Με την ευκαιρία της τιμητικής βράβευσής του για τη συνολική του προσφορά στην Τυπογραφία από το περιοδικό Ο Αναγνώστης τον Ιούνιο του 2026
__________
Τον Αιμίλιο Καλιακάτσο τον γνώριζα από τα μέσα του ’70, νέος γραφίστας που προσπαθούσα να βρω τα νερά μου σε μια εποχή ανασυγκρότησης της χώρας μετά την επτάχρονη επάρατο της χούντας. Τυπογράφος με δυο πανεπιστημιακά πτυχία και ένα από το «αγλάιο τυπογραφείο» των αδελφών Ταρουσόπουλου. Εποχή ανακατατάξεων στο χώρο της τυπογραφίας και οι πρώτες αλλαγές από την εποχή του Γουτεμβέργιου. Από τα κινητά μεταλλικά στοιχεία της κάσας, στα αυτομεταφερόμενα Letraset και στη φωτοσύνθεση. Τα κλισέ ή τσιγκογραφίες, συμπλήρωναν το τυπογραφικό σώμα στην ολοκλήρωση παραγωγής του βιβλίου.
Σε όσους προσπαθούσαμε να βρούμε την άκρη του νήματος της τυπογραφικής ιστορίας στη νεώτερη Ελλάδα, τα ονόματα του Αιμίλιου και μερικών άλλων φωτισμένων μαστόρων φάνταζαν ονόματα ημίθεων μιας και αυτοί γνώριζαν να στοιχειοθετούν τα εργαλεία της γνώσης· τα βιβλία. Οι εκτυπώσεις άλλαζαν συνεχώς σε μια αγορά που είχε αρχίσει να αναπτύσσεται και τα ιστορικά πιεστήρια «Χαϊδελβέργη» αποσύρονταν, παραδίδοντας τη θέση τους στα νέα εργαλεία της «όφσετ».
Τον συνάντησα πολύ αργότερα, αλλά μου ήταν γνωστός από φίλους μου συγγραφείς που συνεργάζονταν μαζί του στις εκδόσεις Κέδρος της Νανάς Καλλιανέση και αργότερα στο δικό του τυπογραφείο στη Ζωοδόχου πηγής. Είχε την τύχη να γνωρίσει ανθρώπους όπως ο Γιώργος Σεφέρης και ο Κώστας Βάρναλης, ανάμεσα σε αρκετούς σπουδαίους ποιητές και συγγραφείς με τους οποίους συνεργάστηκε. Ξεπέρασε με δυσκολίες βέβαια, την λεγόμενη «κρίση» της παραδοσιακής τυπογραφίας και ευτυχώς υπήρξε από τους πρώτους που αποδέχτηκε το νέο εργαλείο, τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και την νέα ψηφιακή τυπογραφία. Δεν υπήρξε ένας από αυτούς που έκλαψαν πάνω από το χυμένο γάλα.
Το τυπογραφείο του Αιμίλιου μετεξελίχτηκε σε εκδοτική πράξη με το όνομα «στιγμή»· τη μονάδα μέτρησης στην τυπογραφία αλλά και την κατάλληλη στιγμή, το «τσακ», που οι αρχαίοι εννοούσαν τον «καιρό». Γνώρισε και συνεργάστηκε με περισσότερους από πενήντα και περισσότερους ποιητές και συγγραφείς.
Στο χώρο του, στην Καλλιδρομίου 28, τα βιβλία της «στιγμής» σε υποδέχονται τακτοποιημένα σαν από έμπειρο και επιμελή βιβλιοθηκονόμο, δουλεμένα με τους κανόνες της τυπογραφικής τέχνης και με λιτή αισθητική, με ευανάγνωστα σώματα κειμένων που σε καμιά περίπτωση δεν εμπιστεύονται τις ιδέες του μάρκετινγκ, τους στόχους του μπεστ σέλερ και την υπερέκθεση στα μίντια. Δεν θα αναφέρω ονόματα συγγραφέων για λόγους οικονομίας του χρόνου, αλλά θα σας θυμίσω ότι στα ράφια της «στιγμής» θα συναντήσετε πολλούς αξιόλογους και αγαπημένους και δε θα παραλείψω την παρουσία όλων των βιβλίων του σπουδαίου μας Επαμεινώνδα Χ. Γονατά.
Αιμίλιε Καλιακάτσο, σε ευχαριστούμε για ό,τι έχεις προσφέρει με την τέχνη σου στο ελληνικό βιβλίο ως μορφή και ως πηγή γνώσης.
