Καλά δουλεύει ο νους με θέσεις σταθερές.
Ο κόσμος όμως, ίσως είναι, δονήσεις,
νότες γραμμένες στο χαρτί του σύμπαντος.
Δεν παίζονται εκεί που ζούμε αυτές οι μουσικές.
«Συχνότητες διαβάζει», και μας τις κάνει έννοιες,
ο βιοϋπολογιστής.
«Όχι» στα σωματίδια-σημεία.
Η μήτρα του τυχαίου, αέναα γεννά
πρότυπα ταλαντώσεων που αφανίζονται.
Στον χρόνο ταξιδεύουν, και επιζούν,
κείνα που βρίσκουν ρόλους,
που προσαρμόζονται.
Κουράστηκε να παίζει όργανα το χάος.
Γέννησε τις μορφές, όντα που έχουν όρια, ζωή.
Κι εμάς, τα μήλα της επιμονής.
________________________
Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Η
Το ποίημα βασίζεται στη Θεωρία των Υπερχορδών, που υποστηρίζει ότι τα πιο μικρά μέρη των ατόμων (ηλεκτρόνια, κουαρκ), είναι αόρατες χορδές, όπως αυτές των οργάνων, και όχι σταθερά σημειακά όντα.
Ανάλογα με το πώς δονούνται, παράγουν «νότες», από τις οποίες φτιάχνονται τα διαφορετικά είδη της ύλης.
Οι χορδές αυτές «ζουν» σε χώρους που έχουν 10 ή 11 διαστάσεις.
Ας το πάρουμε όμως από την αρχή. Διάσταση ενός χώρου ή ενός αντικειμένου είναι ο ελάχιστος αριθμός πληροφοριών που χρειάζονται για να προσδιοριστεί ένα σημείο του. Πιο δύσκολα: διάσταση είναι ο αριθμός των κάθετων κατευθύνσεων πάνω στις οποίες μπορεί να κινηθεί ένα σημείο. Τη διάσταση τη λέμε και βαθμό ελευθερίας, εννοώντας τον αριθμό των κατευθύνσεων στις οποίες είμαστε ελεύθεροι να κινηθούμε.
«Διάσταση ένα (1)»: Φανταστείτε ένα μυρμήγκι που μπαίνει σε ένα τρυπητό μακαρόνι. Ο χώρος του είναι τρύπα, μια γραμμή. Κινείται σε μία διάσταση, διότι μπορεί να πάει μόνο μπροστά ή πίσω. Ο χώρος του έχει μόνο μήκος. Του χρειάζεται μία πληροφορία για να πει πού βρίσκεται (Μπορεί να πει: «Βρίσκομαι στο εκατοστό 5 από την αρχή του μακαρονιού».
«Διάσταση δύο (2)»: Το καπάκι ενός τραπεζιού ή μια κόλλα χαρτί. Εδώ ένα σημείο μπορεί να κινηθεί σε δύο κάθετες μεταξύ τους κατευθύνσεις: στο μήκος και στο πλάτος. Στο επίπεδο, χρειάζεσαι δύο πληροφορίες (δύο αριθμούς) για να πεις πού ακριβώς είσαι.
«Διάσταση τρία (3)»: Ο χώρος που ζούμε, ή ο χώρος μιας ντουλάπας. Μπορούμε να κινηθούμε σε τρεις κάθετες κατευθύνσεις: μήκος, πλάτος και ύψος. Έχουμε τρεις βαθμούς ελευθερίας.
Τι γίνεται, όμως, αν μας πουν, όπως τώρα με τις χορδές, ότι αυτές «ζουν» σε χώρους με 10 ή 11 διαστάσεις;
Τι σημαίνει αυτό;
Η Θεωρία Υπερχορδών λέει ότι οι επιπλέον 7 διαστάσεις —εκτός από τις τρεις που καταλαβαίνουμε— είναι κι αυτές πραγματικές κατευθύνσεις στον χώρο, όπως το μήκος, το πλάτος και το ύψος. Όμως, δεν «ξεδιπλώθηκαν» όταν έγινε η Μεγάλη Έκρηξη. Έμειναν τόσο μικροσκοπικά «διπλωμένες» ή, όπως λέμε, τόσο «καμπυλωμένες» γύρω από τον εαυτό τους, ώστε είναι αδύνατον να τις αντιληφθούμε.
Ένας σκεπτόμενος, βέβαια, θα ρωτήσει: Μα τον ορισμό της διάστασης τον δώσαμε εμείς. Τι ακριβώς «διπλώνεται» τόσο πολύ στο σύμπαν; Η απάντηση είναι ότι διπλώνεται ο ίδιος ο χώρος, το ίδιο το σύμπαν που τα περιλαμβάνει όλα(κι εμάς). Διπλώνονται(μειώνονται) οι βαθμοί ελευθερίας των κινήσεων.
Τι θα πει όμως "καμπυλώνεται" ο χώρος; Σημαίνει ότι μια κατεύθυνση, που κάποτε ήταν ευθεία και απέραντη, μαζεύει, στρίβει και γίνεται ένας μικροσκοπικός κύκλος. Αυτό είναι το "δίπλωμα": μια κατεύθυνση κίνησης τόσο τρομακτικά μικρή, που αναγκάζει τη χορδή να γυρίζει συνεχώς γύρω από τον εαυτό της. Η κίνηση δεν σταματά, αλλά περιορίζεται σε έναν απειροελάχιστο χώρο, όπως ο αέρας που στροβιλίζεται μέσα σε μια φλογέρα και παράγει έτσι μια συγκεκριμένη νότα.
Ένα παράδειγμα «καμπυλότητας» είναι το λάστιχο του ποτίσματος. Αν το κοιτάμε από μακριά, βλέπουμε μόνο μία διάσταση, το μήκος του. Αν όμως πάνω του περπατά ένα μυρμήγκι, αυτό κάποτε θα ανακαλύψει και μια δεύτερη διάσταση του λάστιχου: την κυκλική διατομή του. Αυτή η διάσταση δεν φαινόταν από μακριά γιατί είναι κλειστή, «καμπυλωμένη» γύρω από τον εαυτό της. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στο σύμπαν: οι 3 από τις διαστάσεις του, και ο χρόνος, ξεδιπλώθηκαν —και είμαστε μέσα σε αυτές—, ενώ οι υπόλοιπες είναι μικροσκοπικοί κύκλοι κρυμμένοι σε κάθε σημείο του χώρου. Κι όπως το λάστιχο μεταφέρει νερό, έτσι και οι υπερχορδές μέσα σε αυτές τις κρυφές διαστάσεις δονούνται και μεταφέρουν τις φυσικές και χημικές πληροφορίες που χαρακτηρίζουν την ύλη.
Πώς εμφανίστηκε όμως αυτός ο κόσμος που μέσα του ζούμε; Η θεωρία λέει ότι το σύμπαν προήλθε από μια αυθόρμητη κβαντική διακύμανση του «τίποτα», του κβαντικού κενού.
Πριν τη δημιουργία του, υπήρχε μόνο απέραντη, αόρατη θάλασσα ενέργειας που «έβραζε». Μέσα της, σωματίδια γεννιούνταν από το πουθενά και εξαφανίζονταν σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Χωρίς εξωτερική αιτία (αυθόρμητα), κάποιες τυχαίες αυξομειώσεις αυτής της ενέργειας (διακυμάνσεις) δεν έσβησαν, αλλά διογκώθηκαν απότομα με αδιανόητο ρυθμό (Μεγάλη Έκρηξη), και έγιναν το σύμπαν μας.
Το ίδιο το «τίποτα», επειδή έχει την ιδιότητα να πάλλεται, δημιούργησε τον κόσμο.
Το σύμπαν λειτουργεί ως μουσική σύνθεση φτιαγμένη με νότες ενέργειας. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, ως εξελιγμένος βιοϋπολογιστής, αναλαμβάνει να «διαβάσει ενέργεια» και να μας τη μεταφράσει σε νόημα.
Ο στίχος «“Όχι” στα σωματίδια-σημεία» σημαίνει ότι η βάση του κόσμου δεν είναι κάτι στατικό και συμπαγές, φτιαγμένο με τουβλάκια, αλλά ασταμάτητη κίνηση απειροελάχιστων οντοτήτων που δονούνται.
Οι στίχοι «Η μήτρα του τυχαίου, αέναα γεννά / πρότυπα ταλαντώσεων που αφανίζονται» δείχνουν ότι οι περισσότεροι τυχαίοι παλμοί αυτού του ωκεανού ενέργειας που «βράζει» είναι ασταθείς και σβήνουν αμέσως χωρίς να βρουν ρυθμό.
Οι στίχοι «Στον χρόνο ταξιδεύουν, και επιζούν, / κείνα που βρίσκουν ρόλους, που προσαρμόζονται» σημαίνουν ότι κάποια πρότυπα αποκτούν σταθερότητα και γίνονται όλα όσα βλέπουμε: φως, ύλη, ζωή.
Ο στίχος «Κουράστηκε να παίζει όργανα το χάος» περιγράφει, με μια ανθρωποκεντρική μεταφορά, τη γέννηση των μορφών από τα ίδια τα υλικά του κόσμου χωρίς εξωτερική παρέμβαση.
Ο άνθρωπος είναι το «μήλο της επιμονής» επειδή δεν του αρκεί να είναι το ώριμο αποτέλεσμα μιας μακριάς σειράς τυχαίων κινήσεων της Φύσης, όπως συμβαίνει με τα άλλα όντα. Θέλει να έχει λόγο η ύπαρξή του.
