______________
Γράμματα από τις Διασπασμένες Πολιτείες της Αμερικής, 4
___________________
Σ
τις αρχές του 21ου αιώνα οι παγκόσμιες συντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις αντιλήφθηκαν πως, αν και διέθεταν τεράστια οικονομική και θεσμική εξουσία, στην κοινωνία και την κουλτούρα επικρατούσε ένας προοδευτικός και ριζοσπαστικός λόγος ο οποίος είχε νικήσει σε όλους τους «πολιτισμικούς πολέμους» (1980-2000). Για να το πω τελείως σχηματικά, εκτός από το ηθικό πλεονέκτημα, η Αριστερά διέθετε κοινωνικο-πολιτιστική υπεροχή, και έτσι έθετε τους όρους των περισσότερων δημόσιων συζητήσεων. Τότε η Δεξιά κήρυξε μια παγκόσμια σημειωτική αντεπανάσταση: Αφού δεν μπορούσε να προωθήσει δικά της σύμβολα, θα κατέστρεφε εκείνα που επικρατούσαν.
Ειδικά στην Αμερική, όπου συχνά αναφύονται οι πιο τολμηρές επιστημονικές και κοινωνικές καινοτομίες, η Δεξιά ξεκίνησε μια ολόκληρη εικονομαχία ― τον πόλεμο κατά των συμβόλων αμφισβήτησης και αναθεώρησης. Με τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ, αυτό έχει λάβει διαστάσεις σταυροφορίας. Ονόματα, τίτλοι, κατηγορίες, επιγραφές, αναμνηστικές πλάκες, σημαίες, μνημεία, εκθέσεις, ταινίες και τα παρόμοια καταδικάζονται ως «ερμηνευτικό υλικό» (!), στοχοποιούνται, περιορίζονται, λογοκρίνονται, τροποποιούνται, αφαιρούνται και εξαφανίζονται συστηματικά από το καθεστώς. Ιδού μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Ο Κόλπος του Μεξικού μετονομάστηκε σε Κόλπο της Αμερικής. Επανήλθαν σε στρατιωτικές βάσεις Συνομοσπονδιακά ονόματα που είχαν καταργηθεί. Το πλοίο που ονομαζόταν USNS Harvey Milk προς τιμήν ενός πρωτοπόρου ναυτικού και ακτιβιστή ομοφυλόφιλου έχασε το όνομά του. Στο όνομα John F. Kennedy Memorial Center for the Performing Arts προστέθηκε πρώτο το όνομα του Προέδρου. Σβάστικες και αγχόνες έπαψαν να θεωρούνται σύμβολα μίσους και χαρακτηρίστηκαν απλώς «αμφιλεγόμενα». Αφαιρέθηκε η μεγάλη σημαία LGBTQ+ Pride από το Εθνικό Μνημείο Stonewall στη Νέα Υόρκη όπου ξέσπασε το κίνημα των ομοφυλόφιλων (αλλά οι ντόπιοι την επανέφεραν). Eκθέματα στον Προεδρικό Οίκο στη Φιλαδέλφεια που αφορούσαν τους δούλους που είχε ο Πρόεδρος Ουάσιγκτον και τη δουλεία γενικότερα αποσύρθηκαν (με αποτέλεσμα η πόλη να μηνύσει το Υπουργείο Εσωτερικών και να επιτύχει την επαναφορά τους). Στη Μασαχουσέτη απαγορεύτηκαν ταινίες που έδειχναν γυναίκες και μετανάστες να δουλεύουν σε υφαντουργεία υπό απάνθρωπες συνθήκες. Επιγραφές σε πολλά εθνικά πάρκα λογοκρίθηκαν ώστε να αφαιρεθούν αναφορές σε κλιματική αλλαγή, διωγμούς των Γηγενών, στρατόπεδα συγκέντρωσης Ιαπωνο-Αμερικανών και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Απαγορεύτηκαν σημαίες που δεν έχουν κρατική έγκριση, π. χ., σημαίες με τοπική σημασία. Γενικά σε κρατικούς χώρους απαγορεύεται κάθε γλωσσική, οπτική και ακουστική αναφορά σε αμερικανικό ρατσισμό, εθνικισμό, σεξισμό, διακρίσεις και άλλους αποκλεισμούς επειδή θεωρείται πως είναι πράγματα «αρνητικά» που υποτιμούν τη χώρα και καλλιεργούν μια «διαβρωτική ιδεολογία». Επιτρέπεται μόνο μια, αποκλειστικά λευκή, πρωταρχικά αρσενική, απολύτως θετική και θριαμβευτική εικόνα της χώρας.
Aφού λοιπόν όλα τα προοδευτικά σύμβολα απαγορεύονται ή καταστρέφονται, θα περίμενε κανείς να αντικαθίστανται με άλλα σύμβολα, καινούριας συντηρητικής έμπνευσης. Όμως η Δεξιά, όσο πανίσχυρη κι αν γίνεται, εξακολουθεί να υστερεί στην έρευνα, τη σκέψη και την τέχνη, και δεν μπορεί να σκεφτεί κάτι πρωτότυπο. Κάνει λοιπόν δύο πράγματα. Πρώτον, στο πνεύμα του «Make America Great Again», απλώς επαναφέρει παλιά εθνικιστικά, ρατσιστικά, ταξικά, σεξιστικά, φονταμενταλιστικά σύμβολα. Δεύτερον και σημαντικότερο, επιδίδεται στην αχαλίνωτη προσωπολατρία του Προέδρου.
Ο Τραμπ μετατρέπεται σε μια κυρίαρχη παγκόσμια φυσιογνωμία που μπορεί να συγκριθεί με έναν ανυπέρβλητο και άμεμπτο μυθικό ήρωα, μονάρχη, στρατηλάτη, τον Σούπερμαν ή τον Πάπα. Παρουσιάζεται σαν ένας παντοδύναμος και πανταχού παρών ηγέτης που βάζει παντού τη σφραγίδα του σαν όνομα, εικόνα, άγαλμα και μάρκα. Έτσι συντελείται μια (αυτό)μνημειοποίηση, που κάποτε κορυφώνεται σε θεοποίηση, καλύπτοντας έτσι την έλλειψη Δεξιών συμβόλων και ιδεών. Το πρωτοφανές για τις ΗΠΑ φαινόμενο έχει αποκληθεί «νέο-βασιλοφροσύνη» επειδή το αυτοκρατορικό είδος διακυβέρνησης παραπέμπει στον Ερρίκο Η΄ των Τιδόρ, τον Κάρολο Ε' των Αψβούργων και τις βασιλικές δυναστείες τους. Ακόμη περισσότερο, αυτή η πολιτική φυσιογνωμία θυμίζει απολυταρχικά καθεστώτα τύπου Στάλιν, Μουσολίνι, Μάο, Τσαουσέσκου, Μάρκος και Πούτιν, που σημαίνει πως μπορεί να κυριαρχήσει για μεγάλο χρονικό διάσημα και με καταστρεπτικές συνέπειες.
