Τ Α Π Ρ Α Γ Μ Α Τ Α Κ Α Ι Η Α Π Ω Λ Ε Ι Α Τ Ο Υ Σ
Χαζεύοντας τις προάλλες στο ίνσταγκραμ, βλέπω ένα στόρυ της φίλης μου της Κ. με ένα βιβλίο στα αγγλικά. Από κάτω γράφει “if you know, you know”. Αρχίζω κι εγώ να αναρωτιέμαι τι πρέπει να ξέρω, γιατί δεν ξέρω τίποτα σχετικά με το βιβλίο αυτό. Βιαζόμουν όμως και δεν μπήκα εκείνη την ώρα στη διαδικασία να τη ρωτήσω. Δεν περνάνε λίγες μέρες και να σου ξανά στόρι της Κ. με ένα άλλο αγγλικό βιβλίο, με παρόμοιο εξώφυλλο και να γράφει η φίλη μου “Challenge”. Παραξενεύτηκα πάλι. Η Κ. είναι αυτό που λέμε «περιστασιακή αναγνώστρια»· διαβάζει συγκεκριμένα πράγματα, και σίγουρα δεν ανεβάζει στα σόσιαλ γι’ αυτά. Θα το είχα ξεχάσει, αν δεν είχα δει σε δυο-τρεις μέρες και τρίτο της στόρι στο αεροπλάνο ―η φίλη μου λόγω δουλειάς κάνει συχνά μεγάλα ταξίδια― όπου υπολόγιζε αν το ογκώδες βιβλίο θα της βγάλει το υπερατλαντικό ταξίδι.
Παρόλο που το πιθανότερο είναι να μην είχε ίντερνετ στον αέρα -μην πιστεύετε αυτά που λένε οι αεροπορικές, και τα αγορασμένα πακέτα χαμένα πάνε, εμένα δεν έπιανε τίποτα- αποφάσισα πως είχε έρθει πλέον η στιγμή να της στείλω να τη ρωτήσω τι είναι αυτά τα βιβλία τελοσπάντων που ανεβάζει συνέχεια και, κυρίως, γιατί εγώ δεν τα ξέρω. Πρέπει να τα μάθω.
Η φίλη μου απάντησε πραγματικά ενθουσιασμένη. Είχα να την ακούσω να εκφράζεται έτσι για βιβλίο, από το λύκειο. Καταρχάς μου έλυσε το μυστήριο γύρω από την ταυτότητα των βιβλίων. Πρόκειται για τη σειρά βιβλίων Acotar της Sarah J. Maas. Άρχισε να μου περιγράφει λίγο το είδος των βιβλίων: ρομαντική φαντασία, ας το πούμε έτσι. Κάτι σαν το Twilight της Stephenie Meyer που (δεν) διαβάζαμε στην εφηβεία μας.
«Απίστευτο page turner», μου λέει, «δε φαντάζεσαι. Παθαίνεις εμμονή διαβάζοντας. Τα έχω πάρει όλα και μετά θα συνεχίσω και με τις άλλες σειρές της ίδιας συγγραφέως.»
«Και πού τα ανακάλυψες;»
«Μου τα πρότεινε μια συνάδελφος στη δουλειά, αλλά υπάρχει ολόκληρη κοινότητα γι’ αυτά στο διαδίκτυο. Σκέψου έχω κάνει tiktok μόνο και μόνο για το booktok, για να παρακολουθώ τις συζητήσεις γι’ αυτά τα βιβλία».
Σε σοκ εγώ! Booktok; Tι συμβαίνει σε έναν παράλληλο βιβλιοφιλικό κόσμο; Το σοκ μου ήταν μάλλον λίγο μικρότερο από το σοκ αρκετών λογοτεχνικών περιοδικών, συγγραφέων, κριτικών κ.λπ. που είδαν τα αποτελέσματα της έρευνας του ΟΣΔΕΛ για το τι δανείζονται οι άνθρωποι στις δημοτικές βιβλιοθήκες κι απογοητεύτηκαν. Όμως το δικό τους σοκ δεν έδειχνε νομίζω τίποτε άλλο πέρα του ότι δεν πηγαίνουν συχνά σε δανειστικές βιβλιοθήκες. Να δούνε τι υπάρχει στα προτεινόμενα ράφια, ποια βιβλία έχουν λίστα αναμονής, σε ποια είσαι ο πρώτος που σημειώνεται στο καρτελάκι πίσω τους, πόση σύγχρονη και τι είδους λογοτεχνία και βιβλιογραφία έχουν κ.λπ.
Η συζήτηση για το booktok μου έφερε στο μυαλό τον περασμένο Μάιο που έτυχε να βρεθώ στην έκθεση βιβλίου στη Μαδρίτη. Η έκθεση λαμβάνει χώρα στο πάρκο Retiro, ένα υπέροχο, μεγάλο, μητροπολιτικό πάρκο. Την πέτυχα τις πρώτες μέρες που είχε ανοίξει και πήγα δυο-τρεις φορές με μία φίλη ισπανίδα, την Marina. Πήγαμε σε διάφορες στιγμές μες στη μέρα. Από νωρίς το πρωί ως το βραδάκι. Πάντα κοσμοπλημμύρα. Δεν μπορούσες να πλησιάσεις καν τους πάγκους που σε ενδιέφεραν, γιατί έπρεπε να κινηθείς κάθετα σε ένα κύμα με τέσσερις λωρίδες που βάδιζε, βάδιζε, βάδιζε με σταθερότητα και αυτοπεποίθηση, γνωρίζοντας ίσως πού θέλει να πάει. Να πεις για τους εκθέτες που είχαν και συγγραφέα καλεσμένο για υπογραφές στα βιβλία; Ατέλειωτες ουρές που έκαναν γωνία, και συνεχίζονταν πίσω απ’ τους πάγκους, χάνονταν ανάμεσα στα δέντρα. Είδαμε μέχρι και ανθρώπους με ψυγειάκια στις ουρές. Ε, είχαν προνοήσει οι άνθρωποι και ορθώς! Πάνω από 35 βαθμούς είχε Μάιο μήνα, καήκαμε!
Όπως καταλαβαίνετε, το θέαμα με παραξένεψε. Η Marina από την άλλη ατάραχη. Εγώ λες και βλέπω σε κάθε γωνία ελέφαντα να λύνει σταυρόλεξο. «Κι εδώ; Κι εδώ;». Δεν άντεξα κάποια στιγμή, της λέω «Τι γίνεται τελοσπάντων; Γιατί έχει τόσο κόσμο, τι συμβαίνει;». Η Marina μένοντας χρόνια κοντά στο πάρκο μου απαντά πως όλος αυτός ο χαμός γίνεται τα τελευταία 2-3 χρόνια μόνο.
«Γιατί; Τι άλλαξε;» επιμένω.
«Υπάρχουν πολλοί book influencers και τέτοια, τα βιβλία είναι ποπ».
Τα βιβλία είναι ποπ. Ουάου. Ποπ.
Ζηλεύω και την Κ. και τους Ισπανούς· και δε ζηλεύω ως συγγραφέας που ψάχνει τις/τους αναγνώστ(ρι)ες του να κάνουν ουρά, αλλά ως αναγνώστρια που ψάχνει τις/τους συγγραφείς της. Πάντα πίστευα ότι ακόμη κι όσοι λένε ότι δε διαβάζουν ή ότι δεν τους αρέσει να διαβάζουν, απλώς δεν έχουν διαβάσει ακόμη το κατάλληλο γι’ αυτούς βιβλίο. Τι γίνεται όμως όταν πιστεύεις ότι το έχεις διαβάσει; Πόσα να είναι τα βιβλία της ζωής μας άραγε; Τι αναζωογονεί το αναγνωστικό μας ενδιαφέρον και τι το απενεργοποιεί; Είναι απλώς η δύναμη της συνήθειας, ανεξάρτητη απ’ το περιεχόμενο ή οι λέξεις περιέχουν κάποια εθιστική ουσία;
Και το ίντερνετ; Μπορεί άραγε να μας ξαναρίξει στις σελίδες;
Οι ινφλουένσερς λένε ναι.
*Το όνομα της στήλης είναι εμπνευσμένο από τη φράση του David Grossman «τα βιβλία είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο, όπου μπορούν να συνυπάρχουν τα πράγματα και η απώλειά τους».
