χάρτης
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΟΓΟΥ & ΤΕΧΝΗΣ

διαβάστε σήμερα:

«Η χαμένη μέρα της κυρίας Προυστ»

χάρτης
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΟΓΟΥ & ΤΕΧΝΗΣ

#89

ΣΤΗΛΕΣ:

Γιώργος Βέλτσος, Τάκης Γραμμένος, Γιάννης Ευσταθιάδης, Σωτήρης Κακίσης, Δημήτρης Κοσμόπουλος, Βασίλης Λαμπρόπουλος, Βαγγέλης Λιβιεράτος, Ιωάννα Λιούτσια, Άρης Μαλανδράκης, Μιχάλης Μοδινός, Γιώργος Β. Μονεμβασίτης, Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Νίκος Ξένιος, Βασίλης Παπαγεωργίου, Γιάννης Πάσχος, Έλση Σαράτση, Σάκης Σερέφας, Λάμπρος Σκουζάκης, Αλέξης Σταμάτης, Ανδρέας Τσάκας, Μίλτος Φραγκόπουλος, Θανάσης Χατζόπουλος, Γιώργος Χουλιάρας

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΕΥΧΟΥΣ:

Δημήτρης Αλιμπέρτης, Παναγιώτης Αρβανίτης, Γιώργος Βαρθαλίτης, Ελισσαίος Βγενόπουλος, Μαρία Βέρρου, Σπύρος Βουδούρης, Γεράσιμος Βουτσινάς, Γρηγόρης Γαϊτανάρος, Αλεξάνδρα Δεληγιώργη, Γεωργία Διάκου, Γιάννης Διαμαντόγλου, Γιώτα Δ. Διέννη, Κλεονίκη Δρούγκα, Ελευθερία Θάνογλου, Κωνσταντίνος Ιωαννίδης, Βικτωρία Καπλάνη, Χαράλαμπος Κόκκινος, Βούλα Κοκολάκη, Περικλής Κότσικας, Εύη Κυρατζούλη, Γιάννης Κωνσταντίνου, Ανδρέας Κωσταγεώργος, Μάιρα Λάττα, Κωνσταντίνος Λίχνος, Κώστας Μαντζάκος, Αγγέλα Μάντζιου, Ευγενία Μαυροσκότη, Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη, Ανέστης Μελιδώνης, Ευαγγελία Μουλά, Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Κοράλ Μπράτσο, Γιώργος Μυλωνάς, Δήμητρα Νικολαράκου, Ρομπέρ Ντεσνός, Βιθέντε Ουιδόβρο, Θανάσης Πάνου, Βαλεντίνα Παπαδημητράκη, Θωμάς Παπαστεργίου, Άγγελος Πεφάνης, Λουίτζι Πιραντέλο, Σταμάτης Πολενάκης, Μανόλης Πολέντας, Αθανασία Ρόβα, Ζωή Σαμαρά, Αλεξάνδρα Σαμοθράκη, Τσαρλς Σίμικ, Ματθίλδη Σιμχά, Μαρία Σιώζιου, Κυριάκος Σφέτσας, Ηρώ Τσαρνά, Λίλια Τσούβα, Νίκος Χαρτοματσίδης, Γεωργία Χιόνη, Βάσω Χρηστάκου, Γιώργος Χωματηνός

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

φαινόμενα

{ Κλίμακες }

Σχετικά με την πρόσφατη βιογραφία του Καβάφη

Όμως θα αναρωτιούνταν ο απλός αναγνώστης της ποίησης του παγκόσμιου πλέον Καβάφη, από Αμερική μέχρι Αυστραλία, χωρίς καμία δόση υπερβολής: σε τι μου χρειάζεται όλος αυτός ο πακτωλός της γνώσης και ιδιαίτερα για μία βιογραφία όταν, ούτως ή άλλως, λατρεύω αυτή την ποίηση και με συγκινεί; Το συγκινεί, θα πρόσθετα, σύμφωνα με την κατά τον Richards συγκινησιακή χρήση της γλώσσας και την ελιοτική/σεφερική χρήση του όρου συγκίνηση στην ποίηση. Καταρχάς, θα του έλεγα, η βιογραφία προκύπτει ως είδος της λογοτεχνίας από την περιέργεια που είναι ενστικτώδης τάση του ανθρώπου. Εκείνο που πραγματικά χρειάζεται, θα συνέχιζα, είναι τα σχόλια και οι διευκρινήσεις όπου πραγματικά είναι απαραίτητες. Γιατί, κάθε ανθρώπινο δημιούργημα, από την πιο «ταπεινή» τέχνη, την τέχνη του βιοπορισμού, αλλά και την «πρωτόγονη» τέχνη της παλαιολιθικής εποχής μέχρι το άλογο από το αέτωμα του Παρθενώνα, ή του Καβάφη το «Ο ήλιος του απογεύματος», έχει και την ιδιότητα να προκαλεί, εκτός από την όποιας μορφής «όρεξη» (αναφέρομαι βέβαια στον Αριστοτέλη) για γνώση και βέβαια να διεγείρει αισθητική ηδονή, να δέχεται αλλά και να προκαλεί πάσης φύσεως νέες δημιουργίες ανάμεσα στις οποίες βέβαια και οι βιογραφίες. Και κάτι άλλο: ακόμη και αν είχαμε διεύθυνση, όροφο, φωτογραφίες και ό,τι άλλο του δωματίου του ποιήματος που αναφέραμε, αυτό δεν θα ενδιέφερε παρά την ικανοποίηση της ενστικτώδους περιεργείας μας ως αναγνωστών. Τον χώρο τον κατασκευάζει η φαντασία με βάση τη γνώση μας γι΄αυτόν και τις προσωπικές μας εμπειρίες. ΤΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ

{ Κλίμακες }

Ο Ρεπουμπλικανικός πόλεμος κατά της ιστορίας

Θα περίμενε κανείς πως οι συντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις θα επιχειρούσαν να ξαναγράψουν την κυρίαρχη κριτική και αναθεωρητική ιστορία παρουσιάζοντας καινούρια ευρήματα και αφηγήματα και προωθώντας μια άλλη άποψη ώστε να προτείνουν ένα νέο συλλογικό παρελθόν. Όπως όμως έχουμε δει ξανά και ξανά, δεν διαθέτουν ούτε γνώσεις ούτε ιδέες για να το επιχειρήσουν. (Κατ’ αρχάς οι συντηρητικοί σπάνια γίνονται ιστορικοί!). Έτσι δεν είναι σε θέση να βγάλουν πρωτότυπες μελέτες, ανθολογίες, ταινίες ή μουσικές με εναλλακτικό υλικό. Μπορούν μόνο να ανακυκλώσουν το παλιό – άλλωστε το σλόγκαν του κινήματος είναι ένα μήνυμα επιστροφής (Make America Great Again). Π. χ. μια σημερινή επίσημη τελετή ή εορτή θυμίζει άμεσα αντίστοιχες της ψυχροπολεμικής δεκαετίας του 1950, αν όχι παλαιότερες. Η κρατική πολιτική στην Ρεπουμπλικανική γραμμή της ιστορίας συνοψίζεται στο προεδρικό διάταγμα «Αποκαθιστώντας την αλήθεια και την λογική στην αμερικανική ιστορία» που κυκλοφόρησε το Μάρτιο και αμέσως χαρακτηρίστηκε «Οργουελιανό». ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ

{ Κλίμακες }

Ο Τζένγκις Χαν και ο άνθρωπος ψάρι

Ο Τζένγκις Χαν, είχε πολλές κόρες, αλλά στην Τουμελούν είχε μεγάλη αδυναμία, ήταν το παιδί του μεγάλου έρωτα με την πρώτη γυναίκα του, την Μπόρτε, ποτέ δεν την ξέχασε παρόλες τις ερωτικές περιπέτειες και γάμους που έκανε. Σε μια επιδρομή του ο Τζένγκις Χαν στα βορειοανατολικά της Κίνας πήρε μαζί του και την κόρη του τη Τουμελούν και στρατοπέδευαν κοντά στα παράλια του λιμανιού της Νταλιάν. Αργά την νύχτα άκουσαν μαγικό ήχο τυμπάνου, την μια έμοιαζε με κύμα της θάλασσας καθώς στη στεριά ξεσπά και την άλλη σαν βοή του ανοιχτού ωκεανού, ήχος συναρπαστικός, μοναδικός. Ο Τζένγκις Χαν ανήσυχος πετάχτηκε από τη σκηνή του και έκπληκτος είδε στο φως του φεγγαριού, την κόρη του την Τουμελούν να χορεύει με έναν νέο παράξενο άντρα, έμοιαζε σαν να πρόβαλε από τα σπλάχνα του ωκεανού, φορούσε δέρματα ψαριών σε όλο του σώμα, στο κεφάλι του ξεχώριζε σαν περικεφαλαία ένα πελώριο κεφάλι οξύρυγχου και από τα μακριά του μαλλιά κρεμόταν δεκάδες φανταχτερά κογχύλια, ενώ στα χέρια του κρατούσε ασυνήθιστα μεγάλο τύμπανο που κάθε τόσο κροτάλιζε αφήνοντας ήχο βαθύ, μαγικό και μυστήριο. ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΣΧΟΣ

{ Κλίμακες }

Μονομέλεια

Οικονομία, μοναδιαία λογοδοσία και ψηφιακή απλούστευση επιτάσσουν την εφαρμογή της πρότασης, όπως και την επέκταση της μονομέλειας σε κάθε πτυχή του δημόσιου και ιδιωτικού βίου. Αφαιρώντας σκαλοπάτια προκύπτουν οικονομίες κλίμακας. Παράδειγμα αποτελεί η καθιέρωση μονομελούς κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός ταυτόχρονα ασκεί καθήκοντα υπουργών εσωτερικών και εξωτερικών, οικονομικών και ανάπτυξης ή διασπάθισης δημοσίων εσόδων, εκπολιτισμού και εκτουρισμού, μεταφορών και μετωνυμιών, τηλεόρασης και ριάλιτι. Εγγύτερα στον δημότη φέρνει τον τοπικό άρχοντα το μονομελές όργανο αυτοδιοίκησης. Ο θεσμός του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου γενικεύεται σε όλη την κλίμακα της δικαιοσύνης. Μία φορά ορκίζεται ο μοναδικός ένορκος. Μονομελείς υπηρεσίες ψηφιοποιούν την εργασία του υπαλλήλου, χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση. Το υπόδειγμα σχολείου με ένα μαθητή στη Γαύδο καθολικοποιείται και σε περιοχές που δεν γνώρισαν Ενετοκρατία. Μονομελή πανεπιστημιακά τμήματα λειτουργούν σε κάθε πόλη και χωριό, πριν συγχωνευθούν σε ενιαίο οικισμό. Σε μονάρη φοιτητή από την Κύπρο χορηγείται άδεια για μονάριν ή μονόκαννο όπλο, με το οποίο υπερασπίζεται ενοικιαστήριο σε μονάριν ή διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου. ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ

προβολές

{ Δοκίμιο }

Το ανοιχτό σώμα και η ανοιχτή γλώσσα στους «Χρόνους του σώματος» του Ντον ΝτεΛίλο

Κατά συνέπεια το ζήτημα του σώματος και γύρω από το σώμα, τα όριά του και τις λειτουργίες του, το ζήτημα ενός σώματος που θέτει ερωτήματα στον εαυτό του και στους άλλους μπορεί να μελετηθεί σε σχέση με αυτόν τον ταυτόχρονα ανοιχτό και διευρυντικό λόγο, με την ελευθερία που αυτός παράγει, μια ελευθερία που φέρνει το επέκεινα του λόγου σ’ ένα εδώ και τώρα, δημιουργώντας έναν απεριόριστο χώρο μιας απεριόριστης κατάφασης. Ένα ζήτημα ελευθερίας, μια συνθήκη δημοκρατίας, όπως σίγουρα θα συμφωνούσε ο Ζακ Ντεριντά, όπου η άβυσσος, η οποία υπονομεύει τον λόγο και την αλήθεια, είναι μέρος της παρούσας και ενεργής κατάφασης. Το σώμα έχει ακυρωθεί σε πολλούς χώρους του μοντερνισμού (σκεφτόμαστε τον Μπέκετ για παράδειγμα) ή έχει αποδομηθεί σε πολλές μεταμοντέρνες εκδηλώσεις (σώματα έχουν εισχωρήσει το ένα μέσα στο άλλο, έχουν εξαφανιστεί στον κυβερνοχώρο, έχουν τροποποιηθεί ψηφιακά, εικόνες, ήχοι, μυρωδιές, οτιδήποτε υλικό, ρευστό ή στερεό, μπορεί ν’ αντιγραφεί, να διπλασιαστεί ή να γίνει αντικείμενο ηλεκτρονικής λογοκλοπής, σώματα έχουν καταστραφεί και διασκορπιστεί, ο φορέας ή ο δημιουργός των σωμάτων έχει ακρωτηριάσει τον εαυτό του ή ακόμη και καταστρέψει τον χώρο τον οποίο το σώμα χρειαζόταν να καταλαμβάνει). Αυτό που ακυρώνει και ακυρώνεται, που παραβιάζει και παραβιάζεται δεν έχει παραχωρήσει πολύ ελεύθερο χώρο σ’ αυτό που θέλει να είναι παρόν σ’ ένα εδώ και τώρα και που δεν βρίσκεται πάντα σε σύγκρουση με την ίδια την απουσία, μια απουσία η οποία του δίνει υπόσταση, το αμφισβητεί και το κλονίζει. ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ (για τον Ντον ΝτεΛίλο)

{ Πυξίδες }

Η λογοτεχνικότα

Εν όψει σεζόν βραβείων και αναφορικά με ένα άρθρο που πρόσφατα διάβασα για τον διαχωρισμό μεταξύ λαϊκής και λογοτεχνικής λογοτεχνίας, πραγματικά ταλαντεύτηκα για το αν πρέπει να έχω άποψη. Αλλά οι απόψεις είναι σαν τις ελιές: φυτρώνουν μόνες τους και συχνά είναι δείγμα μεγαλύτερου προβλήματος. Το άρθρο παραήταν μακροσκελές (είτε πάσχω από ναρκοληψία) αλλά σε γενικές γραμμές νομίζω πως προβληματιζόταν για το ποιος αξίζει να λάβει Κρατικό Βραβείο. Η απάντηση είναι πάντα η ίδια: Αυτός: 1-0. Στη συνέχεια (ή στην αρχή καθώς τα εκτενή κείμενα είναι σαν την αρένα σε συναυλίες ― η θέση δεν έχει σημασία), μας εξηγούσε τη διαφορά μεταξύ λαϊκής και λογοτεχνικής λογοτεχνίας (το ξέρω πως είναι γελοίο το «λογοτεχνικής λογοτεχνίας» ως μετάφραση του literary fiction αλλά όχι περισσότερο γελοίο από τον διαχωρισμό). Δεν διαθέτω το IQ ούτε καν για να το παραφράσω οπότε απλά θα σας δώσω τον δικό μου ορισμό (που δεν είναι δικός μου αλλά τον αντιγράφω από τον τρόπο με τον οποίο συνεννοούνται οι Άγγλοι εκδότες): λογοτεχνική λογοτεχνία είναι αυτή που σε κάνει πάνα, δηλαδή σε αλλάζει. Ναι ξέρω, είμαστε ντουβάρια τόσο πηγμένα στον αρμό της καθημερινότητας και των ιδεοληψιών μας που τίποτε δεν μας αλλάζει. Ας πούμε τότε πως ίσως μας αναταράζει έστω και προσωρινά. Από την άλλη λαϊκή είναι η λογοτεχνία για τις μάζες, για την πλέμπα, για τους πληβείους. Ναι; Όχι! ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ

{ Διερευνήσεις }

Η Μόδα ως Σύστημα Κοινωνικής Οργάνωσης

κατέχουν έμφυτο ένα συναίσθημα δυναμισμού και ότι όλη η διαδικασία της μάθησης συνίσταται στην ανακάλυψη και στην εξέλιξη του δυναμισμού αυτού. Όταν η μόδα προσεγγίζεται ως σύστημα υλικών αντικειμένων, η παρουσία του ανθρώπου είναι απαραίτητη για την ύπαρξή της. Στο πλαίσιο αυτό, τα ρούχα καθίστανται αντικείμενα κυριότητας, οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ανθρώπινου σώματος και του συστήματος εκδηλώνονται σε επιφάνειες υλικών «καλυμμάτων». Συνεπώς, τα ρούχα αποκτούν ζωή μέσα στο κοινωνικό σύνολο όταν, μέσω χωρικότητας, συμμετέχουν στις εμπειρίες των καθημερινών δραστηριοτήτων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, καθίστανται φορείς ανθρώπινης εμπειρίας και κοινωνικής παρουσίας. Όπως, εξάλλου, έχει διατυπωθεί και στη θεωρία της μόδας, η σχέση μεταξύ σώματος και ενδύματος δεν είναι απλώς λειτουργική αλλά αποτελεσματική: τα ρούχα λειτουργούν ως σύστημα σημείων που μεταφέρουν πολιτισμικό περιεχόμενο και κοινωνικές αξίες, ενώ οι επιλογές του σώματος καθορίζουν πώς τα ρούχα λαμβάνονται και ερμηνεύονται, με το ρούχο να ανάγεται σε αναπόσπαστο μέρος μιας ευρύτερης κοινωνικής και σημειολογικής διαδικασίας. ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΙΟΝΗ

{ Μουσική }

Για τον Κυριάκο Σφέτσα

Το καλοκαίρι του 1982, αφού είχε περάσει η μεταβατική περίοδος της μετά τον Μάνο Χατζιδάκι ιστορικής εποχής για το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, τη διεύθυνσή του ανέλαβε ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΦΕΤΣΑΣ. Ήταν μέλος της εκ Παρισίων τρόικας, η οποία είχε επαναπατρισθεί, στα μέσα της δεκαετίας 1970-1980, για να ενισχύσει το Τρίτο Πρόγραμμα του Χατζιδάκι. Τα άλλα δύο μέλη της ήταν η Ελένη Καραΐνδρου και ο Γιώργος Κουρουπός. Ο Κυριάκος είχε υπάρξει αρχικά παραγωγός του Τρίτου Προγράμματος και μετέπειτα Διευθυντής στα μουσικά τμήματα του Β΄ και του Α΄ Προγράμματος. Διέθετε επομένως ικανή εμπειρία ραδιοφώνου. Καθώς ήθελε να αναμορφώσει το πρόγραμμα που ανέλαβε και να το διαφοροποιήσει από αυτό που είχε τη σφραγίδα του Χατζιδάκι άρχισε να καλεί κάποιους που θεωρούσε κατάλληλους να στελεχώσουν το πρόγραμμά του. Ένας εξ αυτών ήταν ο Νότης Μαυρουδής. Του πρότεινε να αναλάβει τον σχεδιασμό και την παρουσίαση εκπομπής εστιασμένης στο ελληνικό τραγούδι. Η συνάντησή τους, που έγινε τον Σεπτέμβρη του 1982, υπήρξε καρποφόρα. Στη συνάντησή τους αυτή ο Νότης του δώρισε τα δύο πρώτα τεύχη του περιοδικού «Tar» που είχαν κυκλοφορήσει εκείνη τη χρονιά. ΓΙΩΡΓΟΣ Β. ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΤΗΣ