Ρέκβιεμ για μια Οκτάβια

ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ

Στις μακρές νύχτες της αγρύπνιας της, η Οκτάβια, μια μέλλουσα μητέρα της διπλανής πόρτας, αναλογίζεται το παρελθόν, υπεκφεύγει το παρόν και επινοεί το μέλλον: το πώς και το γιατί της ζωής της μέχρι τώρα, τα μικρά και τα φαινομενικά ασήμαντα, που με νομοτελειακή όμως ακρίβεια την έφτασαν στο σημείο που βρίσκεται σήμερα, αλλά και τα άκρως σημαντικά, ακόμη και τα τραγικά πρόσφατα συμβάντα, που με περισσή επιμέλεια προσπαθεί να ξεχάσει.

«Ένα βιβλίο για τα ανθρώπινα, τα καθημερικά και τα αιώνια: τη γονική αγάπη και τον θάνατο, τη δημιουργία και τον αποχωρισμό, την προσδοκία και τη ματαιότητα, τον έρωτα και την αθανασία. «Ανεξάντλητη στην ευρηματικότητά της, αυτή τη φορά η πεζογράφος μετέφερε τους ήρωές της στο θαλάσσιο βασίλειο. [...] Η πρωτότυπη επινοητική σύλληψη επιτρέπει στη Γιαννακάκη να δημιουργήσει ένταση, να αναπτύξει βάθος, να μπολιάσει το κείμενο με πολλή ειρωνεία». Ελισάβετ Κοτζιά, Η Καθημερινή

Δέσποινα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΚΟΡΤΩ

Κι αν η Παναγία ήταν Ελληνίδα μάνα;

Η Δέσποινα έχασε τον γιο της –τριάντα τριών χρονώ παλικάρι, από μιαν αποκοτιά, μια φτυσιά στα μούτρα της Χούντας– κι έχει γυρίσει την πλάτη στον θρύλο που ξεπήδησε απ’ τον χαμό του: τι να την κάνει τη λατρεία του κόσμου, τους οπαδούς και τους πιστούς, όταν το παιδί της είναι μες στο χώμα;
Κι έτσι επιστρέφει με τον νου στο μόνο καταφύγιο –στο παρελθόν– και ξαναζεί τα πάθη και τα λάθη της: το ακριτικό χωριό και τους γέρους γονείς της, το μωρό στα σπλάχνα της, με τον ανομολόγητο πατέρα, τον ξενιτεμό στην Αθήνα, στο αρχοντικό της Δεξαμενής. Από ψυχοκόρη αφέντρα και κυρά, γυναίκα του καλόκαρδου Σήφη, σύντροφος και στήριγμα στα μαύρα χρόνια της κατεχόμενης Κρήτης – μα πάνω απ’ όλα, μάνα του Χρήστου.
Αλλά όση αγάπη κι αν του έδινε, ο μοναχογιός της ήταν μια ζωή ατίθασος, άπιαστος σαν αγρίμι, άφοβος στον κίνδυνο κι αψήφιστα δοσμένος στη φιλία και στον έρωτα, λες και μπορούσε να πατήσει χάμω ως και τον θάνατο. Κι έτσι παρασύρθηκε, απ’ τον φανατισμό της κουστωδίας του και τα μάτια της Μάγδας, κι έφαγε το κεφάλι του.
Μα όλα αυτά τα χρόνια, τα μερόνυχτα της αγωνίας και της πίκρας, η Δέσποινα είχε μια κρυφή παρέα, ορατή μόνο στα μάτια της ψυχής της: την κόρη που δεν απόχτησε, την κόρη που θα μεγάλωνε στο πλευρό της και θα γινόταν απάγκιο κι αποκούμπι της. Μήπως κι η ίδια η Παναγιά δεν θα ’θελε ένα κοριτσάκι, για να γλυκαίνει η αντάρα που την πότιζε ο κανακάρης της, για να αλαφραίνει ο πόνος του φευγιού του;
Ώσπου μια μέρα, ένας χαμένος φίλος του Χρήστου –ο Γιαννάκης, αφοσιωμένος σαν μαθητής και γλυκός σαν παραγιός– έρχεται να ταράξει τη μοναξιά της Δέσποινας με τις αποκαλύψεις του, με την αλήθεια που λουφάζει στην πιο απίθανη κρυψώνα.

Μια ιστορία γι’ αυτό που ζήλεψε ακόμα κι ο Θεός, την αγάπη της μάνας.

Φώτα πολέμου

ΜΑΪΚΛ ΟΝΤΑΑΤΖΕ

Μετάφραση: Κατερίνα Σχινά

Πόσα μυστικά μπορεί να αντέξει κανείς σε μια ζωή;

Αινιγματικό και συνάμα διαυγές όσο και η ίδια η μνήμη, το Φώτα πολέμου είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα περιπέτειας και έρωτα, ίντριγκας και επιθυμίας. Βρισκόμαστε στο 1945 και το Λονδίνο είναι ακόμη συγκλονισμένο από τον πόλεμο, ανασκαμμένο από τις βόμβες, καθημαγμένο από την ανέχεια. Ο δεκατετράχρονος Ναθάνιελ και η μεγαλύτερη αδελφή του Ρέιτσελ ζουν μακριά από τους γονείς τους, οι οποίοι έχουν εξαφανιστεί από προσώπου γης, αναθέτοντας τη φροντίδα τους σε μια αινιγματική μορφή, τον «Σκόρο», όπως τον αποκαλούν τα παιδιά, που τον υποπτεύονται για εγκληματικές ενέργειες. Σταδιακά πείθονται ολοένα και περισσότερο και ανησυχούν ολοένα και λιγότερο καθώς αρχίζουν να γνωρίζουν το εκκεντρικό πλήθος των φίλων του: άντρες και γυναίκες με κοινή ιστορία, που όλοι τους φαίνονται αποφασισμένοι να προστατεύσουν και να εκπαιδεύσουν (με μάλλον ασυνήθιστους τρόπους) τη Ρέιτσελ και τον Ναθάνιελ.
Αλλά είναι πραγματικά αυτοί που ισχυρίζονται ότι είναι; Οι δραστηριότητές τους είναι όντως αυτές που διατείνονται ότι είναι; Και πώς θα νιώσουν τα αδέλφια όταν η μητέρα τους θα επιστρέψει χωρίς τον πατέρα τους μετά από μήνες σιωπής, χωρίς καμιά εξήγηση, χωρίς καμιά δικαιολογία;

«Με τα Φώτα πολέμου, την περιπετειώδη προσπάθεια ενός νέου άνδρα να ρίξει φως στο παρελθόν του, ο Οντάατζε ανασυνθέτει το μεταπολεμικό Λονδίνο και τα μυστήριά του. Μεγαλειώδες!» Le Monde des Livres

«Ένα αριστούργημα, ένα ελεγειακό θρίλερ με αύρα σκοτεινού παραμυθιού». The Washington Post

Από τον συγγραφέα του Άγγλου ασθενή

Σαντορίνη

ROBERT A. MCCABE / ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΠΟΥΡΝΑΡΑ

«O αδελφός μου o Τσαρλς κι εγώ βρεθήκαμε πρώτη φορά στην Ελλάδα στα τέλη Ιουλίου του 1954. Τον Τσαρλς τον είχε προσκαλέσει στη χώρα ο φίλος του από το πανεπιστήμιο Πέτρος Νομικός. Εγώ, ως μικρότερος αδελφός που ήμουν, τον ακολούθησα. Λίγες μέρες μετά την άφιξή μας στην Αθήνα ο Πέτρος μάς πληροφόρησε ότι θα μας πήγαινε στο νησί της καταγωγής του, τη Σαντορίνη. Οδηγήσαμε μέχρι τον Πειραιά κι επιβιβαστήκαμε στον Μιαούλη. Εν αντιθέσει με τα υπόλοιπα παμπάλαια ατμόπλοια του ελληνικού εμπορικού στόλου —τα περισσότερα εξ αυτών αγορασμένα δεύτερο και τρίτο χέρι από τη βόρεια Ευρώπη— ο Μιαούλης ήταν ολοκαίνουριος: Η ιταλική κυβέρνηση τον είχε παραχωρήσει στην Ελλάδα ως πολεμική αποζημίωση. Μετά από ένα ήρεμο ολονύχτιο ταξίδι μπήκαμε στην Καλντέρα, για την οποία έμαθα αργότερα ότι είναι ο μεγαλύτερος θαλάσσιος κρατήρας του πλανήτη. Όταν ο Τσαρλς κι εγώ πρωτοφτάσαμε στο νησί, μας είπαν ότι ο πληθυσμός του ανερχόταν σε περίπου 12.000 κατοίκους, κυρίως αγροτικές οικογένειες που καλλιεργούσαν σταφύλια, ντομάτες ή στάρι· επίσης, ψαράδες, λατόμους και ναυτικούς, που δούλευαν ως μούτσοι ή καπετάνιοι σε πλοία που γύριζαν ολάκερο τον κόσμο υπό ελληνική σημαία. Ο αρχικός πυρήνας του νησιού αποτελούνταν από μη ηφαιστειογενή ασβεστόλιθο και από μάρμαρο, αλλά κατά τη διάρκεια των τελευταίων 600.000 ετών πολλαπλή ηφαιστειακή δραστηριότητα δημιούργησε ή κατέστρεψε ολόκληρα κομμάτια γης, αφήνοντας σήμερα πέντε νησιά και νησίδες πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα τρία είναι θραύσματα του προαναφερθέντος αρχαίου ηφαιστείου το οποίο κατέρρευσε τον 16ο αιώνα π.Χ. Το 2006 εξέθεσα στα Φηρά μια σειρά από αυτές τις φωτογραφίες που τράβηξα τη δεκαετία του 1950. Θυμάμαι μια ηλικιωμένη γυναίκα που έβαλε τα κλάματα. Εκείνες τις εποχές, μου είπε, οι κάτοικοι του νησιού έλεγαν ακόμα καλημέρα ο ένας στον άλλο και πρόσφεραν ένα ποτήρι νερό στον γείτονά τους. Αυτή η αίσθηση της κοινότητας εξαφανίστηκε με τις υψηλές απαιτήσεις και την πίεση του εμπορίου, πρόσθεσε χαρακτηριστικά. Εξαφανίστηκε —όπως και στη Μύκονο— ο παλιός σκληρός τρόπος ζωής, που είχε διαμορφώσει τον χαρακτήρα των Σαντορινιών για γενιές ολόκληρες. Οι δραματικές αλλαγές στην προσωπικότητα και στην τύχη του νησιού τα τελευταία 65 χρόνια οδήγησαν τη Μαργαρίτα κι εμένα ν’ αναλάβουμε δράση, για να τεκμηριώσουμε με λόγια και εικόνες μια Σαντορίνη που πλέον δεν υφίσταται». (Από τον πρόλογο του Robert A. McCabe)

Το πνεύμα της άμυνας

ΤΑΣΟΣ ΔΕΝΕΓΡΗΣ

Στο Πνεύμα της άμυνας (Εκδόσεις Πατάκη 1999), δέκα χρόνια μετά την Κατάσταση των πραγμάτων (Καστανιώτη, 1989), ο Δενέγρης επιμένει σε αυτόν το συνδυασμό ολιγόλεκτων ποιημάτων-αινιγμάτων (όπως τα: «Η μοναξιά οξύνει τις αισθήσεις», «Λεπτές ισορροπίες» και «Το άχυρο μες στο σκοτάδι») και περισσότερο εκτενών, αφηγηματικών ποιημάτων τραγουδιών. Κι ακόμη, αφήνεται σε μια περιπλάνηση στο παρελθόν, σε ένα είδος γόνιμου ξεφυλλίσματος ενός άλμπουμ με κιτρινισμένες φωτογραφίες, για να κάνει ποίημα την επίσκεψη σε ένα γηροκομείο, μια παιδική ασθένεια, τις τρύπες που άφησαν οι ρουκέτες των αεροπλάνων στον Άγιο Σάββα και στα Προσφυγικά πριν από μισόν αιώνα και βάλε, το πώς καταφέρνεις να ξεγελάσεις για λίγο την οδύνη του ανέφικτου έρωτα όταν είσαι παιδί (με εικονογραφημένα βιβλία, με τι άλλο;).

Η κρυφή ζωή της ψυχής

SABINE WERY VON LIMONT

Μετάφραση: Πελαγία Τσινάρη

Δεν µπορούµε να τη δούµε, κι όµως είναι αισθητή, ακόµη και µετρήσιµη: είναι η ψυχή µας.
Μέσω του νευρικού µας συστήµατος επιδρά σε όλο τον οργανισµό µας. Περιλαµβάνει τη συνολική µας αντίληψη, επηρεάζει τη δραστηριότητα του εγκεφάλου και των οργάνων µας, προσδιορίζει την προσωπικότητά µας, καθορίζει τον ψυχικό δεσµό προς τους συνανθρώπους µας, το αν είµαστε ευτυχισµένοι ή δυστυχισµένοι – και µπορεί να µας κάνει να αρρωστήσουµε βαριά.
Η συµπεριφορική ψυχοθεραπεύτρια Sabine Wery von Limont περιγράφει µε τρόπο συναρπαστικό τις στρατηγικές που διαθέτει η ψυχή για να επικοινωνήσει µαζί µας, αλλά και πώς εµείς µπορούµε να στραφούµε προς αυτήν, προκειµένου να καταλάβουµε τον εαυτό µας και τους άλλους καλύτερα.

Ιτσίγκο-ιτσιέ. Κάνε κάθε στιγμή κάτι μοναδικό

ΕΚΤΟΡ ΓΚΑΡΘΙΑ (ΚΙΡΑΪ) / ΦΡΑΝΣΕΣΚ ΜΙΡΑΛΛΙΕΣ

Μετάφραση: Τιτίνα Σπερελάκη

Την κάθε στιγμή πρέπει να την αντιμετωπίζουμε σαν έναν θησαυρό. Αν την αφήσουμε να φύγει χωρίς να τη χαρούμε, η ευκαιρία θα χαθεί για πάντα.

Οι συγγραφείς του Ικιγκάι, που δημιούργησε ένα τεράστιο παγκόσμιο φαινόμενο, φέρνουν εδώ στο φως μια ακόμη έννοια που κουβαλάει μια πανάρχαιη ιαπωνική παράδοση και μπορεί να μεταμορφώσει τη ζωή μας: το Ιτσίγκο-ιτσιέ. To Ιτσίγκο-ιτσιέ μάς διδάσκει ότι κάθε στιγμή της ζωής μας, όπως κάθε ιεροτελεστία του τσαγιού, είναι κάτι μοναδικό, που δε θα επαναληφθεί ποτέ.

Το Ιτσίγκο-ιτσιέ θα μας εμπνεύσει για να:
- Ελευθερωθούμε από το βάρος του παρελθόντος και από την αγωνία του μέλλοντος και να χαρούμε την κάθε στιγμή.
- Εντάξουμε στη ζωή μας το ζεν (ο Στιβ Τζομπς μυήθηκε στο ζεν από τον Ιάπωνα δάσκαλό του και το θεωρούσε το κλειδί της επιτυχίας του).
- Βελτιώσουμε ουσιαστικά τις σχέσεις και την επικοινωνία μας στην επαγγελματική και προσωπική μας ζωή.
- Απελευθερώσουμε τη δημιουργική πηγή που κρύβεται μέσα μας.