Η τιμή και το χρήμα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Έρη Σταυροπούλου: Οι ερωτευμένες ηρωίδες του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και οι λογοτεχνικές αδελφές τους: παραλλαγές μιας τυπολογίας


Η Τιμή και το χρήμα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη είναι ένα έργο για τον ρόλο του χρήματος στον έρωτα και τις οικογενειακές σχέσεις στην Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα. Η νεαρή ηρωίδα Ρήνη ερωτεύεται έναν νέο από ανώτερη τάξη. Η μητέρα της όμως αρνείται να δώσει την προίκα που θέλει ο υποψήφιος γαμπρός, ακόμη κι όταν εκείνος κλέβει την κόρη της. Μέσα από μια ιστορία απλή και σύντομη, ο συγγραφέας κατορθώνει να αποτυπώσει με παραστατική δύναμη και κριτική σκέψη ένα διαχρονικό και καίριο κοινωνικό πρόβλημα, με μια πολύ προωθημένη για την ελληνική πραγματικότητα της εποχής αντιμετώπιση του γυναικείου ζητήματος. Η μελέτη της Έρης Σταυροπούλου που συνοδεύει την έκδοση της νουβέλας, επιχειρεί να φωτίσει το θέμα της ερωτευμένης γυναίκας στην ελληνική και ευρύτερα την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, από τα μέσα περίπου του 19ου αιώνα ως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα παραδείγματα από έργα των Κωστή Παλαμά, Καλλιρρόης Παρρέν, Γρηγόριου Ξενόπουλου, Κώστα Χατζόπουλου, Νίκου Καζαντζάκη, Μπαλζάκ, Ντοστογιέφσκι, Τολστόι, Ίψεν, Χάρντυ, Στρίντμπεργκ, Τσέχωφ, κ.ά. δείχνουν ότι, σε μια περίοδο αγώνων για μόρφωση, ισότητα και ουσιαστική απελευθέρωση της γυναίκας, η λογοτεχνία προβάλλει τραγικές ερωτικές ιστορίες, που συγκρούονται με οικονομικά συμφέροντα ή διακόπτονται βίαια όταν η κοινωνική ηθική δεν επιτρέπει την ευόδωση του ερωτικού αισθήματος. Ανάμεσα στις ηρωίδες των ιστοριών αυτών η Ρήνη ξεχωρίζει για τη θαρραλέα στάση της και την υπεράσπιση του δικαιώματός της στη ζωή.

Το πνεύμα της μεσαιωνικής φιλοσοφίας

Ετιέν Ζιλσόν

Στα είκοσι κεφάλαια-μαθήματα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο, ο Ζιλσόν, εξετάζοντας με μια μοναδική συνθετική ικανότητα τις θέσεις των χριστιανών στοχαστών, από τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας ώς τις μεγάλες μορφές του μεσαιωνικού χριστιανικού στοχασμού —κυρίως τη σκέψη του Αυγουστίνου, του Θωμά Ακυινάτη, του Ιωάννη Σκώτου του Δουνς, του Μποναβεντούρα, του Ανσέλμου της Κανταουρίας, του Βερνάρδου του Κλαιρβώ κ.ά.—, αναπτύσσει τους βασικούς άξονες στους οποίους στηρίχθηκε η δυτική μεσαιωνική σκέψη και οι οποίοι διαμόρφωσαν τη διακριτή χριστιανική θέαση του κόσμου. Στις σελίδες του βιβλίου αναπτύσσονται κεφαλαιώδη ζητήματα όπως εκείνα του όντος και της αναγκαιότητάς του, της χριστιανικής γνωσιολογίας, της αγάπης, του αυτεξούσιου και της ελευθερίας, του νόμου και της ηθικότητας, της φύσης και της ιστορίας.

Political Thought and Practice in the Ottoman Empire

MARINOS SARIYANNIS (edit.)

Halcyon days in Crete IX - A symposium held in Rethymno, 9-11 January 2015


Ο τόμος επιχειρεί να διερευνήσει την οθωμανική πολιτική σκέψη και να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: Πρότειναν οι οθωμανοί πολιτικοί στοχαστές μεταρρυθμίσεις προτού εκείνες υιοθετηθούν από τα κέντρα αποφάσεων, ή ένιωθαν ότι εξελίξεις με τις οποίες δεν συμφωνούσαν τους ξεπερνούσαν; Ποια ήταν η σχέση ιδεολογικών ρευμάτων προσανατολισμένων στη θρησκεία με μεταρρυθμίσεις παρόμοιου προσανατολισμού στο φορολογικό και το γαιοκτητικό σύστημα; Υπήρχε καινοτόμος πολιτικός στοχασμός που οδήγησε στις ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις της εποχής του Τανζιμάτ; Επιπλέον, ο τόμος προσπαθεί να διερευνήσει τη σχέση των πολιτικών ιδεών με την πολιτική πράξη της εποχής τους: με άλλα λόγια, να εξετάσει τη φύση της πολιτικής εξουσίας στα διάφορα στάδια εξέλιξης της αυτοκρατορίας.

ΛΕΡΝΑΙΟΝ ΚΡΑΤΟΣ (αναθεωρημένη και επικαιροποιημένη έκδοση)

Γιώργος Β. Δερτιλής

«Το βιβλίο αυτό είναι ένα δοκίμιο, με όλες τις σημασίες της λέξης: δοκίμιο − δοκιμή· δοκίμιο − ερμηνεία· δοκίμιο − αίρεση. Περιγράφει επτά μορφές του κράτους, όσες μπόρεσα να διακρίνω στην μεγάλη διάρκεια της Ιστορίας. Είναι οι μορφές με τις οποίες μπορούμε σήμερα πλέον να σκεφτούμε το κράτος: οργανισμός που ασκεί εξουσία σε μια εδαφική επικράτεια· ενεργό υποκείμενο της ιστορίας και του βίου μιας κοινωνίας· σύστημα σχέσεων μέσα στην κοινωνία αυτή· πεδίο πολέμου, εσωτερικού και εξωτερικού· επίκεντρο του πλέγματος εξουσίας που εκάστοτε κυβερνά· μήλον έριδος ανάμεσα στους μετόχους του πλέγματος εξουσίας· κέντρο πολιτικής νομιμότητας και φύλαξ κοινωνικής ηθικής. Αυτές οι μορφές είναι στατικές· είναι σαν στιγμιαίες φωτογραφίες· αν τις σκεφθούμε δυναμικά, η συνεχής εναλλαγή τους μάς φαίνεται φυσική. Κλείνουμε έτσι έναν κύκλο: είναι ο κύκλος του χρόνου, της Ιστορίας. Για μας, το κράτος είναι πλέον ένας χαμαιλέων ή μια Λερναία Ύδρα με επτά κεφαλές». (Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου)

Λογείον

Περιοδικό για το αρχαίο θέατρο τεύχος 8

Στο Λογείον: περιοδικό για το αρχαίο θέατρο δημοσιεύονται πρωτότυπες επιστημονικές εργασίες, οι οποίες αναφέρονται σε όλες τις όψεις του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού θεάτρου και δράματος, στην πρόσληψή του από το νεότερο θέατρο, τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και τις άλλες τέχνες, καθώς και στη σύγκρισή του με το θέατρο άλλων περιόδων και γεωγραφικών περιοχών.

Τα παιδιά του Χάιντεγκερ

Ρίτσαρντ Γουόλιν

{Χάνα Άρεντ, Καρλ Λέβιτ, Χανς Γιόνας και Χέρμπερτ Μαρκούζε}
(Με Προλεγόμενα του συγγραφέα για τη 2η έκδοση)


Το βιβλίο διερευνά τους τρόπους με τους οποίους τέσσερις από τους σημαντικότερους Εβραίους φοιτητές του Χάιντεγκερ προσέγγισαν τη σχέση του δασκάλου τους με τους ναζί, καθώς και το πώς το γεγονός αυτό επηρέασε τη σκέψη τους. Η Χάνα Άρεντ, ερωμένη αλλά και φοιτήτρια του Χάιντεγκερ, έφθασε να συγκαταλέγεται στους σπουδαιότερους πολιτικούς στοχαστές του 20ού αιώνα. Ο Καρλ Λέβιτ επέστρεψε στη Γερμανία το 1953 και σύντομα έγινε ένας από τους κορυφαίους φιλοσόφους της. Ο Χανς Γιόνας απέκτησε φήμη ως ο κορυφαίος φιλόσοφος του περιβαλλοντισμού στη Γερμανία. Ο Χέρμπερτ Μαρκούζε έγινε διάσημος ως διανοούμενος της Σχολής της Φραγκφούρτης και μέντορας της Νέας Αριστεράς. Γιατί δεν κατόρθωσαν οι λαμπρές εκείνες διάνοιες να αντιληφθούν τι έκρυβε η καρδιά του Χάιντεγκερ και τι επιφύλασσε το μέλλον στη Γερμανία; Θα μπορούσαν άραγε να περισώσουν κάποιες πτυχές της σκέψης του Χάιντεγκερ; Θα μπορούσαν άραγε οι χαϊντεγκεριανοί εκείνοι να συγχωρήσουν, ή ακόμη και να προσπαθήσουν να κατανοήσουν, την προδοσία του ανθρώπου που τόσο θαύμασαν; Τα Παιδιά του Χάιντεγκερ εντάσσουν τις παραδοξότητες αυτές σε μια ευρύτερη σκληρή ειρωνεία της τύχης: οι ευρωπαίοι Εβραίοι βίωσαν τη μεγαλύτερη συμφορά τους αμέσως μετά την πληρέστερη αφομοίωσή τους. Το βιβλίο βρίσκει στις αντιδράσεις τους απαντήσεις σε ερωτήματα για τη φύση της υπαρξιακής απογοήτευσης και για το σημείο όπου οι ιδέες συναντούν την πολιτική.

«Ρωμαίικος Συβολισμός»

Θόδωρος Χατζηπανταζής

{Διασταύρωση εγχώριας λαϊκής παράδοσης και ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στο νεοελληνικό θέατρο ή Θέατρο και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα}


Ο όρος «ρωμαίικος συβολισμός» επινοήθηκε από τον πολυσυζητημένο γλωσσικό αναμορφωτή Γιάννη Ψυχάρη στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα, προκειμένου να δοθεί όνομα στο ορμητικό ρεύμα της εποχής για τη διασταύρωση εγχώριων λαϊκών παραδοσιακών στοιχείων και ευρωπαϊκών πρωτοποριακών αναζητήσεων κατά τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας των Νεοελλήνων.
Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να παρακολουθήσει την ανάπτυξη ακριβώς της τάσης αυτής, όπως διαγράφεται επίμονα μέσα στον αποκαλυπτικό καθρέφτη του θεάτρου, από την εποχή της πρώτης αφύπνισης των σχετικών ανησυχιών, στα χρόνια του Διαφωτισμού, ως τη μεταπολεμική και μετεμφυλιακή περίοδο της επίσημης ένταξης της χώρας στους θεσμούς μιας επιφυλακτικά ενοποιημένης Ευρώπης. Οι εξελίξεις, όλο αυτό το διάστημα, εμφανίζονται καταιγιστικές, καθώς η ντόπια συνείδηση αγωνίζεται να συμβιβάσει μια σειρά από αλληλοαναιρούμενες έννοιες: την προδιαφωτισμική της παράδοση με τον αστικό εκσυγχρονισμό, το ρομαντισμό με τον κλασικισμό, τον εθνικισμό με τον κοσμοπολιτισμό· καθώς προσπαθεί να συνδέσει το δημοτικό «κλέφτικο» τραγούδι με τη σύγχρονη παραλογοτεχνία ληστρικών μυθιστορημάτων.
Οι συγκρούσεις και τα σχετικά αδιέξοδα θα γίνουν ίσως καλύτερα αντιληπτά στην περίπτωση του Καραγκιόζη, που από παραδοσιακό θέατρο λαϊκού προφορικού αυτοσχεδιασμού κατάληξε σε βιομηχανία παραγωγής τυποποιημένων φυλλαδίων, έντυπων ψυχαγωγικών αναγνωσμάτων για τις περιορισμένης εγγραμματοσύνης μικροαστικές μάζες.

Αρχαιολογική Θεωρία {Μια εισαγωγή}

Matthew Johnson

Δεν υπάρχει πράξη χωρίς θεωρία. Δεν υφίσταται δυνατότητα κατανόησης μιας κοινωνίας, χωρίς ένα ουσιαστικό θεωρητικό υπόβαθρο. Ακούγοντας και διαβάζοντας καθημερινά κάθε είδους αποφάν­σεις περί της κοινωνίας, συ­χνά δεν υποψιαζόμαστε ότι η θεωρητική μελέτη της δεν είναι μόνο μια «εμπειρο­τεχνική» ενασχόληση, αλλά και μια εξειδικευμένη επιστημονική δραστηριότητα. Ένα ση­μαντικό κομμάτι της θεωρίας των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών συνιστά πλέον η αρ­χαιολογική θεωρία, δηλαδή η θεωρητική μελέτη των κοινωνιών του παρελ­θόντος μέσα από τα υλι­κά τους κατάλοιπα. Με αφορμή την αρχαιολογική θεωρία, το βιβλίο αυτό μυεί αφενός τον αναγνώστη σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα βασικών κοινωνιολογικών και επιστημολογικών εννοιών (π.χ. θετικι­σμό, εξελικτισμό, μαρξισμό, δαρβινισμό, μεταμοντερνισμό, κλπ.). Αφετέρου, οι σύνθετες αυτές θεω­ρητικές έννοιες καθίστανται προσιτές στον καθένα μέσω της σπάνιας γλαφυρότητας της αφήγη­σης και του ιδιαίτερου χαρίσματος του συγγραφέα. Το βιβλίο ανοίγει τον δρόμο για να γίνουμε καλοί και καταρτισμένοι θεωρητικοί, συνειδητοποιώντας τη ση­μασία της θεωρίας, τον διαρκή διάλογο μεταξύ παρελθόντος και παρόντος και τη θεμελιώδη αξία του θεωρητικού πλουραλισμού και της κριτικής σκέψης.