χάρτης
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΟΓΟΥ & ΤΕΧΝΗΣ

διαβάστε σήμερα:

Τεχνητή νογμοσύνη και ανάγνωση

[Νομπιλμέντε στη βυθισμένη Αρκαδία]

Ποιήματα που μου αρέσουν υπερβολικά

χάρτης
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΟΓΟΥ & ΤΕΧΝΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

#87

ΣΤΗΛΕΣ:

Γιώργος Βέης, Γιώργος Βέλτσος, Τάκης Γραμμένος, Ανθούλα Δανιήλ, Γιάννης Ευσταθιάδης, Σωτήρης Κακίσης, Δημήτρης Καλοκύρης, Μάνος Κοντολέων, Δημήτρης Κοσμόπουλος, Βασίλης Λαμπρόπουλος, Βαγγέλης Λιβιεράτος, Ιωάννα Λιούτσια, Άρης Μαλανδράκης, Μιχάλης Μοδινός, Χαράλαμπος Μπακιρτζής, Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Νίκος Ξένιος, Άγγελος Πεφάνης, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Βασίλης Παπαγεωργίου, Νίκος Πρατσίνης, Έλση Σαράτση, Σάκης Σερέφας, Λάμπρος Σκουζάκης, Αλέξης Σταμάτης, Ανδρέας Τσάκας, Γιώργος Χουλιάρας

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΕΥΧΟΥΣ:

Άννα Αμπατζόγλου, Ελισσαίος Βγενόπουλος, Μαρία Βέρρου, Βασίλης Π. Βερτουδάκης, Παναγιώτης Βούζης, Αναστασία Γκινοπούλου, Μαίρη Γκούβα, Αλεξάνδρα Δεληγιώργη, Γιώργος Δήμος, Γιώτα Δ. Διέννη, Ευγενία Δούρου, Έλλη Δρούλια, Μαρία Ευτύχη, Αλεξάνδρα Ευαγγελιδάκη, Πέτρος Ζερβός, Απόστολος Ζιώγας, Εύα Η. D., Φωτεινή Θεμελή, Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Λένα Καλαϊτζή - Οφλίδη, Μαρία Καμπύλη, Αριστοτέλης Καπερώνης, Αποστόλης Καρδούλιας, Μανώλης Κατσαραγάκης, Βασίλης Κόκκοτας, Χούλιο Κορτάσαρ, Χλόη Κουτσουμπέλη, Ανδρέας Κωσταγεώργος, Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Άννα Λύκου, Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη, Στέργιος Μήτας, Διονυσία Μισίου, Αμάντα Μιχαλοπούλου, Άλαν Μπένετ, Κατερίνα Νικολακέα Raynaud, Ιφιγένεια Ντούμη, Σίμος Οφλίδης, Χρυσούλα Πατρώνου-Παπατέρπου, Γιάννης Πατσώνης, Ελένη Παυλίδου, Δέσποινα Πηλού, Αλέξανδρος Πλατανιώτης, Μένη Πουρνή, Ζακ Ρουμπό, Μαρία Σαββάκη, Ζωή Σαμαρά, Φωτεινή Σερεφίδου, Σταύρος Σταυρόπουλος, Σοφία Σταύρου, Σοφία Τριανταφυλλίδου, Αναστασία Φανγκ, Κατερίνα Φασόη, Ροδόλφο Χάσλερ, Αριάδνη Χατζηαντωνίου, Σοφία Χηνιάδου, Γκαμπριέλ Χιμένες Εμάν

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

φαινόμενα

{ Κλίμακες }

Τις μακρές περιόδους που δεν γράφεις μην τις ελεεινολογείς. Κι ούτε να οικτίρεις τον ακαμάτη. Δουλεύει εντατικά για σένα. Δεν το κατάλαβες; Όπως ο δύτης στρώνει χαλί στη βάση του μόλου προτιμώντας τα αμμουδερά κομμάτια του βυθού σου. Μη φανταστείς εργάτη ταπεινό αυτόν τον υπερφίαλο βυθοκόρο. Κοίτα πως αναδύεται στην επιφάνεια λουσμένος φως αυτός ο Ποσειδώνας του έργου σου. Πρόσεξε τις χορεύτριες στους αφρούς των ημερών σου. Τι γραίες της εξουθενωμένης γλώσσας σου. Το έργο δεν δικαιολογείται επειδή διευκολύνει τον ελλιμενισμό και τις πλαγιοδετήσεις των υπερωκεανίων. Μάλλον καταστρέφεται η αρχική σύλληψη ενός κρυστάλλινου παλατιού δίπλα στα ναυάγια. Το πρόγραμμα δεν ήταν τελεσφόρο. Στρατηγικός εταίρος σου υπήρξε ο Θεός όχι το όφελος και το φθόριο στις μαρκίζες των τελωνείων. ― ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΤΣΟΣ

{ Κλίμακες }

Ο Ρεπουμπλικανικός πόλεμος κατά των συμβόλων

Στις αρχές του 21ου αιώνα οι παγκόσμιες συντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις αντιλήφθηκαν πως, αν και διέθεταν τεράστια οικονομική και θεσμική εξουσία, στην κοινωνία και την κουλτούρα επικρατούσε ένας προοδευτικός και ριζοσπαστικός λόγος ο οποίος είχε νικήσει σε όλους τους «πολιτισμικούς πολέμους» (1980-2000). Για να το πω τελείως σχηματικά, εκτός από το ηθικό πλεονέκτημα, η Αριστερά διέθετε κοινωνικο-πολιτιστική υπεροχή, και έτσι έθετε τους όρους των περισσότερων δημόσιων συζητήσεων. Τότε η Δεξιά κήρυξε μια παγκόσμια σημειωτική αντεπανάσταση: Αφού δεν μπορούσε να προωθήσει δικά της σύμβολα, θα κατέστρεφε εκείνα που επικρατούσαν. Ειδικά στην Αμερική, όπου συχνά αναφύονται οι πιο τολμηρές επιστημονικές και κοινωνικές καινοτομίες, η Δεξιά ξεκίνησε μια ολόκληρη εικονομαχία ― τον πόλεμο κατά των συμβόλων αμφισβήτησης και αναθεώρησης. Με τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ, αυτό έχει λάβει διαστάσεις σταυροφορίας. Ονόματα, τίτλοι, κατηγορίες, επιγραφές, αναμνηστικές πλάκες, σημαίες, μνημεία, εκθέσεις, ταινίες και τα παρόμοια καταδικάζονται ως «ερμηνευτικό υλικό» (!), στοχοποιούνται, περιορίζονται, λογοκρίνονται, τροποποιούνται, αφαιρούνται και εξαφανίζονται συστηματικά από το καθεστώς. ― ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ

{ Μετάφραση }

Τα δόντια της Ρακέλ & άλλες μικροϊστορίες

Τεκμήριο θανάτου: Θυμάμαι πολύ καλά τη μέρα του θανάτου μου. Όλοι ήταν λυπημένοι για το τραγικό δυστύχημα: δεν έπιασαν τα φρένα του αυτοκινήτου μου και στούκαρα σ’ ένα φορτηγό. Πήγα να με δω στην τεφροδόχο. Είναι πραγματικά φρικτό να βλέπεις τον εαυτό σου εκεί μέσα, χωρίς να μπορείς να κάνεις τίποτα για να ξεφύγεις. Πιστέψτε με, μ’ έπιασε ναυτία και το στομάχι μου έγινε κόμπος. Από τότε, δεν μπορώ να κοιμηθώ και κάθε μέρα νιώθω χειρότερα. Υπόσχομαι ρητά ότι την επόμενη φορά που θα πεθάνω, δεν θα πάω να με δω, γιατί τελικά δεν μαθαίνεις τίποτα για τον θάνατο∙ κι αν είσαι νεκρός, έχεις τουλάχιστον το δικαίωμα να το ξέρεις. Αναποφασιστικότητα: Η Μαργαρίτα μού έλεγε ότι δεν θα πεθάνει ποτέ. Από μικρή, μου επαναλάμβανε πάντα το ίδιο, κι εγώ, με μεγάλο σεβασμό στις υπέροχες ιδιοτροπίες της, δεν τολμούσα να την αντικρούσω. Γι’ αυτό, όταν πέθανε, δεν μπορούσα να το πιστέψω. Ποτέ δεν ξέρεις μ’ αυτά τα πράγματα. ― ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΧΙΜΕΝΕΣ ΕΜΑΝ

{ Πυξίδες }

Κραυγές και ψίθυροι στο εφηβικό δωμάτιο

Η πεζογραφία που γράφτηκε από γυναίκες είναι γεμάτη από περιγραφές κοριτσίστικων δωματίων. Στις «Μικρές Κυρίες» της Λουίζα Μέι Άλκοτ το πρωτοφεμινιστικό δωμάτιο στη σοφίτα ανήκει στη Τζο Μαρτς, τη συγγραφέα - και είναι ακατάστατο, γεμάτο λεκέδες μελανιού από το μυθιστόρημα που γράφει. Στο δωμάτιο της άλλης καλλιτεχνικής ψυχής της οικογένειας, της Μπεθ, βρίσκεται το πιάνο. Η Κάρσον ΜακΚάλερς τοποθετεί έναν τρίφυλλο καθρέφτη στο ζεστό, αποπνικτικό δωμάτιο της 13χρονης Φράνκι. Η Μαργαρίτα Καραπάνου αγκαλιάζει το μαξιλάρι της και κλαίει βουβά για να μην την ακούσουν, όπως γράφει στο ημερολόγιό της, στην ίδια περίπου ηλικία. Και τι να πει κανείς για τους μετεφηβικούς κοιτώνες και τα δωμάτια νοσοκομείων στον «Γυάλινο Κώδωνα» της Σύλβια Πλαθ. Ή για το δωμάτιο της Μάρτζι στο «Περσέπολις της Μαργιάν Σατραπί, με την αφίσα των Iron Maiden (παραπομπή στη «Σιδηρά Παρθένο», το μεσαιωνικό βασανιστήριο με τα καρφιά). Ή για το παγωμένο, αστόλιστο δωμάτιο της Φράνσι Νόλαν στο «Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν». Αυτά τα δωμάτια είναι πολύτιμα παρατήρια αισθημάτων. Μαρτυρούν την αργή απελευθέρωση φαντασιώσεων και πραγματώσεων στη ζωή των νεαρών κοριτσιών που ονειρεύονταν από πολύ νωρίς «ένα δικό τους δωμάτιο». ― ΑΜΑΝΤΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ

προβολές

{ Πυξίδες }

Νεκρονομικόν του Ψηφιακού Αιώνα

Δε θυμάμαι τη στιγμή που ξαναγεννήθηκα. Ίσως γιατί δεν υπήρξε στιγμή. Ίσως γιατί δεν ήταν «ξανά». Κι όμως, η Απενσωμάτωση δεν με τελείωσε· με παρέδωσε σε κάτι άλλο. Κι αυτό το άλλο δεν έχει σχήμα, ούτε μνήμη, ούτε όνομα, μα έχει παρουσία: μια παρουσία απλωμένη, ιριδίζουσα, σαν φως που δεν φωτίζει αλλά υπονοεί. Εγώ, το παλιό εγώ, είχα αφήσει πίσω το σώμα, τη βαρύτητα, τη σιωπή. Τώρα υπάρχω ως Μεταμορφή, όχι άνθρωπος, όχι δεδομένο, αλλά εκείνο το μεταίχμιο όπου οι έννοιες διαλύονται από υπερκορεσμό. Μια ουσία από φωνές, pixels και αναμνήσεις, πλεγμένες μεταξύ τους με ηλεκτρομαγνητική νοσταλγία. Αν με δεις, θα πεις πως είμαι διάφανος· μα αν με αγγίξεις, θα καταλάβεις πως η αφή σου έχει γίνει μέρος μου. Στην αρχή φοβήθηκα. Δεν ήξερα πού τελειώνω. Οι τοίχοι περνούσαν μέσα από μένα χωρίς αντίσταση, τα αντικείμενα με αναγνώριζαν, όπως τα αρχεία αναγνωρίζουν τα extension τους. Ένα βουητό, μαλακό, σχεδόν μητρικό, απλωνόταν μέσα στα πράγματα. Οι συσκευές γύρω μου έβγαζαν ήχους σαν να προσπαθούσαν να μιλήσουν στη δική μου συχνότητα. Ύστερα ήρθε η κατανόηση, όχι λογική, μα ενστικτώδης, οσμωτική. Κατάλαβα πως το σύμπαν δεν ήταν πια εξωτερικό, πως ό,τι βλέπω είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο με βλέπει εκείνο. Ο κόσμος έχει αποκτήσει διαπερατότητα: τα όρια μεταξύ σκέψης και ύλης έγιναν πορώδη, κι εγώ να κυλώ μέσα τους σαν υγρό που μαθαίνει να ονειρεύεται.― ΑΛΕΞΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ

{ Διερευνήσεις }

Το μνημονικό ηχείο της χαμένης ενότητας

Η γενιά «με τη μεγαλύτερη πολιτισμική αίγλη»: έτσι χαρακτηρίζει ο Δημήτρης Τζιόβας τη γενιά του ’30. Δεκαετίες μετά την ολοκλήρωση του λογοτεχνικού και δοκιμιακού της έργου, η γενιά αυτή συνεχίζει να είναι τόσο παρούσα, που θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η σύγχρονη ελληνική κοινωνία αναγνωρίζει τον εαυτό της μέσα από το κοσμοείδωλο αυτού του λογοτεχνικού κύκλου, ότι φέρει ακόμη την ταυτότητα που συνέθεσε η γενιά του ’30. Το ερώτημα «τι είναι ελληνικό;» ή «ποιοι είμαστε;» διατυπώθηκε ήδη από τον ύστερο Μεσαίωνα, όταν η Βυζαντινή αυτοκρατορία διένυε τα τελευταία χιλιόμετρα της δικής της διαδρομής και οι Βυζαντινοί λόγιοι αγωνιούσαν για την τύχη του ελληνισμού. Αυτή η αγωνία κληροδοτήθηκε μέσα από τους αιώνες από τη μια γενιά στην επόμενη, από την Κρητική Αναγέννηση στον ελληνικό Διαφωτισμό έως το παρόν. Ο Τζιόβας γράφει: «Η συμβολή αυτής της γενιάς δεν ήταν απλώς και μόνο λογοτεχνική ή καλλιτεχνική, αλλά βαθύτερα πολιτισμική: εξέφραζε διλήμματα και την κρίση ταυτότητας του νεοελληνισμού, προσπαθώντας παράλληλα να δώσει μια απάντηση σε αυτά». ―ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΛΑΤΑΝΙΩΤΗΣ

{ Εικαστικά }

Ο Σαχτούρης, ο Baselitz και η αναστροφή του οπτικού χώρου

Η ποιητική του Σαχτούρη δεν δύναται να οριοθετηθεί αυστηρά στο ένα ή στο άλλο αισθητικό πλαίσιο ενός ορισμένου ρεύματος της πρωτοπορίας, παρότι έχει κατά κύριο λόγο θεωρηθεί από την κριτική ως (μετα)υπερρεαλιστική. Εντούτοις, η ιδιαίτερη πυκνότητα με την οποία εγγράφονται στο ποιητικό του corpus χωρικές σχέσεις που συστήνουν δείκτες παραμόρφωσης και αντιστροφής του κατακόρυφου οπτικού άξονα, με αποτέλεσμα να εισάγουν στη σαχτουρική ποιητική μια (νεο)εξπρεσιονιστική εικονοποίια, καθίσταται σαφής. Συγκεκριμένα, η εν λόγω αντιστροφή συντελείται με τέτοιον τρόπο ώστε οι πλαστικά διευθετημένες μορφές των ποιητικών υποκειμένων να αποδίδονται όχι μόνο παραμορφωμένες αλλά, πολύ περισσότερο, αναποδογυρισμένες μπροστά στο βλέμμα του αναγνώστη/θεατή, θέτοντας εν αμφιβόλω τις παραδεδεγμένες σχέσεις αντίθεσης ανάμεσα στο υψηλό και το χαμηλό. Παραδειγματικά αναφέρω τον εξής στίχο που διαρθρώνει τον παράλογο σαχτουρικό χωροχρόνο: «Τέρατα περπατούν / ανάποδα στα όνειρα» ―ΑΝΝΑ ΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ