «ένα πραγματικό ελληνικό κάλλος», ενώ το φρανκικό
καθεστώς χρησιμοποίησε το μνημείο ως μαρτυρία της αδιάλειπτης συνέχειας
του ιβηρικού πολιτισμού στην Ισπανία.
Η ιστορία της Κυρίας του Έλτσε είναι
ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η αρχαιολογία συνδιαμορφώνει την
πολιτισμική ιστορία και τα εθνικά αφηγήματα.
Ανθρωπιστική ιατρική
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Ε. ΓΕΡΜΕΝΗΣ & ΦΩΤΕΙΝΗ ΔΕΜΠΟΝΕΡΑ
Από τον πατερναλισμό στην ασθενοκεντρικότητα
«Αν
δεν υπάρξει ένας πολύ διαφορετικός πολιτισμός, δεν θα υπάρξει καθόλου
πολιτισμός», ήταν η παρακαταθήκη που άφησε ο William Osler, περίπου πριν
από έναν αιώνα. Και να που σήμερα η Ιατρική καλείται να αντλήσει από
αυτήν. Οι αλλαγές παραδείγματος (Ιατρική Ακριβείας, βασιζόμενη σε
ενδείξεις Ιατρική), η επέλαση της βιοτεχνολογίας (π.χ. ιατρικοποίηση,
υγιεινισμός) και της ψηφιακής τεχνολογίας (π.χ. τηλεϊατρική, τεχνητή
νοημοσύνη), η ανασύνταξη των υπηρεσιών υγείας (π.χ. μοντέλα περίθαλψης,
ασθενοκεντρική περίθαλψη) και οι καινούργιες νοσηλευτικές ανάγκες που
διαρκώς ανακύπτουν (π.χ. γήρανση, χρόνια νοσήματα), συμπαρασύροντας τους
ρόλους των βασικών πρωταγωνιστών —του γιατρού και του αρρώστου—,
διογκώνουν συνεχώς το ανθρωπιστικό έλλειμμα της σύγχρονης Ιατρικής.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σχέση
γιατρού-αρρώστου, που ποτέ δεν θα πάψει να βρίσκεται στον πυρήνα της
ανθρωπιστικής Ιατρικής, δέχεται σημαντικές πιέσεις αναπροσαρμογής.
Παράλληλα, η μετάθεση μεγάλου μέρους της εξουσίας της Ιατρικής από τον
γιατρό στα υγειονομικά συστήματα επηρεάζει τη συλλογική συμπεριφορά των
γιατρών και διαμορφώνει νέα προτάγματα. Ουσιαστικά, η Ιατρική καλείται
πλέον να ξεκαθαρίσει τι μέλλεται αναγκαστικά να χαθεί και τι θα επιλέξει
να διαφυλάξει από όλα εκείνα τα στοιχεία που μέχρι σήμερα καθόριζαν την
ανθρωπιστική της έκφραση. Στη συγκεκριμένη συγκυρία, οι γιατροί
καλούνται να λειτουργήσουν ως οι «οργανικοί διανοούμενοι» που προσδίδουν
στη σύγχρονη κοινωνία ανθρωπιστική συνείδηση της αρρώστιας. Η συμμετοχή
τους στη διαμόρφωση και τη λειτουργία των μοντέλων περίθαλψης που θα
υιοθετήσουν τα υγειονομικά συστήματα του μέλλοντος συνιστά πράξη
ανθρωπιστικής Ιατρικής μείζονος σημασίας.
Περί των Ελευσινίων Mυστηρίων
ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ-ΗΛΙΑΝΑ ΡΑΣΣΙΑ
Η μύηση στα Ελευσίνια αποσκοπούσε στη συμφιλίωση με τον θάνατο και την εξασφάλιση μιας καλύτερης μεταθανάτιας μοίρας. Όσοι μετείχαν σ’ αυτά βίωναν μια μοναδική εμπειρία, την οποία ωστόσο απαγορευόταν να κοινοποιήσουν σε όσους δεν είχαν μυηθεί. Το βιβλίο περιλαμβάνει φιλολογικά κείμενα και επιγραφές από διαφορετικές περιόδους της αρχαιότητας. Ξεκινά με ένα επικό ποίημα που γράφηκε γύρω στον 7ο αιώνα π.Χ. και συνεχίζει με έργα ιστορικών, ρητόρων και ποιητών, καθώς επίσης χριστιανών, οι οποίοι τα διακωμωδούσαν και τα στηλίτευαν. Έτσι, μολονότι οι άμεσες πληροφορίες σπανίζουν, δίνεται μια σφαιρική εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο τα Ελευσίνια Μυστήρια προσλαμβάνονταν από την ευρύτερη κοινωνία.
Η ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ / Θρησκεία και κοινωνία στην αρχαία Ελλάδα
CLAUDE BÉRARD - CHRISTIANE BRON - FRANÇOISE FRONTISI-DUCROUX - FRANÇOIS LISSARRAGUE - ALAIN SCHNAPP - JEAN-LOUIS DURAND - JEAN-PIERRE VERNANT
Μετάφραση: Ειρήνη-Δέσποινα Παπαοικονόμου
Επιστημονική επιμέλεια: Ελένη Μανακίδου & Δημήτρης Μποσνάκης
Η εικονογραφία των Ελλήνων ή η Ελλάδα των εικονογράφων;
Στο διάστημα ανάμεσα στον 6ο και τον 5ο αιώνα π.Χ. οι κεραμείς της Αθήνας πλημμύρισαν τον κόσμο της Μεσογείου με μεγάλες ποσότητες αγγείων διακοσμημένων με ποικίλες εικόνες. Αυτές οι εικόνες χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται έως σήμερα για να εικονογραφήσουν την αρχαία ιστορία ή την καθημερινή ζωή, σε βάρος της ιδιαιτερότητάς τους ως μέσου μαζικής
πληροφόρησης. Αλλά κανένα μέσο δεν είναι αθώο, καμία εικόνα δεν λέει τα πάντα…
Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της κοινωνικής και θρησκευτικής ανθρωπολογίας καθώς και της σημειολογίας, οι συγγραφείς του βιβλίου προσπάθησαν να αξιοποιήσουν τον πλούτο αυτών των μοναδικών πηγών, δείχνοντας την εξαιρετική ποικιλία και τη βαθιά τους πολυπλοκότητα. Το βιβλίο προσκαλεί τον αναγνώστη σε μια διαδρομή μέσα από την εικονογράφηση των αγγείων.
