Στο The Apartment (Η γκαρσονιέρα) του Billy Wilder, μια ταινία του 1960 που διαδραματίζεται στη Νέα Υόρκη του 1959, υπάρχει μια μικρή σκηνή που σήμερα μοιάζει σχεδόν προφητική. Ο C.C. Baxter επιστρέφει μόνος στο διαμέρισμά του, ανοίγει την τηλεόραση και βρίσκεται μπροστά σε μια εκπομπή που ετοιμάζεται να παρουσιάσει το Grand Hotel. Πριν αρχίσει όμως η ταινία, έρχεται το μήνυμα του χορηγού. Ο Baxter αλλάζει κανάλι και αυτό που συναντά είναι πιστολίδια, πυροβολισμούς, ξύλο, καβαλάρηδες, ασταμάτητη δράση. Αλλάζει ξανά και ξανά, αναζητώντας κάτι διαφορετικό, μέχρι που η τηλεόραση μοιάζει περισσότερο με έναν αδιάκοπο βομβαρδισμό εικόνων παρά με συντροφιά.
Και είναι δύσκολο να μη σκεφτεί κανείς το 2026. Σήμερα ακούμε συχνά ότι η εποχή μας έχει γίνει υπερβολικά βίαιη, ότι οι σειρές έχουν γεμίσει φόνους, βιασμούς, εκδικήσεις, οικογενειακές συγκρούσεις και ακραίες καταστάσεις, ότι η τηλεόραση έχει χάσει την αθωότητά της και ότι παλαιότερα τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Μόνο που αρκεί να γυρίσουμε 66 χρόνια πίσω για να δούμε έναν άνθρωπο να κάνει ακριβώς το ίδιο παράπονο, χωρίς καν να χρειάζεται να το εκφράσει με λόγια. Ανοίγει την τηλεόραση και βαριέται αυτό που βλέπει. Αλλάζει κανάλι, ψάχνει κάτι άλλο και πέφτει ξανά πάνω στη βία.
Ο Wilder δεν βάζει αυτή τη σκηνή τυχαία. Δεν ενδιαφέρεται απλώς να κάνει ένα αστείο για την τηλεόραση της εποχής. Η τηλεόραση βρίσκεται μέσα στο διαμέρισμα του Baxter όπως ακριβώς βρίσκεται και ολόκληρος ο κόσμος της δουλειάς του. Η διαφήμιση, ο χορηγός, η κατανάλωση, ο θόρυβος, η απρόσωπη ψυχαγωγία, όλα συνεχίζουν να εισβάλλουν στη ζωή του ακόμη και όταν έχει επιστρέψει σπίτι. Η μοναξιά του δεν σταματά όταν κλείνει η πόρτα του γραφείου, απλώς αλλάζει μορφή και φωτίζεται από την οθόνη.
Και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της σκηνής. Εμείς έχουμε την τάση να κοιτάζουμε το παρόν και να θεωρούμε ότι όσα μας ενοχλούν είναι χαρακτηριστικά της δικής μας εποχής. Βλέπουμε μια σειρά γεμάτη εγκλήματα και λέμε ότι «τώρα πια όλα είναι έτσι». Βλέπουμε τη βία να κυριαρχεί στις εικόνες και πιστεύουμε ότι πρόκειται για ένα καινούργιο σύμπτωμα ενός κόσμου που έχει γίνει πιο σκληρός. Όμως ο Baxter, καθισμένος μόνος του σε ένα διαμέρισμα της Νέας Υόρκης το 1959, μας θυμίζει ότι η αίσθηση πως «η εποχή μας χάλασε» είναι πολύ παλαιότερη από την εποχή μας.
Μπορεί να άλλαξαν οι οθόνες, οι πλατφόρμες και η ταχύτητα με την οποία φτάνουν οι εικόνες σε εμάς, όμως η ανθρώπινη αντίδραση παραμένει σχεδόν ίδια. Κάποιος κάθεται μόνος στο σπίτι, ανοίγει την τηλεόραση και αισθάνεται ότι ο κόσμος που του προσφέρεται από την οθόνη είναι γεμάτος ένταση, βία και διαφημίσεις. Τότε, όπως και τώρα, αλλάζει κανάλι. Μόνο που κανένα κανάλι δεν μπορεί να αλλάξει την εποχή στην οποία ζει.
Ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ειρωνικό αστείο του Wilder. Εμείς, 66 χρόνια μετά, μιλάμε για τη βία της σύγχρονης τηλεόρασης σαν να ανακαλύψαμε κάτι πρωτοφανές, ενώ ένας χαρακτήρας του 1960 είχε ήδη κουραστεί από τα ίδια ακριβώς πράγματα. Και κάπως έτσι, μέσα σε μια φαινομενικά ασήμαντη σκηνή, το The Apartment καταφέρνει να κοιτάξει πολύ πέρα από την εποχή του. Μας θυμίζει ότι κάθε γενιά πιστεύει πως ζει στην πιο θορυβώδη, πιο σκληρή και πιο αλλοιωμένη εποχή, μέχρι να ανακαλύψει ότι κάποιος, πολλές δεκαετίες πριν, καθόταν μπροστά σε μια παλιά τηλεόραση και σκεφτόταν ακριβώς το ίδιο.
