Σε ένα κείμενο αυτοπαρουσίασης για τη φωτογραφική μου δουλειά είχα γράψει τα ακόλουθα:
Η νοηματοδότηση στην οποία προσφεύγω για την ανάλυση της πραγματικότητας είναι η πρόσληψή της ως κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά κατασκευασμένης (και όχι φυσικής), ρευστής, πολλαπλής, μεταβαλλόμενης και διαρκώς επανασυγκροτούμενης. Συνεπώς, απορρίπτω την όποια κοσμοαντίληψη περί αντικειμενικότητας, καθολικότητας και ουσιοκρατίας. Με τη φωτογραφική μου δράση επιχειρώ να αποδομήσω τον στατικό, ουδέτερο και αναλλοίωτο στον χωροχρόνο κόσμο και να αποδώσω τις πραγματικότητες (και όχι την πραγματικότητα) που διακρίνω, να προσεγγίσω τα όριά τους και να ερμηνεύσω τις μεθόδους της μεταξύ τους διαλεκτικής. (Περισσότερα γι’ αυτό, βλ.: Κατσιγιάννης, 2026β, 2026γ). Επιστρατεύοντας μια αισθητική του εφήμερου, του δυνητικού, του χαλασμένου, της νοσταλγίας και της καλώς εννοούμενης προχειρότητας, ψάχνω κάθε φορά έναν τρόπο να κάνω τον κόσμο (τα αντικείμενα, τα υποκείμενα, τον χώρο, τον χρόνο) να λειτουργήσει υπέρ του αθέατου, του αποβεβλημένου, του μη σημαντικού, του περιττού και του μη αναμενόμενου. Με ενδιαφέρει η ποικιλότροπη συνομιλία με όλα τα σημεία του περιβάλλοντος, η μερική (και ολική συχνά) αποδιοργάνωσή τους από τα θεωρούμενα ως σταθερά πλαίσιά τους και η αναπαράστασή τους μέσα από το πρίσμα, αλλά και την κουλτούρα της ρευστότητας, της υβριδικότητας και της ενδεχομενικότητας. Η φωτογραφία, μια ενσώματη και πολλαπλή επιτελεστικότητα, δεν είναι παρά η ηχηρή σύνδεση του ιδιωτικού με το δημόσιο, η ασταθής και πειραματική συμπεριφορά του βλέμματος, ένας τρόπος πληθυντικής επανακατασκευής του κόσμου, η περιφορά μιας στιγμιαίας καταγραφής που επανανοηματοδοτεί την ίδια την έννοια και την πρακτική της αφήγησης (Κατσιγιάννης, 2026α).
Αυτά τα λίγα λόγια δίνουν νομίζω πολύ έντονα το περίγραμμα, το στίγμα της φωτογραφικής μου πρόθεσης και δράσης. Στο πλαίσιο του παρόντος κειμένου, θα ήθελα να εξηγήσω περαιτέρω αυτά τα λόγια μέσω σχολιασμού και παρουσίασης ορισμένων φωτογραφιών από διάφορες σειρές μου.
Κάποιες φωτογραφίες ζητούν τη γέννησή τους, απαιτούν την ύπαρξή τους, εγκαλούν τον συνοδοιπόρο τους. Και τότε, ο φωτογράφος μοιάζει να μετατρέπεται σε έναν απλό χειριστή, σε ένα ενεργούμενο κάποιας σαγηνευτικής και αόριστης «μεταφυσικής δύναμης». Βέβαια, κάτι τέτοιο δεν δύναται να ισχύει, σκιαγραφεί μόνο τη βίαιη δυναμική που μπορεί να αναπτύξει η σχέση φωτογράφου και φωτογραφιζόμενου. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια αμηχανία που αναπόφευκτα χαρακτηρίζει τη φωτογραφική ασχολία και θεωρώ ότι η αμηχανία αυτή αποτελεί την πιο σημαντική στιγμή της: όταν το καλλιτεχνικό υποκείμενο και το (εν δυνάμει) καλλιτεχνικό αντικείμενο συνδέονται, ενώνονται ολοκληρωτικά και αποφασίζουν την αλληλεπίδραση και τη συνύπαρξη πριν καν συναντηθούν επισήμως. Αυτή η φάση ενσαρκώνει όλη την υπαρκτή μαγεία που εξασφαλίζει το βλέμμα (υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι είναι περιπλανώμενο) του υποκειμένου μέσα στον κόσμο, τα αντικείμενα, τους χώρους, τους ανθρώπους.
Η φωτογραφία, όπως εγώ την αντιλαμβάνομαι και την επιτελώ, προκύπτει αβίαστα, έμμεσα και απολαυστικά, αλλά δεν ακολουθεί την κατεστημένη πραγματικότητα και την ορθολογική διαχείριση της κουλτούρας. Δεν δέχεται την πραγματικότητα ως μοναδική, καθολική, φυσική και στατική. Αντίθετα, εκείνο για το οποίο ενδιαφέρομαι είναι η υβριδική και δυνητική πλευρά των πραγμάτων, η αθέατη όψη τους, η κατεσταλμένη γοητεία τους, η ανυπαρξία της ζωής τους, η αποσπασματικότητα τους, η φραγή της φωνής τους από όλα όσα θεωρούνται ως σημαντικά. Εκείνο για το οποίο ενδιαφέρομαι είναι η διαρκής επανακατασκευή που εγγενώς υπάρχει στις διεργασίες του κόσμου, οι μεταβολές, που συνεχώς σημειώνονται αλλά σπάνια παρατηρούνται και ακόμη πιο σπάνια καταγράφονται. Και σε αυτό το θέατρο του κόσμου δεν υπάρχουν ρολοί μη πρωταγωνιστικοί: όλα τα σημεία του διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο απλώς ο φασισμός της μονοτονίας και του συντηρητισμού του βλέμματος, συντηρεί τις παραδοχές της ομοιομορφίας και της μη διαφοράς και αποκρύπτει αυτό το γεγονός. Αυτή μου η θέση αφορά άμεσα και καταγωγικά τόσο τα προς επιλογή θέματα όσο και την τεχνοτροπία στην οποία υποβάλλονται και δημιουργούνται.
Μία θολή φιγούρα, ένα εγκαταλειμμένο κτίριο, δύο καρέκλες μπροστά σε ένα τραπέζι, ένα πλοίο, η κίνηση του δρόμου, ένας άνθρωπος στο λεωφορείο, ένας σκύλος, ένα δέντρο, μια πόρτα πολυκατοικίας, το μπουκάλι ενός χυμού, ένα λουλούδι, ένα παράθυρο, ένας κάδος σκουπιδιών αλλά και άλλα, αφηρημένα θέματα, έχουν τη δύναμη να αναδείξουν τεράστια επίπεδα φροντίδας, εναλλακτικής πρόσληψης των πραγμάτων, των υποκειμενικοτήτων και των πραγματικοτήτων και ριζοσπαστικής ανταπόκρισης σε αυτά. Οι πληροφορίες που περιέχουν και μεταδίδουν, συνδυάζονται με την πειραματική και εξερευνητική πρόθεση του βλέμματος και κατασκευάζουν εκδοχές του κόσμου είτε ανείπωτες και ξένες είτε ευάλωτες και αόρατες. Σπάνε τη μονοφωνία και τη μονοσημία που καταπιέζει τον κόσμο και προωθούν έναν λόγο πολυσημίας, πολυχρωμίας και πολλαπλότητας.
Αυτού του είδους η διαμεσολάβηση και αναπαράσταση είναι που θεωρώ ότι έχει κάποια αξία και όχι η αποτύπωση (λιγότερο ή περισσότερο πίστης) της επιφανειακής επιτυχίας, της κοινοτυπίας και της συμπόρευσης με τις επιταγές των νορμών κάθε θέματος (οι οποίες αντανακλώνται αναπόφευκτα στο έργο κάθε καλλιτέχνη).
Με ενδιαφέρει λοιπόν η αναζήτηση και η συσχέτιση με τα θραύσματα των (πολλών ειδών και επιπέδων) συγκρούσεων που συμβαίνουν συνεχώς στον κόσμο, η επαφή με όλους εκείνους που καθίστανται αντιληπτοί ως ηττημένοι και φθαρμένοι και με όλα εκείνα που καθίστανται αντιληπτά ως περιττά και μη χρήσιμα. Θέλω να ενώνω διαρκώς τη φωνή μου μαζί τους, να φτιάχνω δρόμους μαζί τους και να (συν)δημιουργώ ζώνες ορατότητας και τρόπους ομιλίας.
Τι μπορεί να είναι η επιτελεστική πρακτική της φωτογραφίας πέρα από ένα κυνήγι αφηγήσεων που εν τέλει μετασχηματίζονται σε ένα είδος κολάζ; Με βάση αυτό το ερώτημα συμπεριφέρομαι και έτσι προσπαθώ να συνεχίσω να συμπεριφέρομαι.
Περισσότερα για το φωτογραφικό του έργο επιστρεφθείτε την σελίδα του εδώ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Κατσιγιάννης, M. (2026α). Μιλώντας για τις φωτογραφίες μου. Ologramma. Ανακτήθηκε 7/4/26
Κατσιγιάννης, M. (2026β). Το ανήσυχο και υβριδικό βλέμμα της περιπλάνησης. Μιχάλης Κατσιγιάννης. Ανακτήθηκε 7/4/26
Κατσιγιάννης, M. (2026γ). Ριζωματικές επιτελέσεις στο πεδίο της τέχνης: ένας ανοικτός επαναπροσδιορισμός της τέχνης με το κοινωνικό. Χάρτης. Ανακτήθηκε 7/4/26
