Το απόσπασμα 2 και το χαρίεν άλσος της ποίησης

————————————————————————

δεῦρύ μ’ ἐκ Κρήτα̣ς ἐπ[ὶ τόνδ]ε ναῦον
ἄγνον, ὄππ[αι τοι] χάριεν μὲν ἄλσος

μαλί[αν], βῶμοι δὲ τεθυμιάμε-
4 νοι [λι]βανώτωι ,
ἐν δ᾽ ὔδωρ ψῦχρον κελάδει δι᾽ ὔσδων

μαλίνων, βρόδοισι δὲ παῖς ὀ χῶρος
ἐσκίαστ᾽, αἰθυσσομένων δὲ φύλλων

8 κῶμα κατέρρει,
ἐν δὲ λείμων ἰππόβοτος τέθαλε

ἠρίνοισιν ἄνθεσιν, αἰ δ᾽ ἄηται
μέλλιχα πνέοισιν
[]
12[]
ἔνθα δὴ σὺ στέμ‹ματ᾽ › ἔλοισα Κύπρι
χρυσίαισιν ἐν κυλίκεσσιν ἄβρως

ὀμ‹με›μείχμενον θαλίαισι νέκταρ
16 οἰνοχόαισον

Απ᾿ την Κρήτη κοντά μου έλα εδώ,
στον καθάριο ναό, όπου είναι
των μηλιώ το θεσπέσιο άλσος
κι οι βωμοί που ευωδιάζουν λιβάνι.
Δροσερό το νερό κελαρύζει
απ’ τους κλώνους των δέντρων ανάμεσα
και τον ίσκιο τους ρίχνουν τα ρόδα παντού
κι όπως σειούνται τα φύλλα,
γλυκός λήθαργος κλείνει τα βλέφαρα.
Κι ο λειμώνας που τα άλογα τρέφει
θάλλει ως πέρα γεμάτος λουλούδια της Άνοιξης
και η αύρα φυσάει γλυκά.
Έλα τώρα εδώ το στεφάνι σου τ’ άνθινο,
Κύπρι, φορώντας, σε ποτήρια χρυσά
όλο χάρη το νέκταρ στη γιορτὴ
να κεράσεις.


Γκούσταβ Κλιμτ, «Σαπφώ» (1890)
Γκούσταβ Κλιμτ, «Σαπφώ» (1890)

Εκπληρώνοντας μια παλιά οφειλή παραθέτω σε δική μου αναπαιστική μετάφραση το υπ᾿ αριθμόν 2 —στην έγκυρη έκδοση των Lobel και Page (LP,  απ. 2)— έξοχο απόσπασμα της Σαπφώς που βρέθηκε στην Αίγυπτο, χαραγμένο σε θραύσμα πήλινου αγγείου του 3ου αι. π.Χ. και δημοσιεύθηκε το 1937 από την Ιταλίδα παπυρολόγο Medea Norsa. Τμήμα της δεύτερης στροφής του σαπφικού ποιήματος παραθέτει ήδη ο Ερμογένης στο έργο του Περί ιδεών ενώ την τέταρτη στροφή διασώζει αυτούσια ο Αθήναιος στους Δειπνοσοφιστές του.
Το απόσπασμα συνιστά μια έμμεση μαθητεία στην τέχνη της ποίησης καθώς συνοψίζει τα απλά υλικά με τα οποία η ποιητική δημιουργία εξασφαλίζει στον αναγνώστη ή στον ακροατή της τη σπάνια συνάντηση με τη μαγεία του λόγου που μετατρέπει την ποιητική εμπειρία σε πραγματικό βίωμα. Έτσι, ένας κλητικός ύμνος προς την Αφροδίτη, συνοδευόμενος δηλαδή με τη συνήθη επίκληση για έλευση της θεάς, απογειώνεται εδώ με την ειδυλλιακή αναπαράσταση του φυσικού τοπίου, που διεγείρει μαγικά και τις πέντε αισθήσεις παρασύροντας σε μια πανδαισία αισθητικής απόλαυσης τον αναγνώστη. Το χαρίεν άλσος με τις μηλιές –ένα χάρμα οφθαλμών–, οι βωμοί που ευωδιάζουν λιβάνι και τα ρόδα που ρίχνουν τον ίσκιο τους, το κελάρυσμα του νερού, το γλυκό ανατρίχιασμα απ᾿ το φύσημα της αύρας, η πρόγευση του νέκταρος μες στα χρυσά ποτήρια: όλα μαζί ένας μικρός παράδεισος που αενάως θάλλει στον μυστικό βιότοπο της ποίησης.



Η Σαπφώ στον «Χάρτη»:
Παναγιώτης Αντωνόπουλος, «Χρήσεις του χάρτη: ο ειδυλλιακός τόπος από τη Σαπφώ στον Ελύτη»
Παναγιώτης Αντωνόπουλος, «Η Σαπφώ στον Charles Baudelaire (1857) και στον Αχιλλέα Παράσχο (≈1880)», Α΄ μέρος
Παναγιώτης Αντωνόπουλος, «Η Σαπφώ στον Charles Baudelaire (1857) και στον Αχιλλέα Παράσχο (≈1880)»,
Β΄ μέρος

Βάιος Λιαπής: «Σαπφώ, επτά ποιήματα»
Βάιος Λιαπής: «
Το γλυκόμηλο ροδοκοκκινίζει ακόμα: Σαπφώ και Ζέλντα»


Ilya Suites in Alonissos Island, Greece
ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
 

αυτόν τον μήνα οι εκδότες προτείνουν: