17 Πριν από πολλά χρόνια ―μάλλον προχωρημένο φθινόπωρο το 1978― έκανα μία μικρή ανασκαφή σε ένα οικισμό της προχωρημένης πρώιμης εποχής του χαλκού, από το 2500 π.Χ., ας πούμε, κ.εξ., πλάι στο εκκλησάκι Άγιος Βλάσιος και τον αυτοκινητόδρομο, λίγο έξω από την Πεντάπολη Σερρών. Έμενα στο χωριό, στο δωματιάκι μιας πάμφτωχης γιαγιάς που τη σύστηναν για να το νοικιάζει για τέτοιες περιπτώσεις σαν τη δική μου. Φυσικά χωρίς κανένα απολύτως κομφόρ, μόνο ένα κρεβάτι και μία καρέκλα. Μερικά απογέματα έκανα βόλτες στο χωριό που τότε διατηρούσε κάθε είδους παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, αλλά και απόηχους νεοκλασικής. Δεν ξέρω τι έχει διατηρηθεί, ούτε τι γίνεται εκεί γύρω στον Άγιο Βλάσιο… Άραγε τον ρήμαξαν τον προϊστορικό οικισμό; Τη σύγχρονη Πεντάπολη;
Είχα τέσσερις πέντε εργάτες που φυσικά από ανασκαφή δεν είχαν ιδέα, αλλά τάχιστα είχαν προσαρμοστεί γιατί ήταν αγρότες και ήξεραν από χώματα. Και χωρατατζήδες. Θυμάμαι κάτι λέπια χερσαίου ―προφανώς― ψαριού να λάμπουν. Σχεδόν πάνω στο παρθένο έδαφος. Δεν μπόρεσα να τα σώσω. Ακόμη έχω τύψεις.
Ένα απόγεμα είπα να ξεφύγω από τις βόλτες. Τόλμησα και πήρα το ΚΤΕΛ για τις Σέρρες που ανάθεμά με και αν ήξερα από πού ερχόταν. Δέκα χιλιόμετρα απόσταση οι Σέρρες. Και εκεί να πας πού; Τελικά μπήκα σε ένα σινεμά, δε θυμάμαι, νομίζω «Ορφέας» λεγόταν. ΄Εντονη μυρωδιά σινεμαδίλας, αμμωνίας από το WC και ξύλινα καθίσματα. Έπαιζε την… «Φθινοπωρινή σονάτα» του Bergman με την Ingrid Bergman και την Liv Ullmann. Δύο τεράτων της υποκριτικής. Ήμουν ο μόνος θεατής σε όλη τη διάρκεια του έργου. Έκανε και διάλειμμα. Και μετά το διάλειμμα κανείς δεν ήρθε. Πολλές φορές έκλαιγα σχετίζοντας τα του έργου με οικείες ιστορίες. Και μου είχε μείνει στη μνήμη εκείνος ο χρυσός σκελετός των στρόγγυλων γυαλιών της Liv Ullmann, με τη θεϊκή και ταυτόχρονα, σαν αθώας χωριάτας, σαρκική ομορφιά. Διάβασα ότι ζει κάπου στη Νορβηγία. Είμαι απόλυτα σίγουρος ―δεν ξέρω αν το είπε άλλος κανείς ή γράφτηκε κάπου― ότι αυτό τον σκελετό ανακάλεσε από την μνήμη του ο Woody Allen και τον φόρεσε στην Scarlett Johansson για ένα παντελώς άσχετο με της Ullmann ρόλο (στο «Scoope»). Δεν έχει σημασία. Το αντικείμενο φαίνεται ότι μετράει. Kαι ό,τι λένε τα μάτια που το φοράνε. Ανακάλεσε βέβαια στο Scoope και τη μαύρη μορφή του χάρου με κουκούλα που οδηγεί το πλοίο των νεκρών, αλλά αυτή, υποθέτω, από την «Έβδομη σφραγίδα».
Το πώς γύρισα δε θυμάμαι. Ένα ερείπιο. Θυμάμαι με μάζεψε ο Λευτέρης Μαραγκάκης, Σερραίος δικηγόρος και πεζογράφος και πήγαμε σε κάποια ταβέρνα. Αν θυμάμαι καλά. Και μάλλον αυτός με γύρισε στο χωριό γιατί είχε περάσει η ώρα.
Από τότε είχα την αίσθηση ότι μάνα και κόρη, Δήμητρα και Περσεφόνη, πετώντας από τα βάθη της πεδιάδας, ερχότανε κάθε πρωί γύρω από τα χώματα και, επηρεασμένες φαίνεται και από το χρονικό της βάθος της ανασκαφής, μιλούσαν ακατάπαυστα για τις εναλλαγές των εποχών, ίσως και για τα αναπάντητα προ χιλιετιών προβλήματα των μεταξύ τους σχέσεων. Για το δεύτερο δεν αναφέρει τίποτε η επίσημη μυθολογία.
[ Αύγουστος 2024 - Μάιος 2026 ]
