Η Τρισεύγενη ήταν πιο μικρή και από εμένα, που ενώ ήμουν μαθητής συμμετείχα σε μία συντροφιά φοιτητών, που αγαπούσαν τη λογοτεχνία. Είχα όμως το προνόμιο να μην το αντιλαμβάνομαι. Λόγω όσων μου είχαν συμβεί, νεότερους θεωρούσα πολύ μεγαλύτερους. Μου πήρε χρόνια να κατακτήσω την ανωριμότητά μου, όπως έχω ξαναπεί. Τελειόφοιτοι στο σχολείο μου, που είχαν ξεκινήσει ένα λογοτεχνικό περιοδικό, δεν έβρισκαν μαθητή σε ενδιάμεσες τάξεις να τους διαδεχθεί. Έτσι, στην Τρίτη Γυμνασίου, βρέθηκα διευθυντής δίγλωσσου, στα ελληνικά και τα αγγλικά, λογοτεχνικού περιοδικού. Ακόμη πιο σημαντικό ήταν ότι, από τη στιγμή που έμαθα να διαβάζω, διάβαζα τα πάντα. Μικρό Ήρωα και Ρομέν Ρολάν. Κλασικά Εικονογραφημένα και Καβάφη. Ρομάντσο και Σεφέρη. Μπροσούρες για αυτοκίνητα και Κάφκα.
Θυμίζω ότι με τον Πάνο Θεοδωρίδη και τους άλλους ήμασταν θορυβώδεις. Με γωνιώδεις κινήσεις και ατάκες αρχαίου δράματος, την παρουσία μας σε ερημική παραλία, που είχαμε καταλάβει ένα καλοκαίρι στη Μυτιλήνη, ως πρόβα δικαιολογούσαμε σε αγωγιάτη, που εμφανίστηκε με τα γαϊδούρια του στο πάνω μονοπάτι. Με καουμπόικες μπότες και μαγιό διέτρεχα την καυτή άμμο, έχοντας επιστρέψει χωρίς παπούτσια από το Φαρ Ουέστ και το Όρεγκον, όπου μία υποτροφία με είχε στείλει μετά το γυμνάσιο. Ήρθαν οι ηθοποιοί, έλεγαν το βράδυ, όταν πήγαμε στην ταβέρνα.
Σε ένα τόσο θορυβώδες περιβάλλον, ήταν δύσκολο για την Τρισεύγενη να εισχωρήσει στο μικρό δωμάτιο του μεγάλου της αδελφού, όπου συγκεντρωνόμασταν, όταν ήμουν στη Θεσσαλονίκη, για να διαβάσουμε και ανελέητα να αποδομήσουμε όσα είχαμε γράψει την προηγούμενη εβδομάδα. Από το δωμάτιο αυτό προέκυψε το περιοδικό Τραμ, για την εκκίνηση του οποίου από 300 δραχμές βάλαμε ο Δημήτρης Καλοκύρης, ο Μίμης Σουλιώτης και εγώ λίγα χρόνια αργότερα, μία ημέρα πριν ξαναφύγω για το Όρεγκον. Για να τρυπώσει στο δωμάτιο, η Τρισεύγενη έπρεπε να επιστρατεύσει διάφορες δικαιολογίες, βοηθώντας την οικιακή βοηθό να μεταφέρει καφέδες, λόγου χάριν, και παραμένοντας για να επιβλέψει τη διανομή τους στα στοιβαγμένα εκεί άτομα, από τα οποία καμία λέξη από σίγμα (συμπαράσταση, στήριξη, συμπόνια) δεν μπορούσε να περιμένει, ακόμη και αν ήταν γυναίκες.
Χωρίς τότε να τα συνειδητοποιώ, παρατηρούσα όλα αυτά. Η Τρισεύγενη είχε εξαιρετικό μουσικό ταλέντο. Είχε μία μαεστρία στη διεύθυνση συνόλων, όπως αργότερα απέδειξε δημιουργώντας και διευθύνοντας χορωδίες. Ήταν αρμονική. Ήταν τρομερό να βλέπεις αυτό το τρυφερό πλάσμα να συνδυάζει την υπομονή της μητέρας της με την επιμονή του πατέρα της. Τρις ευγενική, όπως προέβλεπε το όνομά της, φαινόταν αδιανόητο το πώς συνέδεε τρυφερότητα με τσαγανό, κρύβοντας και τα δύο.
Μάλλον χωρίς να το ξέρει, αποτελούσε ένα διαφορετικό πρότυπο από όσα η ποιητική συντροφιά μας με την αυθαιρεσία της νεότητας προέβαλε. Η δημιουργία δεν χρειάζεται θόρυβο. Σιωπηρά συγκροτείται. Η διακριτικότητα ως στοιχείο της κριτικής διανοίγει δρόμο στη δια-κριτική. Ήταν σημαντικό που ένα αθόρυβο υπόδειγμα αναδυόταν στον χώρο της τέχνης των ήχων, που αποτελεί η μουσική.
Νομίζω θα συμφωνούσε μαζί μου για την απόφαση να αφιερώσω τόσο χρόνο στα κορίτσια μου, στη μητέρα και τη θεία μου, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, αφού πέρασαν σχεδόν σαράντα χρόνια. Νομίζω ότι αντιστρόφως θα με άφηνε να τη μαλώσω, εκπροσωπώντας την κοινή γνώμη, για το πόσο αφιερώθηκε στους γονείς της. Αυτό ήταν πέρα από τις ανισοτιμίες που υφίστανται οι γυναίκες. Δεν το πιστεύω ότι πέρασαν είκοσι χρόνια από τότε που έφυγε. Ήταν διακριτική και στον θάνατο. Είναι εδώ ακόμη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
Αρσινόη / «Τα κορίτσια»: Το ημερολόγιο / Τότε στου Τόττη (Κάβα Σουλιώτη) / Eποχή του τέλους ή τέλος εποχής;
