–––––––––––––––
«Η ποίησή μου είναι αποτέλεσμα αυτού που είμαι ως άνθρωπος και της ζωής μου, έχει δηλώσει ο Βαλενθιανός ποιητής Φρανθίσκο Μπρίνες (1932-2021) σχετικά με το αποκρυστάλλωμα των συμβάντων στον κόσμο των στίχων του. Εκεί που η υπάρχουσα πραγματικότητα εντοπίζεται ως νέα και, άρα, ως τέτοια, αποβαίνει σύνολο υφολογικού στοιχήματος.
Κατά συνέπεια, το διακύβευμα, για τον ποιητή, θα είναι να φτάσει, να κατακτήσει ξανά την πραγματικότητα. Διά των λέξεων που ως δυνάμεις αποσαφηνίζουν το τραύμα, τη συσσωρευμένη σιωπή και την πηγή ή και τις πηγές της, καθώς και την επιθυμία σύναψης σχέσης με αυτό το ποιητικό αποτέλεσμα. Πρόκειται για ένα υπερβατικό ανώτερο ον της βιωμένης ζωής, η οποία συνήθιζε να εμπλέκει τις έριδες και την ενοχή, ώστε να μην είναι ισάξια της υπαρξιακής στάσης απέναντι στη ζωή.
Όχι πια. Στην ποίηση ο ένας ορίζοντας της εμπειρίας διαυγάζεται προς νέες δυνατότητες, ώστε στην ποιηματική συνάφεια να μπορούμε να διαβλέπουμε βαθμούς εμπειρίας, αντί για μία αδιαίρετη και ακατέργαστη κατάσταση.
Ανήκοντας στη γενιά του ‘50, ο Φρανθίσκο Μπρίνες τιμημένος με το βραβείο της Ισπανικής Λογοτεχνίας Μιγκέλ ντε Θερβάντες το 2020, επιχείρησε την προσωπική του καταβύθιση στα θέματα του εμφυλίου της χώρας του ―ένας πόλεμος που ξεκίνησε το 1936 για να κλείσει το 1939 με την επικράτηση του Φράνκο― και απέδωσε μέσα από τους στίχους του το κενό, τις ματαιώσεις, τη θλίψη και τους τόνους αβεβαιότητας για το αύριο. Από την άλλη, η πίστη στη ζωή δεν έχει αμαυρωθεί. Και τούτο διότι, η ζωή εξακολουθεί να τον απασχολεί, να τον ενδιαφέρει.
Στην ποίηση, βέβαια, δεν αναζητούμε την αλήθεια: ο Μπρίνες φαίνεται να συμφωνεί με τον Κάρολο Μπουσόνιο, στον οποίο αποδίδεται η πατρότητα της φράσης. Εννοείται πως μας αφορά αυτό που το ποίημα αφηγείται. Αυτό είναι που υπαγορεύει και τη μετέπειτα συγκίνηση. Ως δημιουργό, τον απασχόλησε η αφήγηση μέσα στο ποίημα. Σημαντικότερο όλων, όμως, είναι το ποίημα να συντελέσει ως σώμα στη μετάδοση του έντονου συναισθήματος, το οποίο μπορεί να επικοινωνηθεί με καθολικό τρόπο, καθολικότερα της αλήθειας που υποβάλλεται σε μια άλλης τάξεως αξιολόγηση.
Η αλήθεια της ποίησης του Μπρίνες τον καθιερώνει μοναδικό στο είδος του. Ο ποιητής γράφει εξ ονόματος της ατομικότητάς του, αν και επιχειρεί να αγκαλιάσει την ανθρωπότητα μέσα από τη σύνθεση και τη μαγιά των στίχων του. Όμοια με άλλους ποιητές, όπως ο Καμπαγιέρο Μπονάλντ (τιμημένος με το ομώνυμο βραβείο Θερβάντες το 2012) της ίδιας γενιάς του ‘50, διακτινίζεται σε ένα αύριο σκοτεινό από το βάρος του παρελθόντος αλλά φωτεινό επειδή η ζωή διασφαλίζει την μεταστροφή και την ιδεαλιστική όψη της συναισθηματικής ουσίας. Οι άνθρωποι θα ερωτευόμαστε, θα αγαπάμε, θα κινούμαστε μαζί. Θα πιστεύουμε ο ένας τον άλλον.
Κατά συνέπεια, ας κρατήσουμε αυτό, ότι ο Μπρίνες θέλησε να μας μεταφέρει την ανθρώπινη συναισθηματική εμπειρία, αυτή που αναζητούσε κι ο ίδιος ως αναγνώστης πέρα από γνώμες και εντυπώσεις των άλλων. Είναι η εσωτερικευμένη ματιά που έχουμε ενσταλάξει στα βιώματά μας και προσβλέπουμε στο μέλλον λαμβάνοντάς την υπόψη.
Για τον Μπρίνες, η εκφραστικότητα του ποιήματος επαφίεται στην αναζήτηση της πρωτοτυπίας της λέξης, της προσωπικής φωνής, αλλά και στην μεταχείριση των περασμένων θεμάτων με νοσταλγία. Μπορεί και ξαναπιάνει το νήμα από εκεί που έμεινε, στη σκόνη του χρόνου, προκειμένου να αναδείξει την ανθρώπινη φύση ως το τραύμα του, ενόσω κινείται στο τώρα, στο παρόν του φευγαλέου και εύθραυστου. Ως σύνολο στιγμών έντασης, έκστασης από την πρότερη ζωή που δεν δαπανήθηκε άσκοπα αλλά μετουσιώθηκε σε κτήμα των άλλων, διά της ανάγνωσης. Ο Φρανθίσκο Μπρίνες εξακολουθεί και επιδρά στις ποιητικές αναζητήσεις του σήμερα, μεταδίδοντάς μας τη συνέχεια των στίχων του, όπως το σπίτι της παιδικής του ηλικίας στις πορτοκαλιές σε γαλανό φόντο τού εγγυόταν τη συνέχεια όλων των ηλικιών του. Λιτοί και δυνατοί, οι στίχοι του αποπνέουν μια αίσθηση κατεπείγοντος και αδύνατου μηνύματος, το οποίο, ωστόσο, επικοινωνείται. Γνώστες και παραλήπτες αυτής της αίσθησης, μπορούμε να εκτιμούμε την ουσία της ποίησής του στο σήμερα.
Α. Κ.
